Alles wat u moet weten over de Britse verkiezingen

Vandaag zijn de verkiezingen in Groot-Brittannië. Lees hier alles wat u moet weten om goed geïnformeerd de Britse verkiezingsuitslag te volgen.

SNP-leider Nicola Sturgeon, Labour-leider Ed Miliband, premier David Cameron van de Conservatieve Partij en leider van de Liberaal-Democraten Nick Clegg. Beeld afp

Nederlandse media lijken vooralsnog niet erg geïnteresseerd in de Britse verkiezingen, constateerde Bert Wagendorp vorige week in deze krant: 'Alle media hebben de aandacht voor de Britse verkiezingen sterk teruggeschroefd'. Aan Volkskrantcorrespondent Patrick van IJzendoorn kan het niet liggen: die deed de afgelopen tijd uitgebreid verslag van de verkiezingsperikelen van onze overburen. Daarom, speciaal voor de liefhebber: alles over de Britse verkiezingen van 2015 op een rij.

Volg de Britse verkiezingen in ons liveblog.

Gekste verkiezingen uit Britse historie

Het Verenigd Koninkrijk beleeft vandaag de gekste verkiezingen uit de Britse geschiedenis; alles wijst erop dat de Britten een onregeerbaar land krijgen, compleet met een Schotse invasie, schrijft Van IJzendoorn in zijn analyse. Noch de Conservatieven, noch Labour zullen waarschijnlijk een meerderheid halen. Hierdoor ontstaat een politieke modderpoel.

'Al die verkiezingsbeloften neem ik met een korreltje zout en ik ga ervan uit dat ze na vandaag gemakshalve weer worden vergeten', zegt de Britse Ian Law uit Crowthorne. Hij stemt vandaag op de Conservatieve Partij. Lees hier hoe andere Britten gaan stemmen.

To be or to do?

De race tussen de twee grootste partijen mag dan tot op het laatste moment spannend blijven, veel Britse kiezers zijn de strijd tussen Labour en de Conservatieven moe: saai, voorspelbaar, politici die te veel op elkaar lijken.

'Politici proberen van alles om de opiniepeilingen in beweging te krijgen, van het paraderen met hun echtgenotes (in de keuken) en het belasteren van hun opponenten tot het beloven van de hemel op aarde, wat de scepsis slechts vergroot', schrijft Patrick van IJzendoorn. 'To be or to do? De Britse kiezer zegt: zoek het maar uit.'

Dat de Britse kiezer het zat is, bleek ook tijdens een speciale verkiezingseditie van het politieke discussieprogramma Question Time, vorige week vrijdag. Kiezers mochten vragen stellen aan premier David Cameron, vice-premier Nick Clegg (Liberaal-Democraten) en oppositieleider Ed Miliband (Labour). Het werd een bloedbad, vooral voor Miliband, die overspoeld werd met vijandige vragen.

De Labourleider heeft het sowieso moeilijk, deze verkiezingscampagne. Eerst probeerde hij de kiezers te paaien door het publiek een kijkje te geven in zijn zogenaamd bescheiden keuken en afgelopen weekend was hij opnieuw mikpunt van spot door zijn belofte een 2.5 meter hoge steen met zes verkiezingsbeloften neer te zetten in de tuin van 10 Downing Street als hij premier zou worden. En bekijk ook eens deze fotoserie, waarin Miliband in ieder geval lijkt uit te blinken in één ding: wegkijken bij het handen schudden.

Kiesdistricten

Toch staan er voor de inwoners van het Verenigd Koninkrijk ook heel wat serieuze zaken op het spel. De hete hangijzers zijn het Britse lidmaatschap van de Europese Unie en de machtsverdeling binnen het Verenigd Koninkrijk, als gevolg van het referendum dat vorig jaar is gehouden over de onafhankelijkheid van Schotland.

De zittende premier en Tory-leider David Cameron heeft een referendum over het EU-lidmaatschap beloofd als hij de verkiezingen wint. Of hij die belofte waar kan maken is nog maar zeer de vraag. Op dit moment staat zijn partij voor in de peilingen, maar komt ze tientallen zetels te kort voor een kamermeerderheid. Dat heeft alles te maken met het kiesstelsel in het Verenigd Koninkrijk, dat werkt met kiesdistricten (zie kader).

Zo zou het kunnen dat de Scottish National Party (SNP) onder leiding van de tot de verbeelding sprekende nieuwe 'Queen of Scots' Nicola Sturgeon met slechts 2 procent van de stemmen 59 zetels kan halen, omdat ze zijn geconcentreerd in één gebied. De populistische anti-Europa-partij UKIP kan ondanks een breder draagvlak onder de kiezers maar op een paar zetels rekenen.

Labour gebaat bij oneerlijke verdeling van kiesdistricten

Het Britse kiesstelsel is in het voordeel van Labour. Om een werkbare meerderheid van twintig zetels te halen, heeft de oppositiepartij genoeg aan een voorsprong van 4 procent op de Conservatieven. Voor dezelfde meerderheid hebben de Conservatieven een voorsprong van 13 procent nodig. De ongerijmdheid was zichtbaar in de afgelopen twee verkiezingen. Met 35 procent van de stemmen had Tony Blair in 2005 355 zetels, terwijl David Cameron vier jaar later met 36 procent slechts 306 zetels behaalde.

Oorzaak is de oneerlijke verdeling van de kiesdistricten. De stedelijke gebieden, die doorgaans rood zijn, hebben meer districten dan het conservatieve platteland. Negen van de tien kleinste districten zijn dan ook in handen van de sociaal-democraten. De coalitiepartijen waren vijf jaar geleden van plan de grenzen van de districten te verleggen. Maar nadat Cameron de Hogerhuishervorming had gesaboteerd, nam Clegg wraak door niet aan de herziening mee te werken. Lachende derde was Labour, dat blij is met de scheve vertegenwoordiging.

Het progressieve deel van het Verenigd Koninkrijk heeft nog een voordeel. Aan de rechterkant zal UKIP zo'n 13 procent van de stemmen halen, maar omdat deze stemmen over het land verdeeld zijn, vertaalt zich dat in één tot vijf zetels. Daarentegen kan de SNP met 2 procent van de stemmen 59 zetels halen, omdat ze zijn geconcentreerd in één gebied. Procentueel behaalt rechts (Tories en UKIP) de helft van de stemmen, maar dan is het vormen van een coalitie onmogelijk. Labour en de SNP kunnen mogelijk wel samenwerken, ook al hebben ze samen nog geen 36 procent.

'Conservative shyness'

'Waar het eigenlijk over gaat, is wat er gaat gebeuren na de verkiezingen. Zoals het er nu naar uitziet zal geen enkele partij een meerderheid behalen', aldus Van IJzendoorn. Momenteel vormen de Conservatieven een coalitie met de Liberaal-Democraten, maar die staan er niet goed voor in de peilingen. Mogelijk de helft van de 57 kamerleden zal de zetel kwijtraken en daarmee heeft die coalitie geen meerderheid meer.

Het is de prijs voor het besluit om na de vorige verkiezingen een coalitie te vormen met de Conservatieve vijand. Het politieke leven van Liberaal-Democratische leider Nick Clegg hangt na het 'verraad' aan een zijden draadje, schrijft Van IJzendoorn. Van de Cleggmania die het land in 2010 overspoelde is weinig meer over.

Met nog ruim één zevende deel aan zwevende kiezers is het mogelijk dat de Tories uiteindelijk alsnog een meerderheid aan zetels weten te bemachtigen. Niet alle conservatieve stemmers zijn per se open over hun politieke voorkeur tegenover de peilers. 'Conservative shyness' wordt dat genoemd', zegt Van IJzendoorn. 'Veel mensen komen in het stemhokje pas uit de kast als conservatief.' Bovendien zou de nieuwe koninklijke baby de conservatieven ook een handje kunnen helpen.

'Save our bacon'

Traditiegetrouw hebben de Britse media wel alvast politieke kleur bekend. The Sun en The Telegraph bevinden zich duidelijk in het kamp van de conservatieve Cameron. 'Red onze bacon' kopte The Sun vandaag, onder een foto van Miliband die net in een bacon-sandwich bijt. 'Slik zijn porkies niet en keep him OUT'. The Guardian en The Mirror zijn als links georiënteerde krant natuurlijk pro-Labour en de Daily Express is als enige krant uitgesproken UKIP-supporter.

Ook bekende Britten spreken zich uit. Zo zijn de Britse komieken grotendeels voor Labour. Ook Harry Potter-auteur J.K. Rowling steunt Miliband in de verkiezingen, evenals acteur David Tennant, onder meer bekend van de sciencefiction-serie Doctor Who. Fans van de BBC-serie hebben overigens nog een reden om Labour te stemmen, volgens The Mirror: ten tijde van de conservatieve regering ging de kwaliteit van Doctor Who-afleveringen achteruit, aldus de Britse krant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden