Alles wat Charles Manson doet heeft rituele betekenis

Onlangs had ik een vreemd moment van herkenning. Ik was op zoek naar nieuws over Charles Manson, die even de staatsgevangenis in Corcoran (Californië) had mogen verlaten omdat hij ziek is. Aan welke ziekte hij lijdt, is niet bekend, maar de Amerikaanse media suggereren dat Manson, inmiddels 82 jaar, stervende is. Hij werd tot levenslang veroordeeld als de aanstichter van meerdere moordpartijen. Hij zit sinds 1969 gevangen en als je eerdere veroordelingen daarbij optelt, heeft hij meer dan vijftig jaar achter de tralies doorgebracht.

Beeld de Volkskrant

Op mijn zoektocht kwam ik ook terecht bij Bruce Davis, een volgeling van Manson, die net als Manson tot levenslang is veroordeeld en die net als Manson voor de zoveelste keer een verzoek tot vervroegde vrijlating heeft ingediend. The Washington Post schreef uitgebreid over de nu 74-jarige Davis en drukte daarbij een portretfoto van hem af. En die foto veroorzaakte bij mij een schok van herkenning, want toen ik hem zag schoot door mijn hoofd: hé, die man ken ik ergens van. Ja, dat is het. Hij lijkt sprekend op Adolf Eichmann!

Gaat u zelf maar kijken op de site van de WP: diezelfde gelaatstrekken, diezelfde vorm van de schedel, diezelfde half cynische, half ironische oogopslag. Het allervreemdst is nog dat Davis wordt beschreven als de modelgevangene. Net als Eichmann heeft hij zich al die jaren in gevangenschap keurig gedragen. Geen onvertogen woord verliet de haag zijner tanden, hij deed alles op tijd, maakte nooit moeilijkheden en gedroeg zich uitermate beleefd.

Of dit wil zeggen dat mannen met zulke gezichten zijn voorbestemd om moordenaars te worden, zou ik niet durven beweren, maar mij viel nog iets anders op. De levens van de Manson-veroordeelden zijn geheel geritualiseerd. Dat gold toen zij nog in vrijheid als een hippiesekte opereerden, het geldt ook voor hun bestaan in de gevangenis. De twee moorden die Davis mede heeft gepleegd, zijn ook op een rituele manier tot stand gekomen. Zo heeft Davis tijdens een van de zogeheten parole hearings verklaard dat hij de boeddhistische muzikant Gary Hinman onder schot hield, terwijl Manson het gezicht van het slachtoffer met een zwaard(!) bewerkte. Alles wat Manson deed en nog steeds doet heeft een rituele betekenis, tot aan het hakenkruis dat hij op zijn voorhoofd liet kerven. Met dat hakenkruis is hij ook voor de parole-commissie gaan staan, kennelijk in de veronderstelling dat zoiets een extra reden was hem vrij te laten.

Het ritueel bood Manson de gelegenheid binnen zijn sekte ordening aan te brengen. Het waren de momenten dat iedereen even hetzelfde deed. Daarmee sneed het mes aan twee kanten, want door de herhaling van een handeling wist Manson zijn volgelingen zo in trance te krijgen dat zij zelfs in staat waren moorden uit te voeren. Wat niet wegneemt dat ze in de gevangenis nog steeds niet begrijpen hoe zo'n aardige vent als Bruce Davis tot zulke vreselijke daden kon komen.

Rituelen geven sekteleden een gevoel van veiligheid en daarmee raken wij aan een van de geheimzinnigste fenomenen van het menselijk bestaan. Nog steeds krijgt Manson jaarlijks in de gevangenis vijftigduizend brieven van mensen die zich alsnog bij zijn sekte willen aansluiten. Dat is een ongelooflijk aantal. Daar zijn ook veel brieven van vrouwen bij. Mogelijk dat de reddingsfantasie een rol speelt, maar wat is daarmee eigenlijk verklaard?

Het verlangen je veilig te voelen is kennelijk zo sterk dat je daarvoor zelfs wilt toetreden tot een sekte van moordenaars.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden