Alleen winnaars en koningen mogen de trofee aanraken

De wereldbeker is de heilige graal van het voetbal. Wat weten we van de trofee? Een kennismaking.

Wat stelt het voor, die bokaal?

Twee atleten die met de rug naar elkaar staan en samen - de trofee moest teamwork uitbeelden - de wereldbol dragen. De trofee is 1971 ontworpen door de Italiaan Silvio Gazzaniga. Het beeld staat op twee ringen malachiet (een mineraal dat als edelsteen wordt gebruikt), waarin de namen van de winnende landen staan gegraveerd. Aangezien er op de sokkel slechts plaats is voor zeventien winnaars, zal er in 2038 een nieuwe trofee komen.

De winnaar krijgt hem dus niet mee naar huis?

Nee, de beker blijft in bezit van de wereldvoetbalfederatie FIFA. Er gelden strenge richtlijnen. Zo mogen alleen winnaars en hoogwaardigheidsbekleders, zoals koningen of presidenten, de cup aanraken.


In maart van dit jaar deed de WK-bokaal Nederland aan. Toen verliezend finalist Bert van Marwijk, als ambassadeur van het Jeugdsportfonds, de beker onthulde, kreeg hij van FIFA-officials uitdrukkelijk het verzoek de beker niet in zijn hand te nemen. 'Ik zou het niet eens willen', mokte Van Marwijk. 'We hadden dat ding toen moeten winnen.'

Was er niet iets mee, in 2010?

Jazeker. Vlak voor de finale in Johannesburg tussen Nederland en Spanje lukte het Jaume Marquet Cot, een beroepsordeverstoorder, door de beveiliging heen te breken. Hij sprintte richting de bokaal, die zojuist door ex-wereldkampioen Fabio Cannavaro op een pilaar was gezet. Het was een prachtig gezicht: van de ene kant kwam Cot aangerend, van de andere kant de stewards. Uiteindelijk lukte het Cot net niet er met de beker vandoor te gaan. Met een boete van 210 euro kwam hij er goed vanaf.

Is deze trofee vanaf het eerste WK in 1928 in gebruik?

Nee, het is de tweede trofee die bij WK's wordt gebruikt. In 1974 verving hij de Jules Rimet Cup, vernoemd naar de vroegere Franse voorzitter van de FIFA. Die kwam in 1970 definitief in bezit van Brazilië, omdat het dat land was gelukt drie keer op rij wereldkampioen te worden.


In 1983 werd de Jules Rimet Cup gestolen uit het kantoor van de Braziliaanse voetbalbond in Rio de Janeiro. De dieven zijn nooit opgepakt. Vermoedelijk werd de beker omgesmolten. De Braziliaanse bond heeft alleen nog een replica.

Hoe kun je zo'n beker nou kwijtraken?

Het was niet de eerste keer. In 1966, drie maanden voordat het WK in Engeland zou beginnen, stond de Jules Rimet Cup op een tentoonstelling in de Westminster Hall in Londen. Wat de beveiliger precies deed op het moment dat de trofee werd gestolen - de een zegt dat hij koffie aan het drinken was met collega's, in andere versies maakte hij een sanitaire stop - is onduidelijk, maar weg was-ie wel.

Is die beker ooit teruggevonden?

Een week na de diefstal maakte de 26-jarige dokwerker David Corbett een wandeling met zijn hondje Pickles, in Zuid-Londen. Tijdens het snuffelen ontdekte de teckel onder een auto of in een stuk heg - ook daarover bestaan verschillende versies - een in kranten gewikkeld voorwerp. Toen zijn baasje het onderste stuk papier wegscheurde zag hij de woorden 'Germany, Uruguay, Brazil' verschijnen en wist hij genoeg. Na zijn vondst werd Pickels wereldberoemd. De hond speelde mee in de film The Spy With the Cold Nose, maar overleed een jaar later door tijdens een achtervolging op een kat in zijn halsband verstrikt te raken. Zijn leven werd in 2006 verfilmd onder de titel Pickles: The Dog Who Won The World Cup. Zijn halsband is nog altijd te bewonderen in een speciale WK-vitrine in het National Football Museum in Preston.

Waar wordt de huidige WK-trofee bewaard?

In een kluis van het FIFA-hoofdkantoor in Zürich. Het winnende land mag de originele beker straks alleen maar even vasthouden en deze aan het publiek tonen. Daarna gaat een replica ter waarde van ongeveer 130 duizend euro mee naar huis. De originele beker blijft in het bezit van de FIFA.

En waar wordt die replica gemaakt?

In een loods op een industrieterrein in het dorp Paderno Dugnano, vlak bij Milaan. Daar huist het bedrijf GDE Bertoni, dat gespecialiseerd is in het maken van sportprijzen. Ook de UEFA-beker, de medailles voor de Olympische Spelen en de Champions League worden er gefabriceerd. Rijk worden ze bij Bertoni niet van het maken van de WK-bokaal. 'We verkopen hem maar eens in de vier jaar. Dat levert een paar duizend euro op. Meer zit er niet in', vertelde eigenaar Giorgio Losa eerder in een interview.

Heeft deze beker dezelfde status als de Jules Rimet Cup?

In Brazilië zag je veel supporters zwaaien met een plastic nepbokaal. Ze zijn voor een paar euro te koop op straat. En de FIFA doet zijn best een mystieke sfeer rond de bokaal te laten ontstaan, door hem te beschermen alsof het de heilige graal is. De trofee wordt zelfs per privé-vliegtuig vervoerd. Critici vinden dat de beker door al die promotietochten voor sponsoren is ontsierd. Een official van de wereldvoetbalbond verzuchtte eens: 'De Jules Rimet Cup was de beker van het volk. De huidige trofee roept veel minder emoties op.' Alleen al voor het WK in Brazilië deed de tournee in 267 dagen 88 landen aan. Dat is drie keer de wereld rond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden