Alles draait om de held en de massa

'Gerard Vianen!' Vrijwel tegelijkertijd moet die ene naam donderdag door twee huiskamers hebben geschald. Peter Ouwerkerk en Rob van den Dobbelsteen, twee journalisten die tot diep in de vorige eeuw de Tour volgden, dachten meteen aan het Nederlandse equivalent van Chris Froome.

Gerard Vianen verloor zijn fiets tijdens een massale valpartij kort voor de finish van de elfde etappe in Nevers, en loopt hij zonder fiets naar de streep, Tour de France 4 juli 1971. Beeld anp
Gerard Vianen verloor zijn fiets tijdens een massale valpartij kort voor de finish van de elfde etappe in Nevers, en loopt hij zonder fiets naar de streep, Tour de France 4 juli 1971.Beeld anp

Een wielrenner zonder fiets is net zo gek als een doelman zonder doel. Het overkwam Vianen in de Ronde van Frankrijk van 1971. Ouwerkerk schreef er onlangs nog over in zijn laatste boek Groeten uit de Tour.

Op weg naar de finish in Nevers moest het peloton dat jaar een scherpe bocht maken. Wegwerkzaamheden verstoorden de ideale lijn. Bij de botsing raakte Vianens fiets onbruikbaar. Hij legde de laatste honderden meters lopend af en werd als zodanig ook in het klassement opgenomen: 121ste van de 126 deelnemers

Op de foto die van hem is gemaakt, valt de pure ontreddering van zijn gezicht te lezen. Dat is nu ook de herinnering die het langst blijft hangen. Chris Froome op een holletje, alsof filmheld Forrest Gump beslag had gelegd op het geel. Run, Froomey, Run.

Debat

De fietsloze Gerard Vianen is allang en breed in de kantlijn van de geschiedenis beland. De fietsloze Chris Froome opent het debat over de zuiverheid van wielrennen als sport en de veiligheid van zijn beoefenaars. De voorbeelden zijn inmiddels legio en de consequenties duiden op een groot gebrek aan eenduidigheid.

Greg van Avermaet, vorige week nog glorieus Tourritwinnaar, werd in 2015 als koploper in de Clásica San Sebastián door een achteropkomende motor van de weg gereden. De eindstreep lag al binnen zijn bereik, maar Van Avermaet liep een zeker lijkende overwinning mis.

In zijn plaats ging Adam Yates er met de zege vandoor, toevallig dezelfde Yates die donderdag ook de lachende derde dreigde te worden. Ditmaal besloot de jury dat er sprake was van 'uitzonderlijke omstandigheden'. Het opgelopen tijdverlies werd Froome kwijtgescholden, zodat hij zijn gele trui toch behoudt.

In de gekortwiekte etappe op de Mont Ventoux gebeurde donderdag waarvoor iedere wielerliefhebber al jarenlang zijn of haar hart vasthoudt. Beter gezegd: de opeenhoping van één motor en drie koplopers is het zoveelste in een reeks van incidenten, maar dan weer net iets verstrekkender dan de vorige.

In willekeurig elke andere wielerkoers zou een dergelijk ongeluk lang niet zo veel ophef hebben veroorzaakt. Zo is genoemd misfortuin van Van Avermaet in Spanje allang vergeten. Aan de andere kant zal Johnny Hoogerland voor eeuwig de coureur zijn die in het prikkeldraad belanden omdat het toevallig wel gebeurde in de Tour de France.

Dat bizarre ongeval schreeuwde vijf jaar geleden om extra veiligheidsmaatregelen, maar die zijn in slechts in beperkte mate genomen. Ook nu zal de roep om actie klinken, maar opnieuw zijn de mogelijkheden beperkt. De bijna laconieke reacties van Chris Froome en zijn ploegdirecteur David Brailsford na afloop van de twaalfde rit mogen veelzeggend heten.

Johnny Hoogerland zal voor eeuwig de coureur zijn die in het prikkeldraad belandde omdat het toevallig gebeurde in de Tour de France. Beeld anp
Johnny Hoogerland zal voor eeuwig de coureur zijn die in het prikkeldraad belandde omdat het toevallig gebeurde in de Tour de France.Beeld anp

Het wielrennen koestert zijn hechte relatie met de toeschouwers. Het is het commerciële fundament van de sport. De Ronde van Frankrijk is daarin een snelkookpan. Nergens anders is de hechte relatie met het publiek zo hevig.

Natuurlijk zijn er maatregelen te bedenken: kassa's aan de voet van een berg bijvoorbeeld, zodat het aantal toeschouwers voor dergelijke etappes beperkt kan worden. Afzettingen langs een groter deel van het parcours is al vaker gesuggereerd en dat gaat nu vast weer gebeuren.

Uit oogpunt van veiligheid is er veel voor te zeggen, maar het raakt aan de essentie van de sport. De heroïek schuilt in de koploper die zichzelf een weg baant door mensenmassa's. Misschien moet er allereerst een verbod komen op bijna naakte of vreemd uitgedoste mannen. Dat zal een hoop schelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden