Reportage

Alles van waarde is weerloos, zeker de pad

Elk voorjaar tijdens de paddentrek rijden we een miljoen padden aan gort. Vrijwilligers redden de dieren bij de oversteek met trappetjes en emmers

Het vrijwilligersteam van Martin Jansen helpt padden de Herenweg tussen Bergen en Egmond oversteken.Foto's Raymond Rutting / de VolkskrantBeeld Raymond Rutting

Een peloton racefietsers scheurt in de schemering over het fietspad langs de Herenweg van Bergen naar Egmond. 'Kijk een pad', schreeuwt er eentje plagerig. Hij tilt behendig zijn voorwiel op en laat de band met een harde dreun op de denkbeeldige pad terechtkomen. Paddenliefhebber Martin Jansen (45) kan er wel om lachen, zegt hij. Maar overtuigend klinkt het niet.

De pad is lelijk, lomp en weinig aaibaar. Jaarlijks rijden we achteloos een miljoen exemplaren aan gort, tijdens de paddentrek van half maart tot half april. Nog eens een half miljoen paarlustige padden blaast de laatste adem uit in een rioolput. Om het leed te dempen, is een groeiend netwerk van inmiddels 100 à 150 lokale paddengroepen opgebouwd. Ze helpen de amfibie tijdens de trek de weg over te steken, in een emmertje. Of de rioolput uit te klimmen, met een trappetje.

Met hun oranje, fluorescerende hesjes zien de paddenrapers van Bergen eruit als klaar-overs. Ze lopen in de berm langs de paddenschermen, een soort kabouterschuttinkjes van 30 centimeter hoog, die de padden het oversteken belemmeren. Het is koud en droog en nog een beetje licht. Omstandigheden waarbij amfibieën liever niet op stap gaan, voorspelt Jansen. Hij krijgt gelijk. De emmertjes, ingegraven langs de schermen, blijven vanavond nagenoeg leeg.

Paddenmoes

Toen Jansen, die zichzelf 'nog net geen paddenfluisteraar' noemt, in 2002 in Egmond kwam wonen, wist hij niet wat hij zag. 'Het was een massaslachting. Deze provinciale weg ligt precies op de scheiding van het droge duin waar de padden hun winterslaap houden en de sappige polders waar ze hun eieren afzetten in sloten en poelen. Elke nacht opnieuw werden honderden dieren geplet.'

De oorspronkelijke bewoners haalden hun schouders op over die jaarlijkse paddenmoes, tot verbazing van Jansen, Amsterdammer van geboorte. 'Mensen die in de natuur wonen, vinden dat allemaal normaal. Dat dieren doodgaan, hoort erbij. Kijk, in het Vondelpark in Amsterdam staan vijf vrijwilligers om één pad te helpen. Hier in Bergen en Egmond kon ik in het begin niet één vrijwilliger vinden. Ze vonden het allemaal onzin.'

Die tijd van schamperen is voorbij. Er zijn inmiddels vrijwilligers genoeg in Bergen die de padden willen overzetten. Blijkbaar spreekt de Bufo bufo (zoals het dier in het Latijn heet) genoeg mensen tot de verbeelding. 'Ze hebben heel mooie fel oranje ogen, weet je dat? Met een horizontale streep als pupil. Kijk maar.' Jansen brengt een mannetjespad in de palm van zijn hand op ooghoogte voor een demonstratie. 'Een pad bijt, krabt, steekt en spuugt niet. Hij is weerloos. En alle dingen van waarde zijn weerloos, zei Lucebert dat niet?'

Zodra Jansen iets hoort, duikt hij naar de grond. Raak: een pad.Beeld Raymond Rutting

Zinvol

Tientallen miljoenen padden telt Nederland volgens Ravon, een kennisorganisatie voor amfibieën, reptielen en vissen. Zo'n 200- tot 300 duizend Bufo bufo's worden jaarlijks gered. Hoe zinvol is dat?

Zinvol. Dat zegt zelfs de koelbloedigste bioloog van Nederland, Midas Dekkers. 'Het is een beschermd dier dat er net als alle andere amfibieën slecht voorstaat. In Nederland en de rest van de wereld. Dat komt doordat ze op ene plek overwinteren en de andere plek paren. Steeds vaker ligt er tussen die twee locaties een weg en padden kijken niet eerst links en rechts voor ze oversteken. Ze zijn met hun hoofd al bij het paren. Zonder al die hulp zou de pad er in Nederland een stuk slechter voor staan.'

Gemeentebesturen en provincies trekken zich in toenemende mate het lot van de pad aan. Jansen wijst op de paddentunneltjes onder de Herenweg van Egmond naar Bergen: 16 stuks. Bovendien zijn er aan de duinzijde verschillende poelen aangelegd waar de padden hun eieren kunnen afzetten, zodat ze die dodelijke straat helemaal niet meer over hoeven.

Inmiddels is het écht donker. Jansen hoort iets wat de rest niet hoort. Hij duikt naar de grond en heeft een pad te pakken. 'Dus toch een paddenfluisteraar', zegt hij triomfantelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden