Alles is perceptie

De harde strijd om de zorgwet van Obama ontwricht de Amerikaanse samenleving. Democraten en Republikeinen ondertussen gaan elkaar te lijf in een permanente campagne waar beeldvorming leidraad is.

Als het de naam Obama draagt, is het 'fout'

What's in a name?, laat Shakespeare Julia van Romeo zeggen. 'Dat wat wij een roos noemen, zou onder een andere naam even zoet ruiken'.


Maar in de politiek ligt dat anders. Daar doet een naam er heel veel toe, zoals weer bleek deze week op Hollywood Boulevard in Los Angeles.


Wat vinden jullie van de hervorming van de gezondheidszorg?, vroeg een tv-ploeg van de komiek Jimmy Kimmel aan voorbijgangers. Zijn jullie voor Obamacare of voor de Affordable Care Act? De meesten waren tegen het eerste en voor het laatste. Ze wisten niet dat het namen zijn voor een en dezelfde zorgwet.


De les van dit stukje straattoneel: sommige Amerikanen zijn op voorhand tegen alles waarop de naam Obama staat.


Hun ontmaskering was komisch maar ook zorgwekkend. Ongeacht wat de president doet of zegt - ze zijn tegen. Wat is er dan verkeerd aan Obama?, vroeg ik dinsdag aan de 68-jarige Pat Armstrong uit Californië, die vanwege de gedeeltelijke sluiting van de overheid niet naar het Vrijheidsbeeld in New York kon. Haar antwoord: 'Dat hij in het Witte Huis zit. Dat is verkeerd. Hij kan niks, mist de ervaring en heeft voor hij president werd nooit een echte baan gehad.'


De oud-lerares en Romney-stemmer is niet de enige die moeite heeft Obama als haar president te accepteren, los van de inhoud van zijn beleid. In Hardball, een politiek programma van de linkse zender MSNBC, doet presentator Chris Matthews geregeld de legitimiteitstest bij Republikeinse Congresleden. Hij vraagt hen dan of ze Obama erkennen als hun wettige president. Verbluffend vaak volgt bij politici uit conservatieve districten een ontwijkend antwoord.


Het gaat zelfs zo ver dat sommigen ter rechterzijde de president nog altijd weigeren te aanvaarden als een Amerikaan vanwege zijn Keniase vader en vanwege het feit dat hij een deel van zijn jeugd in Indonesië heeft doorgebracht. De Republikein Newt Gingrich, als politieke pyromaan altijd bereid olie op het vuur te gooien, zei van de week dat Obama door zijn verzet tegen onderhandelingen met de Republikeinen schuldig is aan de huidige begrotingscrisis, want, aldus Gingrich: 'Obama weigert zich te gedragen als een Amerikaanse president'.


Let op: Gingrich zegt niet 'als een president', maar 'als een Amerikaanse president'. Hij weet donders goed welk sentiment hij hier bespeelt.


Dit soort negatieve gedachten en gevoelens in conservatieve kringen spelen een grote rol in het conflict tussen de president en de Republikeinen in het Congres over de begroting en de zorgwet. De slag om de publieke opinie is in volle gang en voor groot deel is dat een woordenstrijd, waarin het zelfs van doorslaggevend belang kan zijn, zoals uit de straatinterviewtjes van Jimmy Kimmel blijkt, hoe de zorgwet wordt genoemd.


Het zijn de Republikeinen die de term 'Obamacare' hebben geïntroduceerd. Ze hoopten met dit etiket het verzet tegen de hervorming van de gezondheidszorg te mobiliseren, wetende dat er kiezers zijn die bij de naam Obama meteen denken aan iemand die ver afstaat van de gemiddelde Amerikaan, te veel uitgeeft, de persoonlijke vrijheid beknot, geld afpakt van hardwerkende burgers en dat geeft aan niet zulke hardwerkende burgers en eigenlijk een Europese socialist is.


Verontschuldiging

Een jaar geleden in het eerste presidentiële verkiezingsdebat tussen Obama en zijn Republikeinse uitdager Mitt Romney gebruikte de laatste het woord Obamacare. Hij bood daar zijn verontschuldigingen voor aan. Obama, niet op zijn sterkst toen, liet blijken het best te vinden dat zijn naam aan de hervorming van de gezondheidszorg werd verbonden. Daar moet hij na het zien van Kimmels straatsinterviews spijt van hebben.


Een van de voorbijgangers noemt Obamacare 'on-Amerikaans' omdat de wet van alles zou opdringen aan de burgers. 'De Affordable Care Act is Amerikaans omdat het ons onze eigen keuzes laat maken.' Een ander noemt Obamacare 'socialistisch' en de Affordable Care Act niet.


Hier heeft het Obama-kamp gaten laten vallen. Het Congres nam de wet in maart 2010 aan. Daarna heeft hij er nauwelijks meer naar omgekeken. Daardoor hebben de Republikeinen het beeld kunnen oproepen van een socialistisch monster. Aanhangers van de Tea Party spraken zelfs van 'death panels', die naar willekeur over leven en dood van ouderen konden beschikken.


In werkelijkheid is de Affordable Care Act volgens The Financial Times een betrekkelijk bescheiden hervorming van de op de vrije markt gebaseerde Amerikaanse ziektekostenverzekering. Veel elementen zijn aan vroegere Republikeinse plannen ontleend.


Inmiddels is Obama weer bij de les en trekt hij het land in om de wet aan te prijzen. Er is nog niets verloren. Weliswaar zijn de meeste Amerikanen niet enthousiast, maar ze vinden tegelijkertijd dat intrekking van de wet geen sluiting van de overheid waard is. Bovendien kozen ze vorig jaar tegen Romney.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden