Alles dicht en dan wel die pukkel

Als zovele andere moet ook de fusiegemeente Hardenberg bezuinigen. Maar, zeggen bewoners van de dorpen, waarom gebeurt dat vooral bij hen terwijl de 'hoofdstad' gevrijwaard blijft?

HARDENBERG - Op de houten picknicktafels bij het Heuveltjesbosbad staan om half tien de koffiekannen klaar. De oudere zwemmers uit Balkbrug komen een voor een uit het bad na het trekken van hun dagelijkse baantjes. De grijze haren druppen nog na. Allemaal hebben ze aan het begin van het zwemseizoen een pak koffie ingeleverd bij de badjuf. 'Waar zie je nog dat de badjuffrouw koffie voor je zet? We bespreken hier alles, we hebben geen psycholoog nodig. Wie wil d'r een plakje kruidkoek?'


De ontmoetingsplek dreigt te moeten sluiten. De fusiegemeente Hardenberg moet 10 miljoen euro bezuinigen, en dat betekent dat het Heuveltjesbosbad, in 2011 nog uitgeroepen tot 'het mooiste openluchtzwembad van Overijssel', eraan gaat. 'Dat kunnen ze ons toch niet aandoen?' Zwemster Bertha (71): 'Ze moorden de kleine kernen zoals Balkbrug langzaam uit. Eerst moet tbs-kliniek Veldzicht dicht. Nu willen ze de bieb en het zwembad ook sluiten. Er blijft niets over.'


Zwembaden, bibliotheken, muziekverenigingen, sportterreinen, de regiotaxi - een heel palet aan gemeentelijke voorzieningen staat op de helling in de 29 dorpen en plaatsen die zijn verenigd in fusiegemeente Hardenberg. Het is het verhaal van de grauwe jaren tien, waarin gemeenten alom in Nederland snoeien in hun uitgaven. Dat snappen ze in de kleine kernen Balkbrug of Gramsbergen ook wel. Maar wat hen steekt is dat 20 kilometer verderop in de 'hoofdstad' Hardenberg de gouden jaren nul voortleven.


In het centrum rijst een reusachtig geel gebouw op. Het is het in februari geopende gemeentehuis, dat trots de titel 'meest duurzame gemeentehuis van Nederland' draagt. Maar de Hardenbergers noemen het 'een lelijke pukkel'. Het kostte 25 miljoen euro, een begroting die nog dateert van voor de crash van Lehman Brothers in 2008. Daar zitten de gemeenteambtenaren er in hun state-of-the-artkantoor mooi bij, houden ze de bioscoop en het theater gevrijwaard van bezuinigingen en studeren ze op een plan voor een gloednieuw zwembad voor Hardenberg. Tegelijk trekken ze hun handen af van de zwembaden in De Krim en Gramsbergen. Daar moeten de dorpsbewoners het zelf maar uitzoeken.


'Dit is waar we bang voor waren toen de gemeentefusie in 2001 tot stand kwam', zegt zwemmer Ab. 'Al ons geld gaat naar veelvraat Hardenberg. Pure prestigedrang. Ons zuigen ze helemaal leeg. We voelen ons niet meer dan een voetensteun.'


Burgemeester Peter Snijders (VVD) is 'wel een beetje geschrokken' van de heftige reactie van de kleine kernen. 'Ik maak geen enkel onderscheid tussen stad en platteland. Alle 29 kernen zijn even belangrijk. Ik snap dat er zo wordt gedacht, vooral als je het hebt over de bioscoop en het theater. Maar vergeet die streekfunctie van de stad Hardenberg niet. Je hebt een aantrekkelijke stad nodig voor het houden van een aantrekkelijk buitengebied.'


Het is een logica die chef-badmeester Albert (55) uit Gramsbergen niet begrijpt. 'Waarom komen de Hardenbergers in de zomer niet 5 kilometer op de fiets naar ons toe? Wij komen vaak genoeg hun kant op. Is dit de toekomst die de kleine gemeenten in Nederland wacht?'


De inwoners van Balkbrug en de andere kernen geven zich niet zonder slag of stoot gewonnen - in groten getale komen ze naar gemeenteraadsvergaderingen. In de hoge hal van het gemeentehuis klinken cello's en hobo's - de vereniging Muzerie speelt voor wat ze waard is. Twaalf zwemmers komen in een geel Heuveltjesbosbad-polo opdagen. 'Alleen het openingsfeest van het gemeentehuis in februari kostte al meer dan 43 duizend euro', zegt Bertha. 'En dan is een subsidie van 140 duizend euro aan personeelskosten om het zwembad open te houden te veel gevraagd?' Dat er nog iets te halen valt, bewijzen de bibliotheekvrijwilligsters van Balkbrug: na een handtekeningenactie mag de bieb openblijven.


Het zijn harde keuzen waar Hardenberg voor staat, zegt raadsgriffier Frank Droste. 'Het effect van het regeerakkoord is groot. Gemeenten krijgen veel extra taken zoals jeugdzorg en de AWBZ. We moeten ergens snijden.' Bovendien worstelt Hardenberg met nog zo'n typisch crisisverschijnsel: het had gemeentegrond voor te hoge prijzen in de boeken staan. Grond die de gemeente nu niet kan verkopen.


De toekomstvisie van de gemeente Hardenberg is gebaseerd op 'noaberschap', de traditionele benaming in Twente voor elkaar helpen. Maar soms hebben de dorpen het gevoel dat daar misbruik van wordt gemaakt. Bibliotheekvrijwilligster Lucie: 'Wij staan voor elkaar klaar. De bibliotheken in Balkburg en Dedemsvaart draaien volledig op vrijwilligers. Waarom zouden wij moeten sluiten als de bibliotheek in Hardenberg allemaal betaalde krachten heeft? Hetzelfde geldt voor het zwembad. Alle subsidie die we in de afgelopen jaren over hadden, hebben we netjes teruggestort. We krijgen stank voor dank.'


De gemeenteraad beslist op 2 juli over de bezuinigingen - de strijd is nog niet gestreden. Burgemeester Snijders praat zich de blaren op de tong met de bewoners en lokale partijen. 'Ik zie een enorme betrokkenheid. Daar moeten we zuinig op zijn. Zorgvuldig mee omgaan. We vragen veel, maar er zijn nog genoeg kansen. Soms heb je druk nodig om tot nieuwe ideeën te komen. Maar het verhaal over het nieuwe gemeentehuis is echt een bliksemafleider. Een renovatie van het oude gebouw zou meer hebben gekost.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden