Alleen PVV tegen openheid over politieke giften

DEN HAAG - Politieke partijen moeten voortaan ontvangen giften van meer dan duizend euro openbaar maken. Ook stichtingen die gelieerd zijn aan partijen vallen onder de nieuwe regeling. Partijen die niet aan de publicatieverplichting voldoen, riskeren een boete tot 25.000 euro.

Geert Wilders. Beeld epa

Dit staat in een wetsvoorstel dat minister Donner van Binnenlandse Zaken vandaag zal bespreken met de partijvoorzitters. De wet, die waarschijnlijk per 1 januari ingaat, moet meer transparantie brengen in de financiering van partijen. Vanaf 1.000 euro moeten giften inclusief de namen van de gulle gevers worden opgenomen in de jaarverslagen. Vanaf 4.500 euro komen ze ook in een register dat voor iedereen toegankelijk is.

Invloed kopen
'Op deze manier kun je voorkomen dat het beeld ontstaat dat bedrijven of personen invloed kunnen kopen bij partijen', aldus Tofik Dibi (GroenLinks). In landen als België en de VS is aangetoond dat giften aan partijen tot 'perverse prikkels' leiden, stelt Gerard Schouw (D66). De Tweede Kamerleden deden eind 2010 al een vergelijkbaar wetsvoorstel. Verwacht wordt dat alleen de PVV tegen de wet zal stemmen.

Donner komt met zijn wetsvoorstel tegemoet aan een jarenlange, brede roep om meer transparantie in partijfinancieringen. De Raad van Europa en de Algemene Rekenkamer dringen er al vanaf 2008 bij het kabinet op aan maatregelen te nemen. De meeste andere Europese landen kennen regels en bijbehorende sancties voor partijgiften, in Nederland zijn er nauwelijks tot geen beperkingen.

Subsidie
Politieke partijen in Nederland teren voor een groot deel op subsidie van het Rijk. Die krijgen ze als ze duizend leden of meer hebben. In totaal gaat het om een bedrag van zo'n 15 miljoen euro per jaar. De PVV vist naast het net omdat die partij maar twee leden heeft: Geert Wilders en de Stichting Vrienden van de PVV. Overigens geeft de PVV aan ook geen subsidie te willen ontvangen. Dit maakt dat de PVV in veel grotere mate afhankelijk is van giften dan andere partijen.

De PVV heeft stevig onder vuur gelegen omdat de stichting grote bedragen zou ontvangen van ultraconservatieve, anti-jihadbewegingen uit de Verenigde Staten, iets wat Wilders zelf overigens wil bevestigen noch ontkennen. Publicatie van zulke gegevens kan tot een stroom negatieve berichtgeving over de PVV leiden. Wilders liet donderdag per sms weten 'finaal tegen' de wet te zijn.

Terugdeinzen
Bovendien is er een kans dat potentiële PVV-geldschieters terugdeinzen nu hun naam wereldkundig wordt. Dibi: 'Mensen schamen zich er misschien voor. Al zal dat nu lang niet meer zo erg zijn als een paar jaar geleden.' Hij benadrukt dat het niet het doel van de wet is donateurs weg te jagen, maar om openheid te bieden.
Ook in het CDA zal men niet onverdeeld blij zijn met de publicatieverplichting. De partij heeft een aantal stichtingen om geld in onder te brengen die, volgens Schouw, 'nu buiten het blikveld vallen'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.