Alles is rustig, meldt de staf, heel rustig

Overal werd donderdag gedemonstreerd tegen de oorlog in Irak, van Rypstjerk tot Rotterdam, maar nergens was de opkomst enorm. Wel is de samenstelling gevarieerd....

Van onze verslaggevers

Overal in Nederland werd gisteren gedemonstreerd tegen de oorlog in Irak, van Rypstjerk waar de vlaggen halfstok hingen (initiatiefnemer Louis Bakker van GrienLinks: 'Dat geeft een gevoel van verbondendheid') tot Amsterdam waar verfbommetjes richting Amerikaanse en Spaanse consulaten werden gegooid (joelend meisje: 'Bush, Blair, Balkenende: moordenaars'). Maar nergens was de opkomst overweldigend, demonstraties in het buitenland trokken relatief veel meer mensen dan de paar duizend hier.

Volgens Het platform tegen de nieuwe oorlog komt dat doordat Nederland vijf maanden achter loopt met het regelen van vredesdemonstraties. Veiligheidsdiensten waren evenwel op volle sterkte. De Amerikaanse, Spaanse en Britse ambassades, het Amerikaanse consulaat en Amerikaanse bedrijven als GE, Dow, IBM en HP werden extra beveiligd. In Rotterdam was de Mobiele Eenheid nadrukkelijk in het stadscentrum aanwezig. In de buurt van moskeeën en buitenlandse instellingen en verenigingen werd intensief gepatrouilleerd. Ook in Den Haag was vrees voor 'emoties van allerlei soort', aldus burgemeester Deetman.

Met recht, want daar staken demonstranten donderdagavond een Israëlische vlag in de brand, onderwijl kreten roepend over de Palestijnse Hamas. Vijf mensen werden gearresteerd, onder wie bestuurslid Nabil Marmouch van de Arabische Europese Liga (AEL). LPF-Kamerlid Eerdmans had eerder donderdag de regering opgeroepen uit te leggen wat ze zou doen als dergelijke onlusten zouden uitbreken.

Ook burgemeester Opstelten van Rotterdam was bezorgd, hij voerde donderdagochtend overleg met zijn veiligheidsstaf en een nieuw in het leven geroepen Staf Maatschappelijke Verhoudingen. Die moet de komende tijd via de politie en allerhande contactpersonen binnen de vele allochtone gemeenschappen polsen of er sprake is van spanningen. De vergadering van donderdag was kort, aldus een woordvoerder: niemand had veel te melden. 'Alles is rustig. Heel rustig.' En dus ook de protestmars van een paar honderd scholieren van ROC Zadkine, die door het centrum naar het monument liepen dat het bombardement op Rotterdam herdenkt.

In Amsterdam, waar vijfhonderd mensen zich op het Museumplein hadden verzameld, was het protest luidruchtiger. Een meisje joelt twee uur achter elkaar. De 64-jarige Hanna doet het wat rustiger aan, maar zij komt dan ook elke dag een kort moment posten. 'Als het moet zet ik mijn bed hier neer, dat deed ik ook tijdens de Vietnam-oorlog.' Voor het consulaat heeft ene Harry een briefje opgehangen: 'Geen oorlog op mijn verjaardag.'

Harry blijkt over twee dagen jarig en is 'na het zien van de eerste bommen helemaal van slag'. Ook prominenten zijn aanwezig volgens een SP-lid. Hij doelt op zijn partijgenoot en Kamerlid Harry van Bommel die roept dat hij niet langer door de Nederlandse regering wil worden 'verkracht'. 'Ik weiger lid te zijn van een criminele organisatie'. Ook Gretta Duisenberg is aanwezig in Amsterdam, maar de menigte toespreken doet ze niet. Verderop blijft het meisje schreeuwen: 'Stop die bommen in je reet.' Een Turkse man schudt zijn hoofd. 'Dat soort woorden gebruik je toch niet.'

Maar zelfs voorganger Pieter de Jong van de remonstrantse gemeente in Leeuwarden doet dat. 'Saddam is een klojo en meer dan dat', zegt hij, 'maar oorlog is verschrikkelijk.' Hij heeft net als vele andere kerken en moskeeën in Nederland de deuren vanavond geopend voor bezinning. De bisschoppen hebben de greep van de VS naar de wapens dan al 'een teken van zwakte' genoemd. De Raad van Kerken zei dat de oorlog tegen Irak niet mag worden gezien als een oorlog tussen religies, de Marokkaanse imams in Nederland zeggen 'onthutst' te zijn en vrijdag moskeegangers tot kalmte te manen.

Turkse imams zullen hun gelovigen oproepen zaterdag mee te doen aan de demonstratie in Amsterdam en de Samen-op-Wegkerken vragen hun gemeenten contact te zoeken met synagogen, moskeeën en christenmigranten uit het Midden-Oosten. Rond acht uur zijn er in de kerk van De Jong nog maar een stuk of vijftien mensen geweest. 'Ik had gedacht dat mensen meer hun woede zouden uiten. Maar misschien is de kerk niet zo geschikt om in te discussiëren.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden