Alomvattende controle per tolpoort

Jarenlang heeft Dr. Chin zijn systeem verfijnd. Nu worden alle auto’s in de stad via camera’s, stoplichten en tolpoorten afgeremd of omgeleid....

Van onze correspondent Michel Maas

SINGAPORE Wij duiken net met onze neus in een sweet spot: het zoete moment waarop je korting krijgt. Een paar seconden voordat wij door de elektronische tolpoort rijden, gaat het tarief twee dollar omlaag. Tay, een doorgewinterde Singaporese forens, juicht bijna wanneer hij het bedrag ziet veranderen. ‘Zag je dat? Dat is wat je noemt geluk hebben!’

Tay moet het hebben van dit soort kleine meevallers, want een ding is zeker: betalen moet hij. Het netwerk van tolpoorten behorend bij het systeem van elektronisch rekeningrijden rondom de binnenstad – het ERP, naar electronic road pricing – is waterdicht. Als je met de auto naar de stad moet, is er geen ontkomen aan.

Rekeningrijden is het verkeer regelen met een geldkraan. Die kraan wordt bediend door de Land Transport Authority. Die dienst houdt het verkeer in Singapore op snelheid door te spelen met de tarieven. Wordt het ergens te druk en beweegt het verkeer te traag, dan gaat de prijs omhoog. Verplaatst de file zich naar een straat verderop, dan zetten ze ook daar een tolpoort neer. En wordt het te stil op een weg, dan gaat de prijs weer omlaag. Elke drie maanden worden de tarieven aangepast, om de snelheid van het verkeer op het gewenste minimum van 20 tot 30 kilometer per uur te houden in de stad, en 45 tot 65 kilometer per uur op grote doorgaande wegen.

Dat is subtiel werk, waarbij 66 tolpoorten, honderden stoplichten en een woud van 550 camera’s betrokken zijn. In het Traffic Control Centre van Singapore komt dat allemaal samen op tientallen beeldschermen, waarachter evenzoveel medewerkers met joysticks de camera’s over het verkeer laten glijden. Elke oneffenheid wordt meteen opgemerkt. Een klein ongeluk stuurt meteen een rimpeling door de doodstille controlezaal. Camera’s zoomen in op de ongeluksplek, een telefoon wordt gegrepen, agenten worden naar de plek gedirigeerd. Stoplichten gaan op groen, andere op rood om de opstopping weg te laten lekken naar omringende straten. Binnen een half uur is alles weer opgelost, en zakt de zaal terug in de observatiestand.

Deze verkeerscontrole is meer dan rekeningrijden alleen. Het is een alomvattend systeem, zegt Chin Kian Keong, hoofd van de Land Transport Authority, niet zonder trots. In zijn Intelligent Transport System Centre met de beeldschermen die alles zien, zetelt een hoger brein, dat alle auto’s van Singapore bestuurt. En dat brein hebben Chin en zijn mensen ontwikkeld.

Dr. Chin is sinds het begin betrokken bij het rekeningrijden, en hij gelooft heilig in het heilzaam effect van zijn werk. ‘Ik ben ervan overtuigd dat, als wij het ERP uitzetten, het verkeer in Singapore net zo vastloopt als in andere miljoenensteden in de regio, zoals Bangkok en Jakarta.’ Hij heeft dertien jaar het systeem verfijnd.

In Nederland is rekeningrijden nog altijd sciencefiction. In Singapore is het een al lang vertrouwde werkelijkheid. Sinds 1996 heeft de stad een elektronisch systeem, met tolpoorten die elektronisch de dollars afboeken van een apparaatje in de auto. Het geld wordt afgeschreven van een chipknip, die in dat apparaatje wordt gestopt. Een forens als Tay, die liever niet met de bus, trein of metro reist, is veel geld kwijt aan het rekeningrijden. ‘Per maand is het minstens 100 dollar (50 euro), soms 200. Toen ik mijn auto kocht, heb ik ingecalculeerd dat ik per jaar tweeduizend dollar kwijt ben, bovenop de wegenbelasting. Je moet wel. Als je de ERP niet kunt betalen, moet je geen auto kopen.’

Tay neemt zijn verlies graag: ‘Als er door de ERP geen files zijn, ben ik blij.’ En files zijn er niet. Tay rijdt in een half uur van zijn flat aan de rand van de stad naar zijn kantoor in het centrum. ‘Als er files zouden staan, zou me dat al gauw anderhalf uur kosten, dus dat geld heb ik er graag voor over.’

Dit is de houding die de meeste Singaporezen hebben. Zij slikken het, al is het niet zonder morren. Het Singaporese internet staat bol van de weblogs waarin geklaagd wordt over de ERP, waarvan ook een bijnaam in omloop is: Everyday Rob People (je wordt elke dag bestolen).

Het is een lucratieve diefstal: Singapore int jaarlijks 100 miljoen dollar, en 80 procent daarvan is pure winst. Maar Chin denkt niet aan geld, zegt hij. Hij denkt louter aan verkeersstromen en aan nóg betere manieren om die soepel te laten verlopen.

Zijn nieuwste droom is een door een satelliet gestuurd programma waardoor er geen elektronische poortjes meer nodig zijn, een systeem zoals ook Nederland dat wil invoeren. De satelliet volgt de auto’s, en brengt de dollars in rekening zodra die de onzichtbare ERP-grenzen overschrijden. ‘Met dat systeem kun je alles nog veel fijner reguleren en kun je grenzeloos uitbreiden’, zegt Chin. Volgens hem kan het satellietsysteem technisch gesproken al over een of twee jaar worden ingevoerd.

Maar er zijn obstakels die invoering in de weg staan. Het belangrijkste obstakel is de privacy. Zelfs in een streng geregeerd land als Singapore, waar controle normaal is, is het nog maar de vraag of de automobilisten de stap naar een satellietsysteem zullen accepteren. Het idee dat een satelliet over je schouder meekijkt en ook bijhoudt waar je je bevindt, is toch wat bedreigender dan een poortje op de weg. Een kleine golf van verzet dient zich al aan op het internet.

Dr. Chin kent de bezwaren: ‘Privacy kan inderdaad nog een issue worden. Maar als je het over privacy hebt, moet je ook bedenken dat mensen nu ook al op zoveel manieren in de gaten gehouden worden. Neem bijvoorbeeld de mobiele telefoon. Iedereen heeft er een, en elke mobiele telefoon kan op elk moment van de dag worden getraceerd. Controle is overal. De angst voor verlies van privacy is alleen maar een gevoel, meer niet.’

Hij zal moeten afwacht hoe sterk dat gevoel in Singapore is, en hoe lang dat een satellietsysteem zal tegenhouden. Hij ligt er niet wakker van: ‘ERP werkt al goed, zoals het nu is.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden