Alles kantelt

Op de weg naar Keulen rijden vrachtwagens met vrouwen als pitspoezen: 'Lust auf ein kühles Blondes?' Bierreclame. Ze lijken wel wat op Femen-activisten. De blote actieborsten à la Femen die na de aanrandingen in Keulen weer demonstratief in de sociale media verschenen zijn ook zo mooi. Dat is min of meer wat ik ertegen heb. Ook in veel woordkeus over de 'massa-aanrandingen' in Keulen loert het licht pornografische: 'betast', in plaats van 'gepakt'. 'Jonge meisjes' in plaats van gewoon 'meisjes'. Nu we alles toch gaan benoemen kan dat er ook nog wel bij.

Beeld Oostveen

Vrijwel elke vrouw belandde weleens in een bedreigende situatie met een man. Al ruim voordat er immigranten kwamen. Toch verandert Keulen alles. Ik merk het als ik het mijn zoon van 13 vertel. Voor het eerst hoor ik mezelf hardop tegen mijn kind zeggen dat de slachtoffers bijna allemaal aangifte deden van diefstal en aanranding door grote groepen 'mannen met Noord-Afrikaans uiterlijk' die 'Arabisch' spraken. Generalisaties om te vermijden. Maar het alternatief is meer dan honderdtwintig vrouwen wegzetten als fantast.

Dan die adviezen van de Keulse burgemeester Henriette Reker. Of ze nu wel of niet zei dat vrouwen beter 'een armlengte afstand' van mannen kunnen houden: de bedoelde preventietips Partysicherheit für junge Frauen bestaan al lang. Wee de rechtsstaat die vrouwen gedragsadviezen begint te geven. De gevolgen zien we nu in Keulen. Oúders horen zulke dingen te zeggen. De rechtsstaat moet vrouwen onvoorwaardelijk beschermen.

Beeld Oostveen

Alles kantelt in Keulen. In de buurt van de Dom parkeer ik mijn auto in een garage waar de beste plekken zijn gereserveerd voor gehandicapten en vrouwen. Is dat nou goed of juist slecht? Bij het Hauptbahnhof vraag ik wat mannen 'met Noord-Afrikaans uiterlijk' of ze iets zagen in de Nieuwjaarsnacht. Maar ze praten onverstaanbaar Oost-Europees en zwermen snel uiteen.

Niet generaliseren. Op de website van het feministische tijdschrift Emma schrijft hoofdredacteur Alice Schwarzer in daverende Duitse volzinnen hoe Nieuwjaarsnacht bewijst dat jaren van 'valse tolerantie' een 'parallelwereld' schiepen van 'omineuze vrijheid van religie' die niet alleen vrouwen maar, en dan komt het, ook alle 'Arabische, Noord-Afrikaanse' mannen die 'niet als dader geboren zijn' tekort doet: knappe spagaat in dit verwarrend onbehagen. In Nederland ontbreekt dat laatste nog te vaak.

Om op de redactie van Emma binnen te komen moet je door een stalen deur. Ze zitten op een dramatische, plotseling toepasselijke locatie in de stad: de Bayenturm, een Middeleeuwse verdedigingstoren aan de Rijn. Vorig jaar bleek dat Alice Schwarzer hiervoor meer subsidie opstreek dan geoorloofd was - wie zonder zonde is. Zij heeft nu 'geen tijd', Emma wordt platgebeld. Maar de redacteuren Chantal Louis en Alexandra Eul vervangen haar. Voor Nederlandse begrippen blijken ze verrassend genuanceerd. Emma strijdt compromisloos, luid en duidelijk voor vrouwenrechten maar blijft óók alle vluchtelingen expliciet welkom heten zonder ze gemakshalve als groep verdacht te maken. Het kan dus wel degelijk tegelijk.

Ze krijgen hier tips, ze bellen slachtoffers en slachtoffers bellen hen. 'We hebben het niet over een beetje aanraken', zegt Chantal. 'Er is ondergoed omlaag gerukt en er zijn vingers naar binnen gestoken. Vrouwen hebben blauwe plekken op hun borsten.'

Toch beginnen ze dit gesprek met hun woede op de Duitse politie. Omdat agenten volgens verscheidene slachtoffers bleven toekijken. Omdat op een persconferentie is meegedeeld dat deze mannen seksueel geweld gebruikten 'om het echte misdrijf' te verdoezelen: zakkenrollen. Alexandra: 'Het echte misdrijf! Alsof aanranding en verkrachting geen misdrijf is!'

De Duitse politie moet zedenzaken eindelijk serieus nemen, zeggen ze. Geen vrouw mag nog van de politie horen dat aangifte zinloos is. Alleen waar het recht niet te worden aangerand en verkracht wordt erkend, is helder 'dat er een bepaalde groep mannelijke migranten bestaat die...'

Hier beginnen de Emma-redacteuren vaak opnieuw, elkaar toch weer aanvullend en nuancerend: 'Rechts en Pegida annexeren dit debat. Dat willen we voorkomen.'

Beeld Oostveen

Mannen uit samenlevingen 'zonder onze vrouwenrechten', bedoelen ze dus. Waar vrouwen nauwelijks hun huis uit komen.' Mannen die bijvoorbeeld 'niet met vrouwelijke hulpverleners in de vluchtelingenopvang willen praten'.

Chantal toch opeens: 'Scheisse darauf!'

'Maar we moeten de vluchtelingen ook niet allemáál met de Nieuwjaarsnacht in verband brengen', kalmeert Alexandra weer. 'Minstens 90 procent bedoelt het goed.' Bewonderenswaardige zelfbeheersing om te onthouden. Maar nu eerst de rechtsstaat. Het begrip is op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden