Allemaal honderd

IK ZIE tegenwoordig mijn oud-collega van TNO niet meer op de televisie. Hij was werkzaam in het instituut voor experimentele gerontologie dat zich bezighield met het biologische proces van veroudering....

Hij is, dacht ik, begonnen bij 110 jaar. Maar in de loop der jaren heeft hij de grens steeds meer naar boven bijgesteld. Ik heb hem er altijd van verdacht, dat hij er gewoon elke keer tien jaar bij deed, wanneer de aandacht in de media voor zijn vakgebied dreigde te verslappen. Ik heb gemist wat hij uiteindelijk beweerde over hoe oud we gemiddeld zouden worden, maar het was in ieder geval meer dan 150 jaar.

Uit de voorspellingen van mijn ex-collega sprak niet alleen een grenzeloos vertrouwen in de medische wetenschap, die op korte termijn het proces van veroudering zou begrijpen en zou leren hoe de aftakeling tegen te gaan. Ook hield hij er geen rekening mee, dat mensen op jongere leeftijd sterven aan andere oorzaken dan veroudering.

Minder optimistische en meer statistisch geschoolde wetenschappers menen dat de levensverwachting in de 21ste eeuw de 100 jaar zal bereiken. Maar ook die voorspelling is twijfelachtig, omdat die stoelt op een directe extrapolatie van de daling van het sterftecijfer van de afgelopen decennia. En dat is een foute aanname, omdat die geen rekening houdt met de invloed die een langere levensverwachting heeft op het effect van een daling van het sterftecijfers. Als daarvoor wordt gecorrigeerd, dan ziet het er veel somberder voor ons uit.

Betere huisvesting en voeding, en in mindere mate medische ontwikkelingen als vaccins en antibiotica hebben in de twintigste eeuw geleid tot een dramatische daling van de sterfte in alle leeftijdscategorieën. Daardoor nam de gemiddelde leeftijd in de westerse wereld met zo'n dertig jaar toe. Als zo'n dramatische daling nog eens zou plaatsvinden komt er maar tien jaar bij. Zou dat kunstje nog een keer worden herhaald, dan is de toename in levensverwachting nog maar zes jaar. Hoe langer we leven, hoe minder het effect van de daling in sterfte.

Het is een illusie te denken dat, zeker in de leeftijdscategorieën onder de vijftig jaar, een daling van het sterftecijfer zoals in de afgelopen eeuw haalbaar is. Die daling komt vooral door het verdwijnen van infectieziekten als voornaamste doodsoorzaak op jongere leeftijd. Geweld en verkeer zijn thans in die categorie de voornaamste doodsoorzaak en daar kan de medische wetenschap betrekkelijk weinig aan doen.

De toename in levensverwachting zal steeds langzamer gaan en meer in weken en maanden kunnen worden uitgedrukt dan in jaren. Bovendien zal voor een significante toename een voortdurende stroom van betere methoden voor behandeling en preventie nodig zijn voor vooral ouderdomsziekten. Volgens de meest recente berekeningen, waarbij rekening gehouden wordt met een lager effect van een daling van het sterftecijfer, kunnen alleen mensen die in de 22ste eeuw in Europa of Japan geboren worden uitgaan van gemiddeld 100 jaar. Amerikaanse vrouwen zullen tot de 25ste eeuw moeten wachten en Amerikaanse mannen zelfs nog een eeuw langer.

Als de huidige trend van daling van de sterfte zich tenminste doorzet en dat is steeds meer de vraag. Met andere woorden: niemand die nu leeft maakt nog mee dat we gemiddeld honderd jaar worden. Het instituut van mijn ex-collega is inmiddels gesloten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden