Allen ter kerke

Trijntje stierf er, 7500 jaar geleden, en liet ons haar botten na. Willemijntje stierf er, in 1969, en zij liet haar kinderen een Laatste Woord na: 'Ik stond in de deur te schreien en prees de koeien die ik in de weide zag lopen, want die hadden geen ziel te...

Hardinxveld-Giessendam, de Buiten dams. Van hier zou Willemijntje gekeken kunnen hebben naar de koeien in de wei. Hier in de buurt vonden archeologen een paar jaar geleden Trijntje, Nederlands oudste skelet. En hier gaat het zware gereformeerdendom ter kerke.

Twee keer des zondags beweegt zich over de hooggelegen Buitendams een menigte stemmig gekleden ver schillende kanten op. De gereformeerden vrijgemaakt, de gereformeerde gemeente, de Nederlands gereformeerden, de gerefor meer den synodaal. Ieder naar zijn eigen kerk. Wie het woord van God op zijn angstaanjagendst wil horen, volge de menigte waar van de vrouwen onder hoedjes gaan, met de rokken tot aan de enkels, de mannen in het zwart, naar de kerk van de oud-gereformeerde gemeente. Waar ze op slepende tonen zingen naar de psalmberijming uit 1773, psalm 25 vers 10: 'Hoed mijn ziel, en red z'uit noden. Maak mij niet beschaamd, o Heer. Want ik kom tot U gevloden.'

Hardinxveld-Giessendam is het vreemdste dorp aan de rivier. De omringende plaatsen: Papendrecht, Dordrecht, Boven-Har dinxveld, Werkendam - staan met het ge zicht naar de Merwede, dringen hun gevelwanden op aan de rivier. Sliedrecht iets minder, maar daar loopt een prachtige bou -

levard langs de Merwede. Hardinx veld-Gies sendam heeft zich van de rivier afgekeerd. Tussen het dorp en de Merwede loopt de autosnelweg, de A15. Het is het enige dorp aan de rivier dat ik ken dat zich niks gelegen laat liggen aan de rivier.

Hardinxveld-Giessendam leeft met zijn gezicht naar de oer-gereformeerde polders van de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden. De mannen van Sliedrecht waren baggeraars, die van Boven-Hardinx veld en Werkendam oeverwerkers, ze gingen ver van huis en kwamen overal. Dan ga je wat anders tegen de dingen van leven en dood aankijken dan in het naar binnen gekeerde Hardinxveld-Gies sendam.

De tegenwoordige winkelstraat is de Peu lenstraat. De onaanzienlijkste winkel daar is Weppelman, boekhandel. Theolo gieboeken achter het raam. Het gekrookte riet van B. Smytegelt. Bijbels, in velerlei maten en uitvoeringen, tonen nog de meeste opsmuk. Hier ook vind je de Bou quet-reeks voor de orthodox-gereformeerden, sober uitgevoer de tractaatjes over leven en de zielenangsten voor de dood van oude en jonge worstelaars met het geloof als Willemijntje, Kees Berends, Saartje. En er ligt het boekje van drs. P.J. Ver hagen: Depres siviteit en depressie, een christelijke handleiding.

Want het is een zwaarmoedige godsdienst waaraan men lijdt in Hardinxveld-Gies sendam. De mens, in zonde ontvangen en geboren, is voor zijn bekering en zaligwording geheel en al afhankelijk van Gods genade. 'Geliefden, wij bidden u van Chris tuswege, laat u met God verzoenen. 't Is Gods werk, hoor, die waarachtige bekering, wij arme zielen kunnen er geen kwadrant aan toevoegen.' Zo preekt de dominee, met klaaglijke uithalen soms. Je kunt er zelf niet meer aan doen dan hopen dat de Heere HEERE je in Zijn plan heeft opgenomen, je heeft uitverkoren, maar het vervelende is dat je daar tot aan je dood nooit zeker van kunt zijn.

Daar word je niet vrolijk van. Terwijl de Buitendams eigenlijk een heel aardige, bochtige straat is over een voormalige polderdijk. Zo te zien de vroegere hoofdstraat van Har dinxveld-Giessendam, met bakkers en kruideniers en ambachten die verdwenen en gereformeerde kerken die bleven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden