Alles ademt de geur van mest, in traag Westfries melkdrama

Tussen mest en melk kan veel tragiek verscholen liggen. Theatergroep Het Vijfde Kwartier maakt het zichtbaar, in de wei.

THEATER / Melk * * *


Reizend Festival Karavaan, op locaties langs de Westfriese Omringdijk in Noord-Holland. Door Het Vijfde Kwartier, op boerderij Kerkeplaes, Aartswoud. Voor andere voorstellingen: karavaan.nl


De openingsvoorstelling van Festival Karavaan in Noord-Holland, getiteld Melk, is gemaakt door het beeldend theatercollectief Het Vijfde Kwartier, maar is duidelijk ook een project van de boeren uit Aartswoud, Opmeer en omgeving. Zo voelt het in ieder geval bij de bonte première afgelopen vrijdag, die vanwege het wispelturige weer een dag werd verschoven. Niet alleen spelen drie scènes zich af in het weidse veld tussen strobalen en koeien, ook tijdens het gezamenlijk eten vooraf tref je boeren uit de streek. Je hoort verhalen over biologische sapjes met aardbeien uit Polen, over onenigheid rond plannen voor een megastal en over boerinnen die zich tijdens het 'grassen' spannend hebben laten fotograferen voor een pin-upkalender als cadeau voor hun mannen. Iedereen heeft wel op een of andere manier bijdragen aan Melk, door in de fanfare mee te spelen, in het gelegenheidskoortje mee te zingen of door bedrijfsrondleidingen te verzorgen.


Artistiek leidster Titia Bouwmeester verzamelde met haar collega's gedurende een aantal maanden persoonlijke verhalen achter de productie van duizenden en duizenden liters melk in West-Friesland. Vooral de noodzaak tot extreme schaalvergroting en bedrijfsuitbreiding - tot in China aan toe - komt aan bod in de strijd om de melkproductie rendabel te houden. Met alle familieruzies tot gevolg.


Uit die geschiedenissen destilleerde ze een verhaal over de fictieve familie Waaijer, die een nieuw melkrecord viert tijdens het 100-jarig bestaan van het familiebedrijf. Victoria123 geeft bijna 50 liter melk per dag met het ideale vet- en eiwitgehalte. De schaalvergroting die de nieuwe generatie voor ogen heeft eist echter ook zijn slachtoffers. Een zoon laat zich uitkopen om kunstenaar te worden. Een zus pleegt zelfmoord. En een aangetrouwde vrouw ziet haar eigen ambities bekneld door haar dienende rol aan man en bedrijf.


Bouwmeester knipte het verhaal op in delen, waardoor je slenterend door gras en koeienpoep de jongste zoon (Wouter van Oord) hyperenergiek een ontvangst van kapitaalkrachtige Chinezen hoort voorbereiden en verderop de verloren kunstenaarszoon (Matthias Maat) zijn overleden tweelingzus hoort gedenken. Danielle van Vree worstelt ingetogen met haar ambities als boerenvrouw, terwijl een boerenkoor haar steunt en van rugdekking voorziet. En vader Waaijer houdt een aandoenlijke feestrede.


De gang door het veld is echter traag, de wachttijden lang en de teksten zijn niet scherp genoeg. Dat maakt Melk vanuit dramatisch opzicht enigszins langdradig. Daartegenover staan prachtige beelden van voorbijvarende koperblazers in rood uniform op een sloep of een tractor, en van springende hazen die een dolletje maken met rennende acteurs.


Loeiende koeien zorgen voor een onverwacht hilarisch geluidsdecor, en het overschenken van melk geeft een sfeervol druppelritme. Aan alles voel je dat Melk gedragen en omarmd wordt door de bewoners van de omringende dijkdorpen, die eerlijk zeiden eerst niets te moeten hebben van 'die rare alternatievelingen' van Het Vijfde Kwartier. Alles ademt de oer-Hollandse geur van mest en de onverwachte tragiek die daarin besloten kan liggen. Nu nog een betere tekst en een spannendere regie.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden