Allochtoon laat zich lastig enquêteren

In schriftelijke en telefonische onderzoeken blijft de respons bij deze groep vaak achter, dus is een face-to-face-benadering meestal de enige oplossing voor een representatief resultaat.

‘Maar vaak is dat te tijdrovend en te duur’, stelt Remco Feskens, die aan de Universiteit Utrecht promoveerde op een proefschrift over het bereiken van etnische minderheden in enquêteonderzoek. Het gebeurt volgens hem geregeld dat wetenschappers achteraf constateren dat hun steekproef te weinig allochtonen bevat. ‘Dat kan afbreuk doen aan de geldigheid van je onderzoek.’

40 euro

Deze week ontstond in Rotterdam ophef over een brief van de gemeente, waarin Marokkanen werden uitgenodigd voor een onderzoek naar hun ervaringen in de stad. De beloning: 40 euro. Leefbaar Rotterdam noemde dat ‘te gek voor woorden’ en ‘pure discriminatie’. Burgemeester Aboutaleb zei dinsdag dat hij niets afwist van de brief en verbrak de samenwerking met het verantwoordelijke bureau MCA Communicatie.

Door de commotie ontstond het beeld dat allochtonen alleen tegen betaling deelnemen aan onderzoek. Onzin, zegt Feskens. ‘Sterker, in een experiment van het CBS bleek de beloning juist bij niet-westerse allochtonen geen enkel effect te hebben op de respons.’

Hogeropgeleid vs. lageropgeleid

Dat neemt niet weg dat de groep lastig te bereiken is. Rinske van Duifhuizen van MCA Communicatie: ‘Sowieso doen hogeropgeleiden sneller mee aan een enquête dan lageropgeleiden. Omdat niet-westerse allochtonen vaker laag zijn opgeleid, is de verhouding dan al scheef.’

Telefonisch onderzoek geeft slechte resultaten, omdat maar 30 tot 40 procent van de allochtonen met een vaste telefoonlijn staat geregistreerd (tegen 70 procent van de hele bevolking). Van Duifhuizen: ‘En in schriftelijke enquêtes stuit je vooral bij de eerste generaties op taalproblemen.’

Face-to-face

Blijft over de face-to-face-benadering. Van Duifhuizen stuurt haar interviewers naar markt, moskee en winkelcentrum. ‘We gebruiken vaak allochtone onderzoekers. Zo ondervang je het taalprobleem en verlaag je de drempel. Er is bij deze groep vaak argwaan – mensen zijn niet gewend te worden benaderd voor onderzoek. Bij taboeonderwerpen als huiselijk geweld is het overigens lastiger dan bij marktonderzoek.’

Yolanda Schothorst van bureau Veldkamp doet geregeld onderzoek voor het Sociaal en Cultureel Planbureau onder etnische minderheden. ‘We gaan dan bij mensen thuis langs en kondigen de komst vooraf aan met een brief. Dat is intensief, maar blijkt goed te werken. Als mensen niet thuis zijn, gaan we nog een keer langs.’

Stedelingen

Maar ook bij veldonderzoek blijken allochtonen moeilijker te bereiken dan autochtonen, stelt Feskens. Dat komt doordat zij vaker dan gemiddeld in de grote steden wonen. ‘En uit cijfers blijkt dat stedelingen minder vaak thuis zijn en vaker verhuizen, waardoor het lastig is adressen te achterhalen. Ook is de verklaring soms heel praktisch: in een grote flat moet je eerst twee deurbellen langs, terwijl je in een dorp meestal meteen bij iemand voor de voordeur staat.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.