Alleen sufferds treuren om slappe armen

Van zijn beroemde stadgenoot Cicero leert de terugtredende Italiaanse president Giorgio Napolitano (89) dat hij het mooiste nog voor zich heeft.

Giorgio Napolitano. Beeld anp
Giorgio Napolitano.Beeld anp

'Het is mijn plicht om de tekenen van moeheid niet te onderschatten', stelde de Italiaanse president Giorgio Napolitano, 89 levensjaren jong, in zijn nieuwjaarstoespraak, waarin hij bekend maakte wegens hoge ouderdom terug te treden.

Die toespraak was niet geschreven door een man die zich verheugt op de toekomst. Dat er niettemin nog prachtige jaren in het verschiet liggen, kan Napolitano lezen bij een illustere stadgenoot, Marcus Tullius Cicero.

2050 jaar geleden werd deze literator-politicus met de ouderdom geconfronteerd. Het resulteerde in een therapeutisch geschrift waarin Cicero de legendarische Cato de Oudere de lof laat zingen op de oude dag, Cato Maior de senectute, door Vincent Hunnink vertaald als De kunst van het oud worden.

null Beeld Athenaeum
Beeld Athenaeum

Wat blijkt: verlost van politieke beslommeringen kan een man op leeftijd zich eindelijk serieus wijden aan wat werkelijk belangrijk is. Staatsmannen in ruste kunnen gaan studeren en zich bekwamen in de filosofie. 'Welke genoegens van banketten of spelen of hoererij zijn met déze genoegens te vergelijken?' Het wegvloeien van fysieke kracht wordt ruimschoots gecompenseerd door geesteskracht: alleen 'sufferds' treuren 'om slappe armen'.


Een ander ouderdomsgenot dat Cicero aanbeveelt: de landbouw. Geniet van de gewassen op je landgoed, leer oog te hebben voor de schoonheid van een roos.


Bij Cicero zelf bleef dat leerproces helaas onvoltooid. In 43 voor Christus probeerde hij een politieke comeback te forceren die hij moest bekopen met een afgehakt hoofd. Aan Napolitano nu de oefening om bij de rozen in zijn tuin te blijven.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden