'Alles wat interessant is, komt voort uit het nemen van risico's'

Broers Stephen en David Dewaele, alias rockband Soulwax, alias 2manydjs, tevens uitbaters van een radiostation en componisten van de soundtrack van Felix van Groeningens nieuwe film Belgica, zijn grootmeesters van het eclecticisme. Lees maar.

Broers Stephen en David Dewaele, alias rockband Soulwax, alias 2manydjs. Beeld Daniel Cohen

Gelegenheidsformaties zijn het, The Shitz, White Virgins, Burning Phlegm, Kursat 9000, Light Bulb Matrix, Charlotte. Het is postpunk, hardcore, electro, new soul, kraut techno, psychobilly, wereldmuziek. Er komt ook nog een fanfare voorbij.

De gemeenschappelijke noemer in dit palet: de Gentse electro-rockband Soulwax. Stephen (45) en David (40) Dewaele - achter de draaitafels bekend als de Flying, later de Fucking Dewaele Brothers en 2manydjs - tekenen voor de gisteren verschenen soundtrack voor Belgica, de nieuwe film van regisseur Felix van Groeningen (De helaasheid der dingen, Broken Circle Breakdown). Soundtrack is een wat mager begrip voor hun bijdrage. De muziek vormt het stampende en stomende Brabantse trekpaard voor het verhaal over twee broers die een café beginnen en na een euforische start aan hedonisme en ruzies ten onder gaan. Het scenario stond dicht bij de Dewaelen. Felix kennen ze uit het Gentse. Ze stonden zelf wel eens op het podium van de Charlatan, het café dat model stond voor de film; het was ooit van de vader van de regisseur.

Ze glimlachen wat beschroomd als hun aandeel ter sprake komt - ja, ze hebben het meer gehoord: de soundtrack is een hoofdrolspeler in de film. Het is een rigoureuze keuze geweest na maanden overleg, leggen ze uit in de balzaal van Feestpaleis De Vooruit in hun stad. De muziek mocht geen duidelijk tijdstempel hebben, dan kun je niet werken met bestaande bands. Felix vroeg om een muzikale trip, zoals die te horen is op hun online station Radio Soulwax, waarin ook allerlei genres worden gemixt. Dan konden ze het repertoire maar het best zelf gaan schrijven.

Eigen kennissenkring en YouTube

Ze rekruteerden voor de optredens artiesten zowel uit de eigen kennissenkring als op basis van clips op YouTube. Ze legden alles live vast op het podium van het met uitbundig feestende figuranten gevulde café. Opvallende naam in de cast: Igor Cavalera, de meedogenloos meppende ex-drummer van trashmetalband Sepultura. Hij is al jaren bevriend met Stephen en David. Een sms'je volstond. Hij beklom het podium met enkele muzikanten van Dead Stop, een hardcore band uit België. Ze hebben het optreden voortijdig stilgelegd. Fans braken de boel af, iemand sloeg met zijn gezicht tegen de muur en zakte half bewusteloos ineen.

Het zijn bepaald bezige broers. Ze hebben een eigen onlineradiostation, Radio Soulwax. Pas nog hebben ze een compleet nieuwe studio in de stad laten optrekken, met gevels van zwarte tegels, en een label opgericht, Deewee. Het doel: totale vrijheid. Geen maatschappij meer die ze vertelt dat ze volgende week een tv-optreden hebben of dat de hoes geel moet zijn. Een van de eerste albums op het label is van Klanken - naar verluidt gaan ze er zelf achter schuil. Het kan, zeggen ze desgevraagd, het kan ook niet. Maakt het wat uit?

Het thema keert terug in de hierna volgende selectie: ruim baan voor het experiment. Alles wat interessant is, komt voort uit het nemen van risico's. Zij kleuren zelf ook graag buiten de lijntjes. Dat hebben ze nodig, zeggen ze. Ze zijn slecht in normaal doen.

Wie ontbreekt: David Bowie, ontegenzeggelijk een belangrijke inspiratiebron, misschien wel de belangrijkste. Ze weten dat hij een liefhebber was van hun remixen van zijn nummers. Maar iedereen heeft al zo veel over hem gezegd. Laten zij het dan maar niet doen.

CV Soulwax / 2ManyDJs

1996 Leave the Story Untold
1998 Much Against Everyone's Advice
2002 As heard on Radio Soulwax pt.2 (als 2manydjs)
2004 Any Minute Now 2005 Nite Versions 2007 Most of the Remixes
2008 Part of the Weekend Never Dies (film)
2011 Radio Soulwax (online radiostation)
2015 Eigen label, Deewee
2016 Soundtrack film Belgica

Beeld Daniel Cohen

1. Muziek: Front 242, Belgische electroband

Stephen: 'In dat rode gebouw hierachter, zat een platenzaak, Music Mania. Ik was 11, of 12, en zocht daar naar obscuur materiaal, niet iets wat onze ouders al hadden. Het was eigenlijk voor het eerst dat ik synths hoorde die niet gladjes klonken. Het schuurde.'

David: 'Het was elektronische muziek met ballen. Tot dan was electro supercommercieel.'

Stephen: 'Ik ben naar optredens gegaan. Dat zag er behoorlijk militant uit. Paramilitair. Uniformen van commando's. Het was niet mijn esthetiek, maar ik zag wel: dit is anders. Pas later ben ik gaan beseffen hoe belangrijk ze zijn geweest. In België hebben ze nooit de credits gehad. In het buitenland worden ze helemaal niet als een Belgische band gezien.'

David: 'België is klein. Er zijn hier eigenlijk twee mogelijkheden. Je probeert muziek te maken voor een breed publiek en je komt op de radio, je staat op de grote festivals en je gaat alle clubs langs. Of je doet je eigen ding in de hoop dat je overal in de wereld voor een select publiek kunt spelen. Front 242 is wat dat betreft een voorbeeld geweest.'

Stephen: 'Wat Front 242 overkwam, gebeurde eigenlijk met The Urban Dance Squad in Nederland. Ongelooflijk dat die bij jullie zo weinig omarmd zijn. Zonder hen geen Rage Against the Machine. Geen crossover bands.'

'Het was elektronische muziek met ballen.' Beeld getty

2. Synthesizer: EMS Synthi 100

David: 'Deze analoge synth is eind jaren zestig eigenlijk ontworpen voor elektroakoestisch onderzoek. Hoe verandert geluid door elektrische geluidsbronnen, wat zijn de akoestische eigenschappen van zulke apparaten? Er zijn er maar dertig van gemaakt. Enorme dingen, nauwelijks te verplaatsen. In de moderne klassieke muziek is 'ie wel gebruikt, door Stockhausen bijvoorbeeld. Bij Aphex Twin kun je hem ook horen. Meestal belandden ze in instituten.'

Stephen: 'Let op, nu komt het mooie.'

David: 'Er stond er een hiernaast bij het Instituut voor Psychoacustica en Elektronische Muziek van de Universiteit Gent. Tot twee uur geleden.'

Stephen: 'Hij staat nu bij ons in de studio. Tien man hebben de boel zojuist in de bestelbus gedragen. Hij is te leen. We gaan er op componeren.'

David: 'Er bestaat een handzame versie van. Pink Floyd heeft 'm. Brian Eno. Wij hebben 'm ook gebruikt. Maar het origineel is toch anders. Daarnet heb ik 'm aangezet. Er klonk één noot. Een soort doedelzak, leek het wel. Hrr wáá krrr. In het Gent zeggen we: er is een hoek af. Er klopt iets niet. Wij vinden dat juist super. Daar kun je verder mee.'

'Het zijn enorme dingen, nauwelijks te verplaatsen. Er bestaat een handzame versie van. Pink Floyd heeft 'm. Brian Eno. Wij hebben 'm ook gebruikt.'

3. Land: Japan

David: 'We komen er een of twee keer per jaar, voor concerten. Meer kan niet, om promotionele redenen. Je kunt er niet te veel spelen.We zouden het liefst vier keer gaan.'

Stephen: 'Tien keer.'

David: 'Je hoort het zo vaak: een beetje raar, die Japannertjes. Wij denken dat niet. Wij denken: die hebben echt hun shit together. Wat ons fascineert, is de manier waarop ze met westerse cultuur omgaan. Hun oriëntatie is compleet anders. We waren er voor het eerst in 1999. Weet je wat toen de meest verkochte film op dvd was? Mr. Freedom van William Klein uit 1969, een experimentele film met Serge Gainsbourg. Bij ons nagenoeg vergeten.

Stephen: 'Progrock bands zijn er nog altijd populair. Yes, Aphrodite's Child.'

David: 'Ze nemen onze cultuurelementen over en proberen die te verbeteren. Wat Yellow Magic Orchestra heeft gedaan met elektronische muziek is veel interessanter dan, eh, de Oostenrijkse varianten. We hebben Ryuichi Sakamoto ontmoet. Dat was het equivalent van een ontmoeting met David Bowie.'

Stephen: 'Toen wij er tourden, stond ons materiaal elke dag op precies dezelfde manier opgesteld, op de centimeter af. Ongelooflijk, die discipline. Is het beter? Dat weet ik niet. Je krijgt er wel respect voor.'

David: 'Natuurlijk, ook hun tradities zijn de max.'

'We hebben Ryuichi Sakamoto ontmoet. Dat was het equivalent van een ontmoeting met David Bowie.' Beeld getty

4. Wijn: Serraghia Bianco Zibibbo

David: 'We zijn geen alcoholisten of zo. Helemaal niet.'

Stephen: 'Maar goede wijn maken is ook een soort kunst. Het was net als met muziek: het is een zoektocht geweest. Er is maar een klein segment wijnproducenten dat afwijkt van het geijkte stramien.'

David: 'Je hebt veel Coldplays en Elton Johns in de wijnen. De Serraghia Bianco Zibibbo van Gabrio Bini is wat meer underground.'

Stephen: 'Gabrio Bini is een wijnmaker van Pantellaria, een vulkanisch eiland ten zuidwesten van Sicilië.'

David: 'De Zibibbo is zijn hit, een witte wijn waarin hij ook rode druiven stopt. Tijdens het fermenteren haalt hij de vellen niet weg. Hij gebruikt geen chemicaliën, geen sulfaten. De wijn wordt bewaard in amfora, stenen kruiken. De smaak? Kruidig. Honing. Gras.'

Stephen: 'Alles volledig in balans.'

5. Restaurant: Clove Club

Stephen: 'Het zit bijna om de hoek van waar we wonen in oost-Londen. Er zit een jonge chef, Isaac McHale. Zijn zaak staat in de top 100 van de beste restaurants ter wereld. Hij probeert lokale gerechten samen te brengen en dat is niet zo evident in de buurt van Londen. Groenten, kruiden, hij haalt alles uit de buurt. Hij is niet fancy of zo. Niks injecteren met een emulsie van weet ik wat. Hij frituurt kip die met karnemelk is ingesmeerd - het blijft licht en krokant. Wat hem uniek maakt, is dat hij niet alleen vraagt of het gesmaakt heeft, maar ook precies wil weten waarom het zo lekker was of misschien wel tegenvalt. Het is bijzonder om te zien hoe dit soort chefs uit de gezichtsuitdrukking van het publiek probeert op te maken of het goed is. Je ziet ze echt kijken. Wat dat betreft, lijken ze op dj's.'

'Hij frituurt kip die met karnemelk is ingesmeerd het blijft licht en krokant.' Beeld Corbis

6. Illustrator: Fergadelic

Stephen: 'We hadden fanzine's gekocht met zijn tekeningen. Super obscuur. We hadden geen idee wie hij was. Tot we een keer optraden met 2manydjs op het Reading and Leeds Festival en een bevriende artiest vertelden we dat we dat werk te gek vonden. Hij zei: kijk, daar is de maker, het is een vriend van me. In een hoekje van de kleedkamer zat hij, Fergus Purcell, een heel schuchtere kerel met lang, donker haar en vol met tattoo's. We praatten over onze platen, het bleek dat hij vooral de rockelementen ervan apprecieerde, Monster Magnet, Kyuss, het eerste album van Van Halen. Meteen was er een connectie. Hij heeft de animaties voor Radio Soulwax gemaakt.'

David: 'Wat we delen is dat we geen onderscheid maken tussen hoge en lage cultuur. Er is niks fout. Geen guilty pleasures. Hij is nu bezig met mountain wear. Merken als North Face en Patagonia. Outdoor. Heuptasjes. T-shirts met lange mouwen. Maar hij doet ook het design voor modeontwerpers Marc Jacobs en Paul Smith. Hij zit ook in onze band Die Verboten, we spelen krautrock. Fergus is een heel goede drummer.'

'Wat we delen is dat we geen onderscheid maken tussen hoge en lage cultuur. Er is niks fout. Geen guilty pleasures.' Beeld HH

7. Architect: James Wines

David: 'Het staat altijd een beetje pseudo-intellectueel als je architectuur opvoert in zo'n lijstje van voorbeelden. Maar James Wines hoort er in thuis. Hij was de oprichter van SITE, een collectief dat gebouwen en objecten als kunst benaderde en dat mocht best subversief zijn. Als hij bruggen ontwierp of warenhuizen, gaf hij er een twist aan. Hij liet een gevel maken die aan het instorten is, bijvoorbeeld. Hij plaatste in etalages speelgoed en etenswaren die verast waren. Alsof de apocalyps al was uitgebroken. Echt zot. Met zulke ingrepen wordt het controversieel. Je denkt: hè, wat gebeurt hier? We stonden eens op het dancefestival Tomorrowland, waar dj's staan als David Guetta en ook wat van jullie landgenoten - het is niet echt onze wereld. Dan vinden wij het leuk een paard van Troje binnen te halen door Slayer, Metallica en AC/DC te draaien. Zo haal je het publiek uit hun comfortzone. Wines doet dat ook.'

'Je denkt: hè, wat gebeurt hier? Dat spreekt ons aan.'

8. Tijdschrift: Wet

David: 'We zijn echte verzamelaars van tijdschriften. Ze zeggen vaak meer over de tijd waarin ze zijn gemaakt dan boeken. Wet is gemaakt door de kunstenaar Leonard Koren, in de jaren zeventig. Bij elke lancering van een nieuw nummer was er wel reden voor een legendarisch feest. Het ging over baden. Reviews van jacuzzi's en zwembaden. Er stonden ook interviews in met Blondie, Iggy Pop of Grace Jones en belangrijke filmers en dan altijd met een vraag over hun badgewoonten. Het was heel mooi gemaakt, maar je voelde dat de makers zichzelf niet al serieus namen.'

Stephen: 'Dat herkennen we wel. Dat doen wij het liefst ook niet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden