'Alles is betekenisloos'

Woody Allen maakte een film waarin de genres komedie en tragedie door elkaar heen lopen. 'Mijn leven bestaat uit strategieën om de ellende te doorstaan.'..

In de stevig uitgevallen stoel in een Londens hotel oogt Woody Allen (69) als een verschrompeld appeltje op een fruitschaal. Maar als hij begint te praten, komt hij fris en strijdbaar over. Hij weet dat hij zich voor Melinda and Melinda, zijn nieuwste film, allerminst hoeft te generen.

In Melinda and Melinda filosofeert een groepje schrijvers in een bistro in Manhattan over het leven. Is het komische tragisch of het tragische komisch? Er wordt een verhaal verzonnen: een vrouw stormt na lange tijd onverwacht het leven van haar twee jeugdvriendinnen binnen. De ene schrijver bedenkt een tragische uitwerking, de ander zoekt het vooral in de humor.

Ofschoon Allen een aantal van zijn stokpaardjes berijdt - het acteursleven hangt van kruiperijen aan elkaar, de filmwereld gaat kapot aan de megalomane budgetten, de New Yorker kletst uit zijn nek als het om moderne kunst gaat, en een normaal mens kan niet zonder psychiater - bestaat Melinda and Melinda uit twee door elkaar gemonteerde, vermakelijke films.

Stravinsky is te horen in de zware stukken, tegenover de lichte Duke Ellington. Hoofdpersoon Melinda wordt in beide gevallen gespeeld door de Australische Radha Mitchell.

De ernstige films van Woody Allen, waarbij hij zich liet inspireren door Ingmar Bergman, staan niet in de topvijf van de meest populaire Allen-films. Toch ziet hij zichzelf het liefst als een serieuze kunstenaar, en is hij vooral trots op het tragische deel van zijn nieuwste film.

Allen: 'Als jongetje vond ik het leven al meer tragisch dan komisch. Zo ervaar ik het nog steeds. Ik wilde altijd dramatische, tragische stukken schrijven, maar mijn gave ligt meer op het komische vlak.' Door Melinda and Melinda kwam hij erachter dat er geen verschil bestaat tussen het schrijven van tragisch of humoristisch materiaal, omdat de levenshouding die erachter zit vrijwel gelijk is. 'De een ervaart het leven als gewoon tragisch en de ander als erg tragisch. Hij moet wel grappen maken, anders blijft alleen zelfmoord als optie over. Zoals je begrijpt, behoor ik tot de tweede groep. Mijn leven bestaat uit strategieën om de ellende te doorstaan, zoals anderhalf uur naar Fred Astaire kijken of wat aardige momenten met mijn vrouw.'

Allen beseft dat het publiek humor van hem verwacht. Dat verwachtingspatroon zit hem dwars. 'Een paar maanden geleden is mijn stuk A Second Hand Memory in New York opgevoerd. Een serieus stuk, maar het New Yorkse publiek lachte in het begin uitbundig. Geheel ten onrechte. Die lach zou ik graag hebben gekregen toen ik in de jaren zestig als komiek begon.'

Serieus werk betekent voor Allen niet dat hij, zoals veel filmmakers, zijn stem verheft over het Amerikaanse buitenlandbeleid. Hij blijft bewust buiten het politieke debat. 'Ik heb niet genoeg informatie om een degelijke politieke film te maken. Trouwens: reageren op de actualiteit vind ik meer de taak van de televisie.' Eigenlijk interesseert politiek hem niet zo. 'Het is zo triviaal. Als er geen oorlog in Irak zou zijn en iedereen op aarde hield van elkaar, dan nog zou het een verschrikkelijke plek zijn. Met elke ontdekking die wetenschappers doen, wordt weer bewezen dat we hier toevallig op aarde terecht zijn gekomen en dat het zomaar afgelopen kan zijn.'

Alles is volstrekt betekenisloos, en uiteindelijk verdwijnt alles, stelt Allen zonder blikken of blozen. 'Niet alleen mijn films, maar ook Shakespeare en Beethoven. Over een tijdje is er geen kunst meer, geen licht, geen lucht. Dat is pas angstaanjagend. Bush is een huidirriatie. Hij is over vier jaar weer weg. Ik ga daaraan geen energie besteden. Een paar grappen in Melinda and Melinda lijkt me meer dan zat.'

Die grappen worden gemaakt door Will Ferrell, de gangmaker van het komische deel. Waarom castte hij nou juist het gezicht van melige komedies als Elf? 'Ik ken Ferrell van buitengewoon stompzinnige films. Maar ik zag de kwetsbare kant van deze grote Californische kerel. En dan wordt het extra droevig als hij zijn meisje Melinda kwijt dreigt te raken. In de VS zullen veel mensen zich afvragen wat ik met Ferrell heb gedaan. Zij zien hem liever naakt rond rennen en allerlei wc-grappen maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden