Alles om de agenten te kwellen

De ontruiming van drie panden in Amsterdam wekte dinsdag weinig verzet. Alleen in de Schoolstraat hadden agenten hun handen vol aan de krakers.

Noël van Bemmel en Alex Burghoorn

AMSTERDAM 'Het moet natuurlijk geen cadeautje worden', zegt een tevreden kraker op de hoek van de Amsterdamse Schoolstraat. Tussen de helmen van de ME-linie door, kijkt hij hoe agenten een grote cirkelzaag in de voordeur van een kraakpand zetten. De opgang daarachter, zo weten de krakers, is volgestort met puin en meubels.


De rij panden blijkt verlaten. Wel ziet een politiehelikopter krakers op het dak liggen: poppen, zo blijkt, in jassen met capuchon. Ook is vanuit de lucht een voorwerp zichtbaar dat op een bom lijkt. Een explosievenverkenner constateert dat het nepbom is: een persluchtcilinder met een mobieltje eraan vast. Alles om de agenten aan het werk te houden.


De Amsterdamse politie ontruimt dinsdagochtend drie panden op last van de rechter. Eén gebouw blijkt al verlaten, een sloopflat loopt snel leeg na aankomst van de politie, alleen in de Schoolstraat wachten barricaden en ludieke acties. Vier verdachten worden aangehouden voor openlijke geweldpleging en belediging.


De ontruimingsronde wekt weinig verzet. De krakers zijn nog opgetogen over de voor hen gunstige uitspraak van het Haagse gerechtshof. Dat verbood maandag de geplande ontruiming van veel panden. Ook de politie besloot daarom minder mensen en materieel in te zetten.


'Hier spreekt de politie. Verwijdert u, of geweld wordt gebruikt!' Een dozijn ME-busjes, een shovel, een waterwerper en een hoogwerker stellen zich op voor een lage barricade van hekken, matrassen en een enkele gedeukte kachelpijp. Tientallen krakers warmen zich in de Schoolstraat bij een vuurkorf, gefotografeerd en ondervraagd door bijna evenzoveel journalisten.


Samen kijken ze toe hoe de politie haar gebruikelijke aanpak volgt: barricade opzij schuiven, de omgeving afzetten met mobiele eenheid, en dan de zogeheten 'Bratra'-groep (Brand- en traangas) naar voren sturen om de voordeur te forceren. Twee kanonniers in de waterwerper speuren naar krakers die voorwerpen uit bovenliggende ramen kunnen gooien.


'Mooi hè', zegt een kraker. 'Wij steken een paar honderd euro in het barricaderen van ingangen en het volstorten van het trapgat, en zij moeten miljoenen uitgeven om te ontruimen.'


Het urenlange breek- en hakwerk wordt door de krakers benut om actie te voeren. Nepagenten roepen hun collega's op liever boeven te gaan vangen, clowns trekken een lange neus naar de ME-linie. Sommige krakers dragen bivakmutsen, een enkeling heeft ook helm, schild en gasmasker bij zich. Die blijven ongebruikt.


Eén kraker wordt aangehouden voor het brengen van de Hitlergroet, de rest wegens het gooien van een brandende vuurkorf, een steen of een blikje bier naar de politie.


In Amsterdamse-West worden acht flatwoningen ontruimd. De bewoners, veelal werkloze Oost-Europeanen, vertrekken na een laatste waarschuwing van de wijkagent. 'Ik wil geen boete en ze krijgen me er toch wel uit', zegt de 28-jarige Lucas uit Tsjechië. Hij bekijkt treurig de ontruiming vanaf een speeltuintje.


De politie betreedt de naoorlogse portiekwoningen met witte mondkapjes voor. De panden zitten vol asbest, maar dat deert de 28-jarige Marcin uit het Poolse Czestochowa niets. 'Dat is heel normaal in Polen.' Ondanks het ontbreken van ramen, elektriciteit en water, overwegen de mannen weer terug te keren zodra de politie weg is.


De woningbouwcorporatie heeft daarom hekken met prikkeldraad geplaatst en hondenbewakers gehuurd die dag en nacht zullen patrouilleren. Na negen maanden slopen komt er nieuwbouw of, bij gebrek aan kopers, een grasveld.


Krakerswet beperkt rechten bewoners

De omstreden Wet Kraken en Leegstand moet afrekenen met de decennia oude praktijk van het kraken. Het eigendom van de huizenbezitter staat daarin centraal en als die zijn pand leeg wil laten is dat zijn goed recht. Politie en justitie moeten gekraakte woningen makkelijker kunnen aanpakken, vinden de initiatiefnemers van VVD, CDA en ChristenUnie, met steun van de PVV.


Kraken is sinds 1 oktober strafbaar, met een maximumstraf van een jaar. Eerder ging aan een ontruiming een ingewikkelde civielrechtelijke procedure vooraf, waarin de eigenaar van een pand aannemelijk moest maken dat hij het pand weer in gebruik ging nemen. Het recht op wonen ging in de praktijk boven leegstand.


De strengere wetgeving - vastgelegd in artikel 138a in het Wetboek van Strafrecht en artikel 551a in het Wetboek van Strafvordering - stuitte maandag op het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Het gerechtshof in Den Haag verbood in hoger beroep enkele aanstaande ontruimingen.


De kneep zit hem in Artikel 8, 'Recht op eerbiediging van privéleven, familie- en gezinsleven', van het EVRM. In Lid 2 zijn strikte beperkingen opgelegd aan 'inmenging' door het 'openbaar gezag' in het recht op een woning, waaronder kraakpanden. De Nederlandse wet houdt daar volgens het Hof geen rekening mee, omdat bewoners geen ruimte krijgen de rechter in te schakelen voordat de politie hen dwingt te vertrekken. Waar de wet de mogelijkheden voor politie en justitie dus verruimt, zijn die voor bewoners juist beperkt.


Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden