Vijf vragen Ebola

Alles uit de kast om ebola in Congo te stoppen – wat is de stand van zaken?

De ebola-uitbraak in Democratische Republiek Congo gaat volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) een nieuwe, ernstigere fase in. Het levensgevaarlijke en zeer besmettelijke virus is nu ook vastgesteld in een grote stad.

Artsen in het Bikoro Ziekenhuis dragen beschermende kleding als zij in aanraking komen met patiënten van wie wordt verwacht dat zij besmet zijn met ebola. Beeld AFP

Wat is de stand van zaken?

Er is ten minste één bevestigd geval van ebola in de stad Mbandaka in het noordwesten van Congo. Dat heeft de WHO donderdag gemeld. Mbandaka telt meer dan een miljoen inwoners. Vermoedelijk is de ziekte naar de stad gekomen vanuit een meer geïsoleerd gebied zo’n 150 kilometer verderop, waar al zo’n veertig (vermoedelijke) gevallen van ebola waren ontdekt. Drieëntwintig mensen zijn tot nu toe aan de ziekte bezweken. De WHO besluit vandaag of ze de ebola-uitbraak het stempel meegeeft van een noodsituatie van internationale proporties. Dat zou meer mankracht, geld en andere middelen beschikbaar maken.

Ebola in een grote stad, hoe riskant is dat?

Ebola is uiterst besmettelijk, het virus wordt doorgegeven van mens op mens via bloed en andere lichaamsvloeistoffen van besmette personen. Overdracht is ook mogelijk via lichamelijk contact met een overledene: mensen raken nogal eens besmet bij het begraven van een eboladode. Sins 1976 is er al acht keer ebola uitgebroken in Congo (het land heette destijds nog Zaïre), maar dat was steeds in betrekkelijk afgelegen regio’s. Bereikt het virus dichtbevolkt gebied, zoals nu de stad Mbandaka, dan kan het snel om zich heen grijpen. Mbandaka staat bovendien via de Congorivier in verbinding met de hoofdstad Kinshasa.

Wat voor actie wordt er ondernomen?

Alle registers gaan open. Artsen zonder Grenzen en de WHO hebben noodhulpteams ter plaatse en ook de Congolese overheid werkt mee. Artsen zonder Grenzen zet quarantaineruimtes en behandelcentra op in Mbandaka en in het gebied waar de huidige ebola-uitbraak begon. Meer dan vierhonderd mensen die mogelijk in contact zijn geweest met besmette personen worden goed in de gaten gehouden. Materiaal als beschermende kleding voor artsen en pijnstillers voor zieken is onderweg naar Congo. De hoogste baas van de WHO, de Ethiopiër Tedros Adhanom Ghebreyesus, is naar Congo gekomen om de situatie te bespreken met president Joseph Kabila. Na de ebola-epidemie van 2014 tot 2016 in West-Afrika kreeg de WHO kritiek om haar trage reactie.

Waarom komt ebola steeds weer terug?

Ebola begint bij mensen na contact met organen, bloed of andere vloeistoffen van potentiële ‘dragers’, bijvoorbeeld door een beet van een fruitvleermuis of het eten van apenvlees. Al die dieren uitroeien gaat niet, afdoende middelen om ebola te voorkomen bestaan niet en zouden ook moeilijk toe te dienen zijn in Afrika. Bovendien is het ook nog eens gissen waar ebola zich een volgende keer aandient. Er zijn bijvoorbeeld ook uitbraken geweest in Gabon en Oeganda. De beruchte uitbraak in West-Afrika – in Liberia, Sierra Leone en Guinee – eiste meer dan elfduizend levens.

Een preventiemiddel bestaat officieel nog niet, maar in Congo worden er nu wel experimentele vaccins toegediend. Hoe zit dat?

Woensdag zijn de eerste vierduizend doses verstuurd van een ebola-vaccin waarvoor nog geen vergunning is afgegeven, maar dat effectief is gebleken tijdens testen in de laatste fase van de uitbraak in West-Afrika. De vaccins kunnen nu onder bepaalde voorwaarden in Congo worden ingezet. De bedoeling is om hulpverleners en andere mensen in de omgeving van geïnfecteerde personen in te enten. Het vaccin is ontwikkeld door het Amerikaanse farmaciebedrijf Merck. Artsen zonder Grenzen en het Congolese ministerie van Volksgezondheid helpen mee om de gevaccineerde mensen te volgen en te kijken hoe zij zich houden. WHO-baas Tedros Adhanom Ghebreyesus zei donderdag hoopvol: ‘We hebben betere middelen dan ooit om ebola te bestrijden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.