Allochtone senior gebaat bij hulp in eigen taal

Hanimeli (‘de helpende vrouwenhand’) is een groot succes onder oudere Turken in Enschede en Almelo...

Van onze verslaggeefster Anja Sligter

Op de bank zit een kleine, bijna dove vrouw. Ze heeft heldere ogen en bolle wangen. Ze wordt geknuffeld door de drie aanwezige vrouwen van Thuiszorg Hanimeli. Ze wrijven haar handen en strelen haar gezicht. Ze roepen in haar ‘goede’ rechteroor, wachten met spanning op haar aandoenlijke reactie, en lachen.

‘Wat ben je toch mooi’, zegt ze bijvoorbeeld tegen directrice Kifayet Aykaç, die met rode haren en een rode trui scherp afsteekt tegen de breekbare Turkse.

Muruvet Onhelke (74) is de eerste cliënt van Aykaç. Ze was een jaar lang niet buiten geweest na het overlijden van haar dochter. Dat bericht van een buurvrouw bereikte Aykaç, in die tijd nog fulltime maatschappelijk werkster en voorzitter van Stichting Senioren Overijssel. Ze hielp haar om haar financiën op orde te krijgen en verzorgde andere hulp. De vrouw beschouwt haar nu als dochter.

Haar dankbaarheid verspreidde zich zo snel dat er tot 2007 geen folder nodig was om de diensten van Hanimeli (Turks voor de helpende vrouwenhand) in Enschede en Almelo aan te prijzen.

Inmiddels heeft Kifayet Aykaç 65 medewerksters, die 280 allochtone ouderen in hun eigen taal helpen. Ze is, voorzover zij weet, de eerste en enige die dat doet. Het gaat om huishoudelijke hulp, persoonlijke verzorging, verpleging, activering en dagopvang voor drie vrouwengroepen in Enschede en Almelo. Volgende maand start een eerste mannengroep. Cliënten hebben het bureau gemachtigd de administratie van hun persoonsgebonden budget te voeren.

Het blijkt een gat in de markt: thuishulp in het Turks, Syrisch, Irakees, Aramees en Marokkaans en andere talen die de vroegere gastarbeiders van de teloorgegane textielindustrie zijn blijven spreken. Het kantoor dat Kifayet Aykaç voor drie jaar huurde, was na zes maanden al te klein.

Vorig jaar constateerde het CBS dat thuiszorg allochtone ouderen nauwelijks bereikt. De overheid houdt geen rekening met een toenemende vraag uit die hoek. Ze gaat ervan uit dat buurvouwen en dochters bijspringen, maar dat blijkt niet het geval, zegt Aykaç. ‘Ook jonge allochtonen hebben hun eigen leven.’ De nood is juist hoog. Er zijn financiële problemen, eenzaamheid en depressie. Er zijn ouderen die tien jaar niet buiten zijn geweest en anderen die uit hun huis worden gezet omdat ze de huur niet betalen. ‘Er is zo veel onwetendheid. De taal belemmert mensen om hulp te vragen maar ook de cultuur – vooral de angst voor roddel.’

Nierpatiënte Onhelke krijgt nu hulp, ook een huishoudelijke hulp die halal voor haar kookt. Aykaç: ‘Je kunt niet verwachten dat allochtone ouderen elke dag aardappels en groente eten als zij gewend zijn aan een veel uitgebreidere keuken.’ Dagelijks ziet de Turkse vier tot vijf vrouwen en koestert ze zich in hun aandacht. Ze wil niet naar een verzorgingstehuis, twee keer weigerde ze een aanleunwoning. ‘We moeten haar langzaam aan het idee van verhuizen laten wennen’, vindt Aykaç. De dokter komt niet opdagen en de taxi naar het ziekenhuis voor de dialyse laat nog even op zich wachten. De kleine vrouw blijft met een medewerkster achter in haar kale huis.

Op kantoor staan de dozen al ingepakt. Een groot nieuw pand wordt volgende maand geopend. Nu nog lunchen administratieve medewerkers in dezelfde ruimte waar medewerkers werken, stoffeerders langskomen met stalen vloerbedekking en twee oudere vrouwen met hoofddoek hun situatie bespreken. Een is de eerste cliënt in Goor. Ze is heel tevreden zegt ze en steekt haar duim op.

De andere wil een snellere scootmobiel. Maar Kifayet Aykaç meldt in een woordenstroom Turks en veel armbewegingen dat de bomen niet tot in de hemel groeien: de oude scootmobiel is immers net een half jaar oud.

Onwetendheid heeft een tegenhanger, had ze eerder in de auto gezegd, en dat is een te hoge verwachting. ‘Veel ouderen denken dat we alles maar even kunnen regelen. Vanmorgen heeft een klant onze thuishulp het plafond laten schoonmaken, dat kan natuurlijk niet.’

Adviseren en voorlichten over regels is een belangrijke taak voor Hanimeli. Die strenge boodschap wordt ruimschoots geneutraliseerd, want ook dit gesprek eindigt met een lach, dikke zoenen en stevige omhelzingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden