Allesvernietigend

Daniel-Day Lewis geeft in There Will Be Blood een adequate beschrijving van zijn personage, en een definitie van een misantroop tegelijk. Het zegt iets over zijn acteerkunst dat je desondanks tweeënhalf uur met open mond naar hem blijft kijken.

BART KOETSENRUIJTER

De eerste woorden worden pas gesproken na een kwartier. Voor die tijd is desondanks al een heel verhaal verteld, het verhaal van de eenzame, volhardende, niets ontziende Daniel Plainview die, in 1898, in een zelfgemaakte mijn net zolang gegraven, geschept en gehakt heeft totdat hij eerst zilver en daarna ook nog olie vindt. Die eerste woorden vormen de buiten beeld uitgesproken eerste zinnen die Plainview vier jaar later spreekt voor een publiek van mogelijke investeerders. Hij mag zich, vindt hij, een oliebaron noemen.

Zo ver is het dan nog niet, maar Plainview laat er, ook bij de kijker, geen twijfel over bestaan dat hij het snel zal zijn. En zo geschiedt het. Opmerkelijker is dat hij zijn toehoorders warmte voorspiegelt, de warmte van een familiebedrijf dat hij met hen zegt te willen stichten. Want als iets duidelijk zal worden in het verloop van de film, is dat Plainview allesbehalve warm, menselijk is. Hij (gespeeld door de met een Oscar bekroonde Daniel Day-Lewis) is de verpersoonlijking van het kille ondernemerschap, voor wie winst en kapitaal heilig zijn omdat hij denkt dat hij daarmee zijn dromen kan verwezenlijken. Dat brengt hem in stil conflict met de gemeenschap die zijn succes mogelijk moet maken, en met hun geloof. Het brengt hem in openlijk conflict met concurrenten die collega's zouden kunnen zijn, en het brengt hem ten slotte in conflict met zijn geadopteerde zoon, waarbij de verwijten bikkelhard over tafel vliegen. Lang redt zijn opportunisme hem, maar als dat niet langer nodig is, blijkt de selfmade man zichzelf alleen nog maar te kunnen vernietigen.

Het gebeurt niet vaak dat je ruim tweeënhalf uur gefascineerd kijkt naar een hoofdpersoon die elke scène domineert maar die geen greintje sympathie weet op te wekken, met wie je je minder en minder kunt identificeren. Een film dus die ingaat tegen alle ongeschreven Hollywood-regels. Maar het is wel een meesterwerk. Pure tovenarij.

There will be blood (Paul Thomas Anderson, 2007) Canvas, 20.40 uur.

Alibi

(Johan Nijenhuis, 2008) Vlotte, maar gemakkelijke en melige komedie over een medewerker van een alibi-bureau, die door zijn werk in de problemen komt. Zulke kantoren, die overspelige mannen bijstaan bij het vreemdgaan door wantrouwige echtgenotes om de tuin te leiden schijnen echt te bestaan. Georgina Verbaan speelt met vette verve het serveerstertje dat voor het romantische deel van de komedie zorgt.

Nederland 3, 20.25 uur.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden