Alleen Zutphen nog zonder bestuur

Vanaf vandaag is het Gelderse Zutphen officieel het politieke kneusje van Nederland - de enige gemeente die het sinds de raadsverkiezingen van 19 maart nog zonder een nieuw stadsbestuur moet stellen.

AMSTERDAM - Ook de komende dagen hoeft Zutphen niet op de vorming van een levensvatbare coalitie te rekenen, zegt formateur en Eerste Kamerlid Helmi Huijbregts (VVD), die de ernstig verstoorde politieke verhoudingen in de Hanzestad vlot moet trekken. 'Als het toch al zo lang duurt, moet je je vooral niet laten stressen', zegt Huijbregts. 'Ik ben er hier bij gehaald nadat twee eerdere formatiepogingen waren mislukt. Er moest eerst een streep onder het verleden, voordat we echt aan de slag konden.'


Die streep staat er sinds ruim een week. Op 10 juni spraken de Zutphense politici unaniem af de strijdbijl te begraven en de verstoorde onderlinge verhoudingen te laten onderzoeken.


Ook beloofden de tien partijen die de 29 Zutphense raadszetels verdelen plechtig een half jaar lang niet te bakkeleien over de voorgenomen bouw van een 'cultuurkasteel' in het centrum - want zo noemen tegenstanders de voorgenomen verbouwing en uitbreiding van het Broederenklooster.


Op het Gideonhof naast de historische Broederenkerk, moet voor 7- tot 10 miljoen euro een cultuurkluster verrijzen, waarin onder meer de bibliotheek, het Stedelijk Museum Zutphen en het Museum Henriëtte Polak onder één dak samenkomen. De nieuwbouw zou Zutphen cultureel op de kaart zetten en een flinke besparing opleveren, betoogden de voorstanders. Vooralsnog is het enige tastbare resultaat van de tweeënhalf jaar geleden gelanceerde bouwplannen dat Zutphen politiek volledig lam is gelegd, zegt Bert Jansen, fractievoorzitter van Burgerbelang Zutphen Warnsveld, die met vijf zetels tot vorige week de grote winnaar van de verkiezingen was.


Was, want na het mislukken van twee formaties waarbij Jansen betrokken was, knalde Burgerbelang uit elkaar, waardoor Jansen nu alleen verder moet. De overige vier raadsleden bevolken sinds deze week een nieuwe fractie, die 'De Lokale Partij' is gedoopt.


Burgerbelang noch De Lokale Partij is uitgenodigd om opnieuw te proberen het stadsbestuur te vormen. Huijbregts tracht uit een congsi van gevestigde partijen (VVD, PvdA, SP, CDA/ChristenUnie en GroenLinks) een nieuw college te formeren. In een week of drie moet de klus geklaard zijn. Daarmee zou Zutphen Diemen passeren als gemeente met de langste formatie. In 2010 deden ten de partijen er daar 109 dagen over om een coalitie te vormen. De teller in Zutphen staat op 90 dagen.


'De PvdA is hier meer dan zestig jaar de grootste partij geweest,' zegt Jansen. 'Ik ben met een vriendengroep de lokale politiek ingegaan om dat te doorbreken. De bestuurscultuur moest veranderen en we wilden niet dat het Broederenklooster er in stilte doorheen werd gedrukt. Dat is allemaal gelukt, dankzij ons, maar het is wel spijtig dat we onderling een conflict hebben gekregen en niet mee gaan besturen.'


'Wij wilden na twee mislukte formaties een stap terugdoen en weer naar de inhoud kijken', zegt Martijn Siemes, mede-initiatiefnemer van De Lokale Partij. 'Drie maanden formeren heeft een te zware wissel getrokken op Bert Jansen, die zich niet kon vinden in die stap terug. Hij is vertrokken en heeft de naam Burgerbelang meegenomen, wat tot extra verwarring heeft geleid.'


Siemes heeft zo zijn ideeën over de politieke instabiliteit in de gemeente. 'Ik hoor vaak dat Zutphen een heel leuke stad is, met een heel slecht bestuur. De vorige formatie heeft ook lang geduurd. Dat komt door de grote tweedeling in de lokale politiek. We zijn een paar jaar geleden nog met de volledige oppositie weggelopen uit de raad, omdat we vonden dat we niet gehoord werden.'


'Een van de problemen in de lokale politiek - niet alleen in Zutphen - is de grote versnippering', zegt Huijbregts. 'Een praktisch probleem is bijvoorbeeld het aantal wethoudersposten. Ik ben met vijf partijen aan het praten en we willen straks niet meer dan drie wethouderssalarissen uitgeven.'


'Ik moet nog zien dat we tegen Kerst een nieuw bestuur hebben', zegt Siemes. 'Het ergste van al dat geruzie over het Broederenklooster is nog wel dat we het veel te lang niet over de echte kwesties hebben gehad. We moeten miljoenen bezuinigen en er is enorm veel te doen rond de decentralisatie van de zorg. Daar zijn we door al het gedoe nauwelijks aan toegekomen.'


Den Helder is er eindelijk toch écht uit


Den Helder, een andere gemeente met een notoir ingewikkelde bestuurscultuur, was gisteren de op een na laatste gemeente waar een coalitie werd gepresenteerd. Half mei was de Stadspartij (de grootste partij van Den Helder) er al bijna uit met VVD en CDA. Er werd zelfs een persbericht en een foto met breed lachende fractievoorzitters rondgestuurd. Op de valreep kwamen de drie er echter niet uit, waarna de Stadspartij haar toevlucht zocht tot de dinsdag gepresenteerde calimerocoalitie. De Stadspartij is met 11 zetels met afstand de grootste partij, terwijl de vijf coalitiegenoten eenmansfracties zijn. Het college heeft een krappe raadsmeerderheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden