'Alles gebeurt zoals Bouterse het wil'

In de jaren tachtig was 'Bouta' de grote man en liefst is hij dat weer. Aan het parlement heeft hij geen boodschap.

PARAMARIBO - De spijkerbroek en T-shirt met Che Guevara zijn verruild voor kostuum en bril. Om de president zwermen potige lijfwachten van 's lands inlichtingendienst CIVD. Zijn presidentiële colonne van gloednieuwe zwarte terreinwagens, die zich in een hoosbui een weg baant naar Paramaribo, zou zeker niet misstaan in Washington.


De politieke metamorfose van Desiré Delano Bouterse (65) is ongekend, zelfs voor Surinaamse begrippen: van volksmenner, couppleger, drugsveroordeelde en moordverdachte tot gekozen staatshoofd van de republiek. Bouterse, de staatsman. Politieke tegenstanders neemt hij nauwelijks meer op de hak.


'Ik wil hem hierbij feliciteren', zegt Bouterse tegen journalisten over de verkiezing van zijn jarenlange tegenstander Chandrikapersad Santokhi tot leider van de oppositionele Vooruitstrevende Hervormings Partij (VHP). Een paar jaar terug uitte de politicus Bouterse nog zware dreigementen richting de oud-politiecommissaris.


Het presidentschap van Bouterse - hij werd deze week precies een jaar geleden gekozen - is een ander dan Suriname tien jaar gewend was onder Ronald Venetiaan. 's Avonds laat, niet ver van het feestgedruis bij terras 't Vat en de Waterkant, brandt het licht al lang niet meer in het presidentiële kantoor. 'Iemand moet het werk doen', verdedigde Venetiaan in kleine kring zijn noeste arbeid. Bouterse is relaxter, meer vertrouwend op zijn adviseurs.


De hang van de oud-bevelhebber naar een sterk, dominant presidentschap, is een ander opvallend verschil. In het parlement komt het staatshoofd nauwelijks opdagen, zelfs niet tijdens de begrotingsbehandeling. Ook vandaag, twee weken na het begin van het debat, blijft de presidentiële zetel demonstratief leeg. Vervanger Robbert Ameerali, de vicepresident, plukt verveeld aan zijn grijze baard. Of hij staart naar zijn telefoon. Op de binnenplaats van het parlement, nabij de Suriname-rivier, kookt de oppositie ondertussen van woede.


'De grondwet is heel duidelijk', moppert oppositielid Winston Jesserun (DA'91). 'De president moet verantwoordelijk afleggen over het regeringsbeleid. Hij heeft er lak aan. Net zoals hij in de militaire periode ook lak had aan de democratie.' Een van de 36 coalitieleden buigt zich even later naar voren en fluistert in het oor: 'Dit is een bullshitregering die binnen een jaar zal vallen.' Als het parlement het in de avond voor gezien houdt, duikt Bouterse toch op. Op een receptie van de Amerikaanse ambassadeur.


Het negeren van het parlement is geen incident. In de jaren tachtig was 'Bouta' de sterke man en ook nu weer wil hij dat beeld uitdragen. Het werkelijke machtscentrum is niet de regering maar zijn secretariaat. Bemand door ex-militairen en vertrouwelingen uit de militaire tijd. Ministers zijn slechts uitvoerders van de door Bouterse en zijn team uitgestippelde koers. De coalitiepartners met wie hij een monsterverbond sloot, onder wie oud-rebellenleider Ronnie Brunswijk, moeten dit met lede ogen aanzien.


Brunswijk trekt een verveeld gezicht als het eigenmachtige optreden van Bouterse ter sprake komt. Zo duikt bij tijd en wijle een zwaarbewapende eenheid, de Counter Terror Unit (CTU), op in het straatbeeld. Mede opgericht door Bouterses zoon Dino en ingezet om de stijgende criminaliteit de kop in te drukken. Martin Misiedjan, Brunswijks minister van Justitie, geeft openlijk toe dat hij niet weet onder wie CTU valt. In ieder geval niet onder hem, ook al maken zijn agenten er deel van uit.


'In het begin waren we niet op de hoogte van sommige besluiten', erkent Brunswijk. 'Nu is er wekelijks topoverleg. De uitholling van ministeries accepteren we niet. We zijn ook niet tevreden over het gevoerde beleid tot nu toe. Er is geen tastbare ontwikkeling in het land. We zitten nog op niveau nul.'


Melvin Bouva, een van de jonge talenten binnen Bouterses partij, begrijpt de kritiek niet. 'We hebben eindelijk een president die dicht bij de samenleving staat, een volksgerichte president. Iemand die direct door de mensen kan worden aangesproken. Zo'n president heeft Suriname nodig.'


Harish Monorath is een indrukwekkende, jeugdige parlementariër. Deskundig, enthousiast. Een spraakwaterval vooral. Zijn Nieuw Suriname, een kleine partij binnen Bouterses Megacombinatie, is ook ontevreden. De advocaat noemt Bouterse 'persoonlijk een prettige man'. Monorath: 'Alles gebeurt zoals hij dat wil. Alleen, we zitten er nu een jaar en wat is er bereikt? Binnenkort wordt er begonnen met de bouw van de beloofde volkswoningen. Maar hoe gaan die betaald worden? Dat is volstrekt onduidelijk.'


De sterke hand van Bouterse is ook voelbaar in het buitenlandse beleid. Een van de weinige toestellen van de SLM wordt regelmatig gevorderd door de president om hem naar Brazilië, Guyana, Venezuela of de Cariben te vliegen. De betrekkingen met Venezuela zijn sterk aangehaald. De ex-legerleider is een bewonderaar van Hugo Chavez. De Venezolaanse president bezocht Paramaribo en ook de relatie met Cuba wordt warmer. Onlangs liet Bouterse zich er medisch onderzoeken en als het aan hem ligt, komen meer Cubaanse artsen naar Suriname.


Oppositielid Jesserun kan een venijnige lach niet onderdrukken. 'Zo'n dertig jaar geleden werden de Cubanen hier door deze zelfde persoon Suriname uitgewezen', zegt hij. 'Je ziet niet dat ook de banden worden aangehaald met bevriende landen als Brazilië en Colombia. Ik zet daar ernstige vraagtekens bij', zegt Jesserun


Aan de rivier vragen John Sylvester (44) en een groep oud-militairen aandacht voor de nood van 2.500 ex-soldaten. Ze willen een baan, medische zorg. Sylvester: 'We hebben een gesprek met de regering aangevraagd maar het is er nog niet van gekomen.' Iedereen heeft het druk, ook hun vroegere baas die nu in het presidentiële paleis zetelt.


In Suriname neemt de commotie toe over de nieuwe antiterreureenheid CTU van Dino, Bouterses omstreden zoon. De speciale eenheid dook eind vorig jaar plotseling op in Paramaribo en niemand weet wie ervoor verantwoordelijk is. De laatste tijd wordt CTU ook ingezet voor de bestrijding van de toenemende criminaliteit. Hierbij werd volgens getuigen grof geweld gebruikt en viel er een dode. Mede met steun van CTU zijn dertien van de twintig grootste criminelen opgepakt.


'Waar is de president om ons te informeren?', vroeg het oppositielid Ruth Wijdenbosch (Nieuw Front) donderdag in het parlement.


'De bestrijding van de criminaliteit is nu bij het kabinet van de president getrokken', concludeerde oud-president Ronald Venetiaan. 'Is dat geen zaak van Justitie?'


Bouterse verdedigde de rol van Dino bij CTU door te zeggen dat 'het allerbeste' nodig was. Dino werd in 2005 veroordeeld tot acht jaar celstraf wegens wapen- en drugshandel. In 2008 kwam hij vervroegd vrij. In 2003 werd hij ook gearresteerd wegens een wapenroof bij de inlichtingendienst CIVD. In de jaren negentig werd hij in verband gebracht met mishandeling, ontvoering, drugshandel en brandstichting. Parlementariër Rashid Doekhie van Bouterses NDP vindt de commotie onzin. Volgens hem kan de regering het nooit goed doen bij de oppositie. Doekhie: 'Wanneer er successen worden geboekt, is er geen hoerastemming.'


Toenemende kritiek op antiterreureenheid van Bouterses omstreden zoon Dino

anoniem coalitielid

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden