versoepelingen

Alles mag weer – en alle remmen gaan los: ‘Opeens zijn er zeven groepjes aan het vechten’

De politie maakt een einde aan een feest bij de Zuiderplas in Den Bosch.  Beeld Hollandse Hoogte / Bart Meesters
De politie maakt een einde aan een feest bij de Zuiderplas in Den Bosch.Beeld Hollandse Hoogte / Bart Meesters

Een verruiming van coronabeleid gaat vaak gepaard met erupties van geweld en ontlading. Afgelopen weekend was het op veel plekken raak, vooral door jongeren die na sluiting van de kroegen met elkaar op de vuist gingen of overlast veroorzaakten.

Telkens werd er een grote ravage achtergelaten van vuilnis en vernielingen en leidde het wangedrag tot verontwaardiging. Maandagavond vergaderden de burgemeesters van het Veiligheidsberaad over wat de versoepelingen van het coronabeleid teweegbrengen. Het beraad maakt zich vooral zorgen over groepsvorming, zoals feestjes. Dat gebeurt volgens hen overigens niet alleen onder jongeren, ouderen maken zich er ook schuldig aan, aldus de burgemeesters.

Sinds de coronacrisis uitbrak, is het aantal meldingen van overlast door jongeren bijna verdubbeld, tot 164 duizend meldingen in één jaar. Of de werkelijke overlast daarmee ook is verdubbeld, is niet zeker, zegt Hubert Bruls, burgemeester van Nijmegen en voorzitter van het Veiligheidsberaad. ‘Meer mensen waren thuis. Misschien ergeren ze zich sneller aan geluid.’

Gedurende dit weekend druppelden de nieuwsberichten weer binnen. In Deurne, vlak bij Helmond, brak op zaterdagavond een massale vechtpartij uit, waar zo’n 150 jongeren bij betrokken waren. ‘Het ging er nondeju op’, zei een getuige tegen Omroep Brabant. De politie moest de wapenstok trekken om de groep uiteen te jagen. De grootste agressor kreeg een boete voor openbare dronkenschap.

In Harderwijk, Apeldoorn en bij Emmeloord kwamen honderden jongeren bijeen om feest te vieren; agenten deelden boetes uit en verrichtten aanhoudingen. Ook in Biddinghuizen maakte de politie een einde aan een feest, bij een strandje. Een strandtrein werd vorige week op station Haarlem uit de dienstregeling gehaald omdat zo’n tweehonderd jongeren feestvierden. Er werd binnen gerookt en er braken vechtpartijen uit.

Gretig volgieten

Waar de overlast vóór de versoepelingen werd toegeschreven aan het gebrek aan vertier voor jongeren, is het nu juist de verruiming die ten grondslag zou liggen aan de uitbarstingen. Eindelijk kan er weer wat, is de gedachte, jongeren gieten zich gretig vol en worden dan om tien uur ’s avonds allemaal tegelijk op straat gezet. ‘Ze zijn nog lang niet moe en willen doorfeesten’, zegt kroegbaas Angelo Keijsers van café Fixx in Deurne. ‘Het ene groepje gaat vechten met een ander groepje en opeens zijn er zeven groepjes aan het vechten op verschillende plekken.’

De eerste avond dat de horeca langer en ook binnen open was, ging het meteen mis in Deurne. In normale tijden zijn de cafés er tot vier uur ’s nachts open. ‘Met zo’n sluitingstijd vertrekken mensen meer gespreid’, vertelt Keijsers. Wat volgens hem ook meespeelt: in de cafés moeten de gasten nu blijven zitten, anderhalve meter afstand houden en als ze naar het toilet gaan een mondkapje dragen. Die beperkende regels druisen in tegen wat jongeren willen: lekker losgaan.

Overlast in zo’n overgangsfase is onvermijdelijk, zegt Gert-Jan Schippers, directeur van het adviesbureau Veiligheid en Handhaving en voorheen bij meerdere gemeentes regisseur jeugdoverlast. ‘Er zit een opgekropte energie in die er hoe dan ook uit moet. Als je jongeren een vinger geeft, willen ze meteen de hele hand. Maar we moeten niet denken dat het zin heeft om alles op te lossen met een bonnenboekje.’

Repressief handhaven

Het is een misvatting dat meer repressief handhaven altijd helpt, zegt Schippers. Hij pleit voor een integrale aanpak. ‘Boa’s en agenten moeten samenwerken met jongerenwerkers, wijkteams en scholen. Zo zorg je voor een eenduidige boodschap. Je moet, flauw gezegd, niet een aai over de bol van een jongerenwerker krijgen en dan een tik op de vingers van een handhaver.’

De overheid zou nog veel beter in contact kunnen staan met jongeren, zegt Schippers, om zo aan te haken bij hun belevingswereld. ‘Lastig daarbij is dat er drastisch is bezuinigd op wijkteams en jongerenwerkers. Daarnaast belemmert de strenge regelgeving over privacy soms de uitwisseling van informatie. Stel dat een zorgcoördinator op een school een goed beeld heeft van wie daar de relschoppers zijn. Voelt die zich vrij om dat te delen met de geschikte personen?’

Hubert Bruls, burgemeester van Nijmegen, vermoedt dat de versoepelingen uiteindelijk een dempend effect op overlast zullen hebben. ‘Je ziet al dat de druk op de parken minder is sinds de terrassen open zijn. Dat er wat overlast is bij de horeca is niet gek, dat is er altijd. Dat is wat anders dan de overlast van jongeren die in grote groepen bij parken of pleinen staan.’

Probleem verplaatsen

Burgemeester Jack Mikkers van Den Bosch heeft woensdagavond moeten ingrijpen toen het op een strand bij een recreatieplas uit de hand liep met vele honderden feestende jongeren. ‘Er waren winkelwagens met bierkratten aangerukt, een dj draaide muziek, er werd vuurwerk afgestoken en het strand lag bezaaid met rotzooi’, aldus Mikkers. ‘De eindexamens waren net geweest. Ik begrijp best dat jongeren snakken naar ontlading en ontmoeting. Maar het moet wel binnen de perken blijven.’

De politie greep in en veegde het strand schoon. Een dag later besloot Mikkers uit voorzorg het betreffende strand, plus de stranden bij twee andere plassen, te sluiten tussen tien uur ’s avondsen zes uur ’s ochtends. Die maatregel geldt vooralsnog tot volgende week maandag. Donderdagavond dook een groep van tweehonderd jongeren, die eerder die avond was weggestuurd, op bij een andere plas waarvoor geen toegangsverbod geldt. ‘Je krijgt zo wel een beetje kat-en-muisspel’, erkent Mikkers. Maar er zijn nu eenmaal niet genoeg handhavers en agenten om overal op te treden.

Een gebiedsverbod om overlast te bestrijden, kan het probleem inderdaad verplaatsen, zegt Schippers. ‘En als je individuele gebiedsverboden uitdeelt, moet je heel zeker weten dat je de juiste persoon in een groep te pakken hebt. Elke groep heeft jongens die voor escalatie zorgen en jongens die vooral een afremmende factor zijn. Als je per ongeluk die tweede een verbod geeft, kan dat een heel slechte invloed hebben op de groepsdynamiek.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden