Alleen wonder kan Haagse Calimero redden

Politiek is voor demissionair minister-president Ruud Lubbers in de aanloop naar de Eurotop van Corfu oorlog geweest. Hij heeft het spel om de knikkers - het voorzitterschap van de Europese Commissie - keihard en soms opzichtig gespeeld....

Van onze Haagse redactie

DEN HAAG

Hij heeft, geheel in strijd met de onwrikbare traditie van een constructief Europees beleid van Den Haag, gedreigd met een veto, ook al was dat snel weer van tafel. En hij heeft op een gewaagde manier de confrontatie gezocht met de beide groten van Europa, François Mitterrand en Helmut Kohl.

Maar woensdag, tijdens een overleg met de commissie Europese Zaken van de Tweede Kamer, viel Lubbers even uit zijn rol. Over een 'eventueel' verlies op Corfu zou hij luchtig heen stappen. Niets aan de hand. Jacques Delors, de huidige voorzitter, had hem dezer dagen nog gebeld. 'U weet, hij heeft mij gepousseerd.'

Wordt Lubbers dan toch bevangen door twijfel? Goed mogelijk: de Europese media portretteren hem als de Calimero van de lage landen en geven hem geen schijn van kans. Maar niets is zoals het lijkt in de fascinerende christen-democratische tweestrijd om de hoogste Brusselse eer. Zelfs niet de impliciete garantie van Lubbers dat hij zich uit het publieke leven terugtrekt als zijn campagne 'voor Nederland' strandt op het Griekse eiland.

Over de ongetwijfeld voorradige 'terugval-scenario's' hult een ieder zich in het Haagse in stilzwijgen. Die nu van de daken schreeuwen zou de kansen van 'de hoogwaardige Nederlandse kandidaat' alleen maar schaden. Maar de kranten zullen maandag, als Lubbers het inderdaad niet heeft gered, vol staan met nu-dit-is-mislukt-willen-we-welwat-anders-commentaren van Haagse 'huilers'. NAVO? WEU? OESO? WTO? We mogen als grootste van de kleintjes toch wel ergens de lakens uitdelen?

Zijn de kansen van Lubbers op de meest begeerde personele prijs in de Europese Unie helemaal verkeken? Nee, maar er moet in het voormalige paleis van de Britse gouverneur wel een klein wonder gebeuren. Vice-premier Wim Kok ziet zich tijdens het informele diner vanavond gesteld voor een missie die, met tegenspelers als Kohl en Mitterrand, nog moeilijker lijkt dan het formeren van een paarse coalitie.

De beide kemphanen Lubbers en Dehaene, en de beide outsiders, Sir Leon Brittan en Peter Sutherland, mogen zich elders op het fraaiste der Ionische eilanden ledig houden. Kok moet de kastanjes voor Lubbers uit het vuur slepen. Op zichzelf is dat geen nadeel, want het heeft er alle schijn van dat de architect van de monetaire unie (EMU) in de twaalf lidstaten meer krediet heeft opgebouwd dan de architect van de politieke unie (EPU).

De afloop van de titanenstrijd blijft waarschijnlijk tot vanavond onvoorspelbaar. Italië en de meeste kleinere lidstaten hebben hun kaarten aan de borst gehouden. Een onzekere factor is ook John Major, de Britse premier. Hij weet dat zijn Tory-kandidaat, Sir Leon Brittan, weinig kans maakt. Lubbers is zijn tweede keuze. De Euro-sceptici in Majors Conservatieve Partij moeten niets hebben van de 'federalist' Dehaene.

Hun spreekbuis, de Daily Telegraph, raadde Major donderdag zelfs aan in hemelsnaam dan maar het Britse veto tegen Dehaene te laten gelden. Maar veto's over personen gebruiken de regeringsleiders niet graag. Margaret Thatcher deed het de vorige keer. Ze wilde de Franse minister van Buitenlandse Zaken Claude Cheysson niet, kreeg Delors, en heeft daar altijd spijt van gehad.

Uitstel is een andere optie waarover de regeringsleiders niet staan te juichen. 'Dan wordt het een echte krasloterij', waarschuwde de Nederlandse Eurocomissaris Hans van den Broek deze week.

Het is ook de vraag of het Lubbers' kansen ten goede zou komen. Duitsland neemt per 1 juli het roulerend voorzitterschap van de Unie over van Griekenland. Bondskanselier Kohl heeft dan helemaal de regie in handen van een snelle extra top met als enig agendapunt de benoeming van een nieuwe voorzitter van het dagelijks bestuur van de Unie. En juist Kohl heeft zich ontpopt als Lubbers' meest formidabele en hardnekkige opponent.

Er is nog een ander scenario mogelijk: Lubbers raakt er er in de loop van deze dag, waarop de regeringsleiders elkaars voorkeuren in de wandelgangen aftasten, van overtuigd dat het voor hem een verloren zaak is. Hij zou er dan voor kunnen kiezen de handdoek nog voor aanvang van het informele diner in de ring te gooien. Om zijn eigen prestige te redden en de homogeniteit in de familie van Europese christendemocraten te bewaren. 'Corfu' zou dan alsnog eindigen in een show van Europese eensgezindheid.

Wio Joustra

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden