'Als Cyprus het noodplan niet uitvoert, rolt het land de zee in'

In Cyprus is met ontzetting gereageerd op het besluit om spaarders mee te laten betalen aan het financiële reddingsplan. In het eilandstaatje ontstond afgelopen weekend een bankenrun en met spanning wordt afgewacht wat het parlement, dat vandaag in spoedzitting bijeenkomt, besluit. Wat betekent de crisis in Cyprus voor de rest van de eurozone en wat gebeurt er als het noodplan niet wordt uitgevoerd? Volkskrant-correspondent Marc Peeperkorn beantwoordt zes cruciale vragen.

Nicos Anastasiades verlaat het presidenitële paleis na een spoedberaad met zijn regering. Beeld epa

Hoe heeft het zo ver kunnen komen in Cyprus?
'Cyprus heeft een hele grote financiële sector - twee keer zo groot als het gemiddelde in de Europese Unie. Mede daardoor heeft Cyprus tijdens de crisis een grote klap gekregen. In juni vroeg het land een lening aan bij het Europese noodfonds. De voorwaarde was dat het eiland zou bezuinigen en hervormen. Cyprus had 17,5 miljard nodig, maar als het dat bedrag zou lenen, dan zou de staatsschuld omhoog schieten tot 140 procent. Dat is twee keer de norm die is afgesproken in Maastricht.'

Wat was het gevolg?
'Dat Cyprus minder moest lenen en zelf meer moest ophoesten. Sterke EU-landen als Nederland, Duitsland, Finland en het Internationaal Monetair Fonds (adviseur en medefinancier) kwamen met Cyprus overeen dat het maximaal 10 miljard euro kon lenen. De staatsschuld zou dan uitkomen op 100 procent. Dat betekende wel dat Cyprus 7,5 miljard elders vandaan moest halen - dat is ongeveer de helft van zijn Bruto Nationaal Product.

En dat was een enorm probleem, want de economie van het land is erg klein. Nu heeft Cyprus wel veel spaarders en daardoor een grote financiële sector. Vooral veel Russen hebben hun geld op Cypriotische banken gestald, veelal om het wit te wassen of om de belasting te ontduiken. Toen is dus bedacht dat er een eenmalige heffing zou komen op het spaargeld zodat de staatsschuld binnen de perken zou blijven.'

Beursval in Tokyo na bekendmaking van het plan om spaarders te laten meebetalen aan de redding van het land. Beeld afp

Wat als Cyprus besluit om het noodplan toch niet uit te voeren?
'Dan zegt de Europese Centrale Bank: sorry, wij denken niet dat jullie banken nog solvabel zijn. Vervolgens rolt het eiland de zee in en gaat failliet. Dat zou catastrofaal zijn voor Cyprus en de eurozone. Het zou enorme schokken teweeg brengen op de financiële markten, en vooral op die van de zwakke eurolanden.

Maar mijn inschatting is dat het zo ver niet komt. Cyprus moet het plan wel uitvoeren. Tenzij er een goudschat wordt gevonden, kan het land niet opeens 5,8 miljard euro - dat is het bedrag dat de heffing oplevert - dekken.'

Moeten spaarders uit andere zwakke eurolanden nu ook vrezen voor hun geld?
'Het scenario van Cyprus zou ook andere landen kunnen overkomen. Maar de financiële sectoren zijn daar redelijk beschermd. In Spanje is de financiële sector verhoudingsgewijs minder groot. Bovendien is voor de redding van het land 100 miljard euro gereserveerd, waarvan 39 miljard is gebruikt. Er is dus nog zo'n 60 miljard beschikbaar en dat maakt de financiële markt van Spanje redelijk stabiel.

Ook Griekenland, Portugal en Ierland hebben hun financiële sector versterkt met een lening. Italië heeft nog geen lening, maar daar is de financiële sector niet het zwakke punt. Feit is dat deze gebeurtenis in Cyprus niet het vertrouwen bij spaarders vergroot. Het is gevoelsmatig heel anders dan wat er in Griekenland gebeurde. Spaarders liggen een stuk dichter bij jou en mij dan obligatiehouders.'

Die obligatiehouders zijn eerder al aangepakt?
'In Griekenland hebben ze eerder al de obligatiehouders 'geschoren'. Ze hebben toen private investeerders laten meebetalen aan de redding van het land. Met Cyprus is het dus de tweede keer dat private partijen moeten meebetalen. Minister Dijsselbloem wilde zaterdag niet speculeren over wat het scenario van Cyprus betekent voor andere zwakke eurolanden; hij wees erop dat Cyprus een bijzonder eiland is dat bijzondere maatregelen vergt.'

Nikos Anastasiades tijdens zijn televisietoespraak zondag waarin hij aankondigde dat hij het noodplan zal herzien. Beeld ap

Wordt met het noodplan van Cyprus het eerder overeengekomen depositogarantiestelsel ondermijnd?
'Nee, want het depositogarantiestelsel garandeert dat als een bank failliet gaat, spaarders tot 100.000 euro van hun spaargeld gegarandeerd terugkrijgen. In het geval van Cyprus wordt niet aan het spaargeld getornd, maar aan de belasting die over het spaargeld betaald moet worden. Stel: je hebt 100.000 euro bij Cypriotische bank gestald, dan moet je 6.750 euro afdragen. Die constructie wringt niet met het depositogarantiestelsel. Er is geen bank failliet, het spaargeld blijft op papier hetzelfde, maar het levert ze minder op.'

Het besluit om spaarders dels op te laten draaien voor de noodsteun aan Cyprus zorgde er zondag voor dat de euro in waarde daalde. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden