Column

'Alles is beter dan de ogen domweg te sluiten voor vluchtelingen'

In Nederland zitten de burgemeesters van de grote steden zitten met hun handen in het haar vanwege de vluchtelingen. De problematiek is overal in Europa dezelfde. Het probleem gaat niet meer weg en de ogen ervoor sluiten heeft enkele geen zin, schrijft columnist Lidy Nicolasen.

Syrische vluchtelingen in de haven van Calais protesteren omdat ze asiel in Groot-Brittannië willen. Beeld afp

In de Franse havenplaats Calais probeerden vluchtelingen afgelopen week de veerboot naar Engeland te bestormen. Ongeveer honderd jongens wisten de beveiligers van de haven uit te schakelen waarna ze op de veerboot afrenden. De bemanningsleden van de boot trokken razendsnel de laadklep op. Met brandslangen hielden ze de jongens op afstand. Een tweede, iets grotere groep, probeerde de haven via een andere ingang binnen te komen. Zij werden daar meteen tegengehouden.

Calais is naast het Italiaanse Lampedusa al jaren het afvalputje van vluchtelingen. Ze bivakkeren er in tentenkampen, die in niks onderdoen voor de slums aan rand van de grote wereldsteden. Het is een wirwar van pallets, grijs en blauw landbouwplastic, dozen, kapotte tuinstoelen, matrassen, eindeloos veel afval en modder. Op gezette tijden trekken de jongens naar de haven om hun kansen te kunnen benutten. Met andere woorden: om te zien of het vandaag lukt om als verstekeling de oversteek kunnen maken.

De jungle
Het eerste illegale vluchtelingenkamp in Calais ontstond kort na de sluiting van het opvangcentrum bij de kanaaltunnel. De 'jungle' werd dit kamp genoemd. Er bivakkeerden bij tijden tussen de 200 en 2000 vluchtelingen en ze aasden allemaal op een enkeltje Engeland. De jungle was hun dorp. De Franse wet was er niet van kracht, er heerste terreur en criminaliteit. In 2009 stuurde Calais een paar bulldozers en werden de hutjes met de grond gelijk gemaakt.

De vluchtelingen zochten hun heil in de nabij gelegen bossen, parkeerplaatsen en lege gebouwen. De bulldozers ten spijt, de aantrekkingskracht van Calais is er niks minder op geworden.

Integendeel. Juist de afgelopen weken is de toeloop ongekend groot. In korte tijd kwamen er tussen de 1200 en 1300 nieuwe vluchtelingen bij. Vorige maand braken er onderlinge vechtpartijen uit. De politie kwam tussenbeide. Er vielen 51 gewonden. Een zwaargewonde werd naar het ziekenhuis gebracht.

Nederland
De burgemeester van Calais dreigt de haven te sluiten als de Britten niet helpen. Ook in Nederland zitten de burgemeesters van de grote steden zitten met hun handen in het haar vanwege de vluchtelingen.

De aantallen die illegaal in Nederland verblijven - dikwijls uitgeprocedeerde asielzoekers - zijn bijna te verwaarlozen in vergelijking met de toestroom elders. De problematiek is dezelfde. De vluchtelingen zitten in brandgevaarlijke kerken, zijn afhankelijk van liefdadigheid van brood en broek, zoeken in het grof vuil naar min of meer te verkopen spullen, werken illegaal en zijn verstoken van privacy. De burgemeesters vinden dat het rijk moet zorgen dat de vluchtelingen niet verkommeren. Het rijk geeft echter niet thuis.

Je hoeft je ogen niet eens openen om te weten dat het voorlopig niet gedaan is met de toestroom van vluchtelingen. Ze komen niet langer alleen uit de West-Afrikaanse landen, ook uit Eritrea en Somalië. Ze zijn van Irak, Iran en Afghanistan. Ze zijn van Syrië en Libië. Ze komen uit landen waar Taliban, IS, Al Qaida, El Shabaab de dienst uitmaken. Ze komen uit landen waar oorlog is, hongersnood of een uiterst besmettelijke ziekte als ebola.

Lot in eigen hand
Er zijn vluchtelingen die het lot in eigen hand nemen. Ze noemen zich asielzoeker of vluchteling. Ze zijn bijna altijd man, tussen de 20 en de 30 jaar oud, vaak heel goed geschoold. Ze hebben geld om de mensensmokkelaar te betalen, die ze in een wrak bootje stopt naar dat deel van de wereld waar de straten met goud zijn geplaveid. Voor minder komen ze niet terug, beloven ze de achterblijvers.

Ze botsen op de grenzen van Fort Europa, zoals dit werelddeel wordt genoemd door de tegenstanders van het Europese migratiebeleid. Ze vinden dat de strenge regels illegaliteit en mensensmokkel uitlokken, met alle schrijnende toestanden van dien. De voorstanders (zij vermijden de term Fort Europa) vrezen ontwrichting van onze samenleving, verdringing op de arbeidsmarkt en etnische conflicten en houden dus de grens het liefst potdicht.

Zweden probeert de tering naar de nering te zetten. Vluchtelingen uit Syrië krijgen daar werk op het platteland dat door de vergrijzing leegloopt. Ze leren de Zweedse taal en krijgen les in de Zweedse cultuur en andere mores. Zweden vangt van alle Europese landen de meeste vluchtelingen op, gevolgd door Duitsland. Nederland staat ergens op de zevende plaats.

Zweden is niet het enige Europese land dat probeert een oplossing te zoeken. Duitsland heeft een Blue Card, Engeland hanteert een puntensysteem. Aan alle initiatieven kleven haken en ogen, maar alles is beter dan de ogen domweg te sluiten, zoals Nederland doet. De wereld is op drift geraakt. Zoals vroeger wordt het nooit meer.

Lidy Nicolasen is redacteur van de Volkskrant. Iedere zaterdag schrijft zij een column voor Volkskrant.nl

Uitgeprocedeerde asielzoekers in de leegstaande St. Josephkerk (de Vluchtkerk) in 2012. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden