Alles en niets

Alleen in heel kostbare boeken zet ik geen streepjes. Plaatwerken dus meestal. Op het glanzende kunstdrukpapier van die boeken zijn potloodstreepjes ook nagenoeg onzichtbaar, zeker onder kunstlicht, dat trouwens de hele tekst wegspiegelt....

KEES FENS

Misschien moet je helemaal geen streepjes willen zetten, want later weet je niet meer wat er bijzonder is aan die passages. Ik ken iemand die alle streepjes uit zijn vroeger gelezen boeken heeft weggegumd: hij wilde zijn beschamend verleden onzichtbaar maken. Er zijn mooiere werkwijzen. Vijftien jaar geleden ontdekte ik één ervan. Ik had een boek uitgeleend aan een bewonderd geleerde. Dat was al een voorrecht. Ik kreeg het terug met heel veel aantekeningen - in potlood - op de laatste blanco bladzijde van het boek. Trefwoorden, karakteristieken, met pagina-nummer. Het voorkomt bladeren en zoeken. De notities achterin - je maakt je eigen register. Iemand vertelde mij de methode van haar promotor te hebben geleerd. Ik ben nooit gepromoveerd.

Het kan nog mooier. Een lezer die elk boek als een Ming-vaas vasthoudt, er geen leesspoor in wil achterlaten en streepjes en aantekeningen als mishandeling beschouwt, toonde mij vorige maand een plank met zesentwintig mappen. Van alle boeken die hij had gelezen, zaten er de aantekeningen in. Zijn schaduwbibliotheek. Zijn geheugen ook. Hij toonde mij de twee bijzonderste velletjes. Op de ene stond 'alles', op de andere twee keer 'niets'. 'Een zelfonderzoek na twintig jaar', zei hij. 'Ik had gelijk.' Ik keek naar zijn smetteloze boeken. Alles en toch niets. Kunstboeken.

Kees Fens

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden