Alles moet vol - de worsteling van een straatje

Het winkelend publiek heeft internet ontdekt. Alleen webshops groeien nog, steeds meer gewone winkels leggen het loodje. Zo ook in Gouda. De Lange Tiendeweg zet alles op alles. Wat is het recept tegen de leegstand?

Het gaat slecht met de detailhandel. De omzet in non-food lag vorig jaar al 14 procent onder de omzet van begin deze eeuw, en dit jaar lijkt tot nu toe weer slechter. De crisis heeft van consumenten schuldaflossers gemaakt. Voor zover er nog wordt gekocht, gebeurt dat vooral op internet. De omzetgroei van webshops ligt nog tegen de 9 procent - omzetten die dus niet meer worden gemaakt in winkels. Steeds meer winkels leggen het loodje. Volgens winkelteller Locatus staat in Nederland 6,4 procent van alle winkels leeg, en groeit dat percentage licht.


In Gouda is dat niet anders. Neem de Lange Tiendeweg, een van de oudste straten van de stad, strategisch ingeklemd tussen de Markt - het centrale plein in de stad - en de parkeerplaats Klein Amerika aan de rand van het centrum. Een winkelstraat zonder grote ketens (op Perry na), met allemaal kleine winkeliers. Maar ook met inmiddels zes lege winkels, ruim 10 procent, ongeveer op het Goudse gemiddelde van 9,2. Hoe gaan de winkeliers in deze straat ermee om?


etalages vullen

De winkeliersvereniging is er heel wat aan gelegen de lege winkels te camoufleren. 'We hebben veel gedaan om voor die etalages een tijdelijke opvulling te vinden', zegt Harry Trel van herenmodezaak Blokzijl, de voorzitter van de vereniging. Want ja: leegstand schrikt klanten af. De buurt ziet er meteen minder aantrekkelijk uit.


Twee keer is het gelukt. Meubelzaak de Bokkesprong, die sinds een half jaar ook een tijdelijke outlet in de straat heeft, had meubels staan in onder andere de lege etalage van Mayfield. En een school exposeerde onder meer kindertekeningen in het leeggekomen pand van voorheen Prénatal.


Mark van Burken, eigenaar van makelaardij Basis, vindt het idee maar matig. 'Er wordt veel te veel tijd aan besteed. Het gaat er niet om dat die winkel een tijdelijke bestemming krijgt, hij moet gewoon verhuurd worden. Als de tijden weer beter worden, en de tijden worden altijd weer beter, dan komen die huurders wel, want het is een goede straat. En als er dan iets in die etalage staat, wordt hij misschien minder snel verhuurd.' Bovendien: de makelaars zijn er een hoop tijd aan kwijt en de eigenaren willen het niet, want zij moeten verzekeren en stoken.


Horlogier Jos van Beek weet ook dat lege etalages geen klanten trekken. Hij gaat verhuizen naar het veel grotere pand van de buren (de aannemer is druk aan het verbouwen). Dus vroeg hij zich af: 'Wie komt er in mijn huidige pand, want dat wordt mijn buurman.' Via-via hoorde hij dat een wijnhandelaar op zoek was naar een plek in de binnenstad. 'Ik heb hem gebeld, en nu komt hier dus een wijnhandel in.' Dus heeft Van Beek straks geen last van een lege etalageruit naast zijn nieuwe winkel.


winkelruimte benutten

Aan de Lange Tiendeweg staan nu zes panden leeg (en van één pand is het huurcontract elk moment opzegbaar). In de Goudse binnenstad als geheel staan er zestig leeg, zegt Jan Smit van de Ontwikkelings Maatschappij Binnenstad OMB. Smit heeft met zijn wilde grijzende krullen en bril wel iets van de Italiaanse populist Beppe Grillo, maar dan twee maten groter. In een steenkoud, leeg winkelpandje aan Rozendaal, een dwarsstraat van de Lange Tiendeweg, legt hij uit wat zijn OMB doet. 'We zijn opgericht door de gemeente en woningcorporatie Mozaïek Wonen om de verloedering van de Goudse binnenstad tegen te gaan', zegt hij. 'En de prioriteit werd meteen gelegd bij dit gebied.'


Aanvankelijk wilde de OMB leuke winkelpandjes ontwikkelen, en kocht ze alvast drie oude pandjes aan Rozendaal. Daar moest winkels in komen, met appartementen erboven. Aan de andere kant van de straat kocht de Holland Property Group HPG een rij dichtgespijkerde pandjes met hetzelfde idee. Iets verderop zou de woningbouwvereniging een pand slopen en vervangen door winkels en appartementen. Alles bij elkaar zou er 1.000 vierkante meter winkel bijkomen.


Al die winkelplannen zijn successievelijk geschrapt - er was geen enkele belangstelling voor. In al die projecten komen gewoon woningen. Behalve in dat ijskoude pand waarin Jan Smit zijn verhaal vertelt. 'Dit is veel te groot om een woning van te maken', zegt hij. Dus leek de OMB op een strop af te stevenen, maar Smit denkt de oplossing te hebben. 'Ik heb nu bedacht om het om te bouwen tot opslagruimte, met zeventig eenheden. De Thai hiertegenover wil meer vriesruimte, de visman in de Lange Tiendeweg wil ook opslag met koeling. Je kunt ook denken aan mensen in de buurt die hun fiets willen stallen.'


De winkeliers van de Lange Tiendeweg zijn blij dat die nieuwe winkels er niet komen. Zo lijkt iedereen tevreden. Alleen Eva Luxen is teleurgesteld. Zij runt het modewinkeltje De Wereld van Eva, in dat straatje Rozendaal. 'Sinds ik hier begon, had ik de hoop dat die panden hiertegenover en hiernaast ook winkels zouden worden. Dan zou bij mij de loop erin komen. Dat gaat nu dus niet meer gebeuren.'


huren aanpassen

Marleen Ponte zette het zwaarste middel in waarover ze beschikte. Twee jaar geleden begon ze met haar zaak in kinderkleding, Mariposa, en nu liep de huurperiode ten einde. 'De zaak liep goed, vond ik, maar ik hield er nauwelijks iets aan over. De huur moest omlaag.' Maar de makelaar weigerde, en de eigenaar was nauwelijks aanspreekbaar. 'Toen heb ik de huur opgezegd', zegt zij.


Ze wilde in de straat blijven, want de Lange Tiendeweg is een goede straat, vindt ze. Ze had al contact met de beherend makelaar van het voormalige VVV-kantoor in de straat, waar sinds enkele maanden een meubel-outlet in zit met een direct opzegbaar huurcontract. 'Die ruimte is dubbel zo groot en ik kon hem voor dezelfde prijs krijgen', zegt Ponte. Toen haar huidige huisbaas van haar plannen hoorde, ging hij om: de huur ging alsnog omlaag, van 1.800 naar 1.500 euro per maand.


Ook Harry Trel van de winkeliersvereniging vindt dat de huren te hoog worden gehouden. Neem nou die winkel van Prénatal, zegt hij. Die is eigendom van Viramah Vastgoed B.V van de familie Mahadewsingh. 'Ze willen de huur niet verlagen. En ze vragen veel hoor. Ze hebben hier om de hoek ook een pandje, ik heb weleens geïnformeerd wat dat zou kosten. Dat is maar 30 vierkante meter, en het zou 1.500 euro per maand kosten.' Directeur Vinita Mahadewsingh wil geen vragen beantwoorden.


Aannemer Pleun Hoogendoorn, eigenaar van het leegstaande nummer 67, naast de seksshop, is wel bereid tot een praatje. Toen slager Schippers er begin vorig jaar mee stopte, heeft Hoogendoorn het pand helemaal laten opknappen. Het staat er nu strak doch leeg bij. Waarom wordt het niet verhuurd? 'Mensen gaan allemaal naar andere winkelcentra, waar ze gratis parkeren hebben. In de wijk Bloemendaal bijvoorbeeld, daar is het winkelcentrum een paar maanden geleden opgeknapt en uitgebreid. Op het ogenblik is er geen belangstelling voor mijn pandje. Of de prijs omlaag moet? Praat maar met mijn makelaar.'


