Alles draait om geld in dit sobere land

Er was eens een 19-jarige jongen met een ideaal: zo snel mogelijk rijk worden. Als employé van een veiligheidsdienst verdiende hij weinig, en de misdaad wilde hij niet in....

Dit is geen boos sprookje, maar een waar verhaal uit een land dat op papier nog altijd streeft naar het communisme. Nog gruwelijker is het verhaal van die werkloze man die na de dood van zijn oudste dochter in een verkeersongelukeen aardig bedrag van de verzekering kreeg. Dat vond hij voor herhaling vatbaar en hij verbrandde zijn jongste dochter levend. Hij is ter dood veroordeeld.

Natuurlijk zijn dit excessen, maar ze tekenen treffend de mentaliteit die de Chinese maatschappij van hoog tot laag in haar greep heeft gekregen: geld is waar het in het leven om gaat. In het Spartaanse, sobere land van Voorzitter Mao doen zich fenomenale veranderingen voor. Spartaans zijn alleen nog degenen die zich geen luxe kunnen veroorloven, soberheid is een deugd die slechts geboren wordt uit bittere noodzaak.

De schoonheidsindustrie bloeit en plastische chirurgie begint net zo populair te worden als in Brazilië. Wat krijgen in de stad Kanton de kinderen van welgestelde ouders als ze slagen voor het toelatingsexamen van de universiteit? Meisjes krijgen een nieuwe neus en westers ogende ogen cadeau, bij jongens wordt het overtollige vet weggehaald opdat ze als ranke Apollo's aan hun universitaire bestaan kunnen beginnen.

Overal in de wereld wordt de Amerikaanse money-and-fun-cultuur geïmiteerd, en China imiteert lustig mee. Maar nergens is de omslag zo snel geweest. De ouders van de fun-generatie sloegen als Rode Gardisten hun leraren dood in naam van Mao's Culturele Revolutie, de kinderen zitten op business schools en plegen een moord om te kunnen studeren op een Amerikaanse universiteit.

De omslag uit zich op haast alle gebieden. Buitenlanders golden vroeger automatisch als spionnen. Iedereen ging hen uit de weg, zelfs als ze op straat de weg vroegen. Nu worden buitenlandse experts gevraagd als managers van staatsbedrijven en is China een paradijs voor de topsymbolen van de Amerikaanse consumptiecultuur: Coca-Cola en McDonald's.

Maar terwijl het oude China plaatsmaakt voor het nieuwe, blijven sommige gebruiken hardnekkig voortbestaan, zoals de verkoop van vrouwen en kinderen en de moord op meisjesbaby's op het platteland. In juni werd in de provincie Jiangsu een pasgeboren kind gered dat op last van haar opa levend was begraven, met instemming van de moeder. Motief: ze had zulke lelijke lipjes. Voor het karwei had de man vijf euro en een pakje sigaretten betaald.

Ook de preutsheid is nog lang niet uitgeroeid. Na klachten heeft de universiteit van de ultramoderne stad Shenzhen iedere uiting van genegenheid op de campus verboden. Zelfs het vasthouden van elkaars hand mag niet meer.

Oud en nieuw buitelen in China over elkaar heen. Alles gebeurt, en van alles het tegendeel. Want China heeft alles: het slechtste en het beste van het oude, het beste en het slechtste van het nieuwe, en alles daartussenin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden