Alleen werkgevers geloven nog in kabinetsplan voor werknemers met handicap

DEN HAAG - Staatssecretaris Tamara van Ark van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (VVD) tijdens een debat over de mishandeling van ouderen. ANP JERRY LAMPEN Foto ANP

Wie een beperking heeft en zoekt naar een baan, moet zich door een woud van regelgeving worstelen. Amber Bindels, spastisch en in een rolstoel, kan erover meepraten. En dat doet ze woensdag in de Tweede Kamer. Nu studeert ze filosofie, maar als ze straks aan het werk gaat moet ze voor een deel van haar inkomen aankloppen bij de gemeente. 'Aan alle facetten van mijn leven hangen regels.' 

Het kabinet-Rutte III plant er nog een regel bij: een nieuwe loonregeling voor arbeidsgehandicapten. Een parade van experts richt woensdag tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer haar pijlen op dit voorstel. Alleen werkgeversclub VNO-NCW ziet er nog heil in.

Ruim 200 duizend mensen met een beperking gaan op termijn aan het werk, schreef staatssecretaris Tamara van Ark (VVD) van Sociale Zaken vorige maand in een brief aan de Kamer. Haar panacee heet ‘loondispensatie’. De maatregel moet werkgevers verleiden om mensen met een handicap in dienst te nemen. De ondernemer worden vrijgesteld (‘gedispenseerd’) van het betalen van een deel van het loon van hun beperkte medewerkers. De werknemers moeten zelf de aanvulling van hun salaris regelen bij de gemeente.

‘Doe het niet!’, is woensdag de boodschap van een bont gezelschap aan experts. Van de Nederlandse gemeenten tot de mensenrechtenwaakhond en van ‘inclusieve werkgevers’ tot de vakbond. De Kamer heeft in totaal zestien deskundigen uitgenodigd. Het overgrote deel is uiterst kritisch. Het kabinet verschuift een probleem van de sterke schouders van de werkgevers naar de zwakke schouders van kwetsbare werknemers, zo klinkt het.

Ook nu al legt de overheid geld bij op het salaris van werknemers met een beperking. De huidige regeling heet ‘loonkostensubsidie’: de werkgever betaalt het volledige loon en vraagt aan het eind van de maand van de gemeente een deel terug. Met deze maatregel wilde het vorige kabinet mensen met een handicap helpen om de sociale werkplaatsen te verruilen voor de arbeidsmarkt.

Werkgevers, vakbonden en kabinet spraken in 2013 af dat gehandicapten in de toekomst zoveel mogelijk een plek moeten vinden tussen reguliere collega’s in het bedrijfsleven of bij de overheid. Vijf jaar later regeert nog steeds de VVD, maar is de PvdA als coalitiepartner ingeruild voor CDA, D66 en ChristenUnie. De nieuwe staatssecretaris vliegt het probleem vanuit een andere route aan: die van de werkgevers.

Een slecht plan, vinden de meeste genodigden bij de hoorzitting. ‘Werkgevers worden ontzorgd, werknemers krijgen er zorgen bij’, stelt FNV-bestuurder Kitty Jong. 

‘De overheid veronderstelt zelfredzaamheid van mensen die niet zonder hulp kunnen’, zegt Gerrit van der Meer van de Cliëntenraad. 

Discriminatie ligt op de loer, waarschuwt Dick Houtzager van het College voor de Rechten van de Mens. ‘Als dit doorgaat wordt onrecht gedaan aan het uitgangspunt om mensen inclusief te laten deelnemen aan de samenleving.’

Het linker deel van de Kamer knikt instemmend bij al deze kritiek. De oppositiepartijen vergaren munitie voor het debat van volgende week met de staatssecretaris. Dan zullen ze onder andere verwijzen naar het Centraal Planbureau, dat woensdag betoogt dat loondispensatie nauwelijks extra banen oplevert. ‘Het werkgelegenheidseffect is gering’, constateert de onafhankelijke rekenmeester. Zie je wel, zullen GroenLinks, PvdA en SP tegen Van Ark zeggen, dit is een waardeloze maatregel.

Tussen alle critici is Harry van de Kraats een uitzondering. De bestuurder van werkgeverslobby VNO-NCW waardeert de tegemoetkoming van het kabinet. ‘Op dit moment zeggen wij dat loondispensatie een heel goed voorstel is.’ 

Zijn achterban wil vooral duidelijkheid, zegt hij. Het voorstel van Van Ark is een stap in die richting. Ook werkgevers hebben het beste voor met mensen met een arbeidsbeperking, stelt hij. Het is zelfs ‘cruciaal voor de toekomst van Nederland’ dat deze mensen aan het werk gaan. Maar ondernemers verdwalen in de regelgeving. Om subsidie te krijgen moeten ze zaken doen met 385 verschillende gemeenten, veelal met elk hun eigen sociaal beleid. ‘Daar kunnen wij als werkgevers niet mee uit de voeten.’

En zo duikt een volgend probleem op in de discussie: de decentralisaties, eveneens een erfenis van het vorige kabinet. Sinds 2015 hebben gemeenten de taak om mensen met een beperking te helpen bij het zoeken naar werk en om hun salaris aan te vullen (onder andere via de werkgeverssubsidie).

Daar zit het echte probleem, zegt Bert van Boggelen, voorzitter van De Normaalste Zaak, een netwerk van ‘inclusieve werkgevers’. Hij vertegenwoordigt de koplopers onder de ondernemers, maar ook die hebben klachten. ‘Werkgevers haken af omdat het bij gemeenten te ingewikkeld is geworden.’

Zelfs Arjan Vliegenthart, die namens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten spreekt, moet toegeven dat het simpeler kan. ‘Misschien moeten we de regels toch wat uniformeren om het uitvoerbaar te maken.’ Maar zeker niet met loondispensatie, vindt hij. ‘Dat is niet een regel minder, maar een extra regel erbij.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.