Dat is Frederik Jan Hordijk van Van 't Hof Makelaars. 'Meneer vraagt 292 euro per vierkante meter, en wij denken dat 150 euro redelijk zou zijn. Maar ja, hij heeft in het verleden weleens meegemaakt dat een pand lang leegstond, en dat het pas werd verhuurd toen hij de prijs verhoogde.' Erg luisteren wil eigenaar Hoogendoorn niet.


Trouwens, Mahadewsingh ook niet, ook klant van Van 't Hof. Vraagt ook veel te veel voor dat voormalige Prénatalpand. 'Dat is een Surinaamse familie waar je niet veel contact mee kunt krijgen. Ze hebben op de Markt al drie jaar een pand leeg staan. Dat moet 60 duizend euro per jaar kosten, dat gaat nooit iemand betalen.'


Makelaar Mark van Burken van makelaardij Basis, die de meeste panden in de straat te huur heeft staan, zegt dat de huur de laatste twee jaar flink is gezakt. Logisch, want de omzetten van de winkeliers zijn gezakt. 'Twee jaar terug lag de vraagprijs op 225 euro per vierkante meter', zegt hij, 'en nu is het nog 170 euro.'


Marleen Ponte rekent snel uit dat ze dan toch nog veel te veel betaalt.


op internet inspelen

Toen Bart Jansen vorig jaar de 82 jaar oude boekwinkel Verkaaik overnam, wist hij natuurlijk dat internet de te kloppen concurrent is. Hij weet ook dat veel van zijn bezoekers met lege handen de winkel uit lopen en het boek online kopen. 'Maar waarom kopen ze dat dan niet bij verkaaikboeken.nl, waarom gaan ze dan naar bol.com? Wij hebben dezelfde prijs en dezelfde leveringsvoorwaarden', verzucht hij.


Om die klanten te trekken, begon hij een advertentiecampagne in het AD. 'Het aantal bezoekers van mijn website verdubbelde, en het aantal bestellingen verdrievoudigde. Als het zo gaat, kan ik hier bestaan.'


Als modern ondernemer weet hij dat het 'beleving' is wat hem van webshops onderscheidt. Dus toen de boekenweek begon, had hij om middernacht een lezing met Frits van Oostrom. Hij had vijftig man in de zaak, die pas om vier uur, na het gebruik van enige wijn, de deur uit gingen. 'Zo krijg je contacten.' Hij heeft nog veel meer plannen. Waarom winkelend publiek met zware tassen laten sjouwen? Waarom niet een bezorgdienst opbouwen? Eventueel met de hele straat? Zo kun je internet aan, denkt hij.


De straat is niet afkerig van internet, dat zeker niet. Gemeente Gouda gaat alle winkels voorzien van een QR-code die verwijst naar de website van de winkel. De codes zijn ook bij parkeerterreinen op te zoeken. De winkeliersvereniging bevordert de invoering zeer. 'Wij hebben de kosten op ons genomen', zegt Harry Trel, en dat is 50 euro per winkel.


Kinderkledingwinkelier Marleen Ponte weet ook wat internet doet. Laatst kwam een echtpaar haar winkel binnen, op zoek naar vijf jurkjes voor bruidsmeisjes. 'Ze hebben hier jurkjes gepast, ik heb ze koffie gegeven. Ze gingen de deur uit en zeiden dat ze nog even moesten nadenken, maar toen wist ik het eigenlijk al. Een tijdje later kwam zij terug, wilde ze er één kopen. De rest had ze via internet gekocht, maar die ene kon ze nergens anders vinden. Die heb ik haar toen niet verkocht.'


Horlogier Van Beek, van Jewel Art & Ribelli, heeft minder moeite met internet. Hij weet wel dat horloge.nl rond de 150 horloges per dag verkoopt. 'Maar wat verdien ik nou op zo'n horloge? Niet veel hoor. Sommige merken wel, en die lopen hier goed. Maar het meest verdien ik door reparaties, door dingen voor klanten te veranderen en door eigen ontwerp.'


imago versterken

'Sind de seksshop er zit, anderhalf jaar nu, staan de panden links en rechts ervan leeg', constateert Harry Trel van de winkeliersvereniging. Hij ziet een verband, en hij is niet de enige. Diverse winkeliers wijzen, om te betogen dat dat laatste deel van de straat achteruit gaat, naar soixante-neuf, zoals horlogier Jos van Beek het huisnummer verfranst. En naar dat café op de hoek waaraan al veertig jaar niets is gedaan. En dan ook nog eens die Used Products.


Fokke Oostinga van de seksshop weet wel beter. 'Die pandjes hiernaast stonden al leeg toen ik hier kwam', zegt hij, en dat klopt. 'Voor dat pand van de voormalige slagerij wordt gewoon veel te veel gevraagd', zegt hij, en dat klopt ook.


Alle winkeliers zijn tevreden over de straat en haar uitstraling, maar sommige plekken baren hun zorgen. De snackbar Chicken Place ziet eruit als een fietsenhok en is zelden open. 'Vreettent', zeggen de winkeliers. De eigenaren zijn niet bereikbaar om zich tegen die kwalificatie te verweren. Een andere ergernis is de vrijheid die de CandyShop zich permitteert: een deel van de waren staat uitgestald op straat. 'En wij mogen tijdens een modeshowtje niet eens een partytent neerzetten om de kinderen tegen de regen te beschermen', zegt er een.


Tsja, zucht wethouder Van den Akker van economische zaken. 'We hebben wel met de winkeliers gesproken over dat uitstallingenverbod, maar we werden het nooit eens. Dus houden we nu maar die strenge regels. Die proberen we soepel toe te passen.'


De Outlet moet het bij velen in de straat ontgelden. Waar een jaar geleden de Goudse VVV failliet ging, streek op 1 november Denise van Gastel neer, plaatselijk bekend van de meubelzaak De Bokkesprong elders in de stad. Goeie winkel was dat, tot de crisis kwam. 'Ik verkocht aan de lopende band tafels van 1500 euro. Nu nooit meer', zegt ze. De fabriek die ze maakte is failliet, Van Gastel verkoopt in het VVV-pand de restanten voor een kwart van de prijs. En verder spiegels, en schilderijen. 'En morgen planten, want daar is vraag naar.'


Er is 'handel zat', zegt Van Gastel. Maar een concept opstellen, zoals voor De Bokkesprong? Collecties samenstellen? De klant aandacht geven? Dat doet ze niet meer. Ze kijkt naar de kledingzaak aan de overkant. 'Hoe haal je het in deze tijd in je hoofd om voor 100 duizend euro een mooie collectie in je winkel te hangen, terwijl iedereen toch op internet koopt?'


Op het moment dat Van Gastel haar Outlet betrok, kocht Bart Jansen pal daarnaast de 82 jaar oude boekhandel Verkaaik, de grootste in de stad. Jansen ziet het met lede ogen aan, 'die mallepietje-uitdragerij' van zijn buurvrouw, met die schreeuwende letters op de etalageruit gekalkt. Nee, hij zou heel veel liever de hoedenwinkel van verderop, 't Matelootje (naar eigen zeggen de grootste hoedencollectie in Nederland) als buur hebben gehad. 'Met die uitstraling van bijzonderheid', zegt hij dromerig.


Jos van Beek van Jewel Art & Ribelli noemt het imago van de straat best goed. 'Het zijn allemaal speciale winkeltjes. Winkels waar mensen speciaal voor komen. En dit is een doe-straatje.' Waarbij hij voor een belangrijk deel op zijn eigen atelier lijkt te doelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden