Alleen op afspraak de snelweg op

'Treinvorming', een toegangs- of verblijfsheffing: het zijn maatregelen waarmee het Bestuur Regio Utrecht het fileleed wil verzachten...

Om verdere dichtslibbing van het wegennet in de provincie Utrecht te voorkomen, zijn onorthodoxe maatregelen onontkoombaar. Wie straks de snelweg op wil, zal zich tevoren moeten melden. Onder bepaalde omstandigheden verliest de automobilist de mogelijkheid om zelf te bepalen hoe hard hij rijdt. En auto's zouden, bijvoorbeeld tijdens de spits, aan elkaar gekoppeld kunnen worden ('treinvorming'), zodat de beschikbare wegencapaciteit beter kan worden benut.

Dit zijn enkele 'beleidsopties' in het Regionaal Verkeers- en Vervoerplan (RVV) waarmee het Bestuur Regio Utrecht (BRU) - een samenwerkingsverband van provincie en gemeenten - deze week heeft ingestemd. Het stuk zal de komende maanden door de tien deelnemende gemeenten worden besproken.

Het uitgangspunt van het RVV is een optimale benutting van de bestaande wegencapaciteit. Een substantiële uitbreiding van het wegennet ligt niet in de rede. Er zullen hooguit spitsstroken worden toegevoegd, en de aansluiting op de overige infrastructuur zal worden verbeterd. Op deze manier zal, bijvoorbeeld, de toegankelijkheid van de A12 tussen Bodegraven en Oudenrijn worden verbeterd. De betrokken overheden stelden deze week hiervoor 170 miljoen euro beschikbaar.

Dergelijke ingrepen verzachten slechts de problemen die het BRU de komende jaren voorziet. Het autogebruik zal, naar verwachting, jaarlijks 1,6 procent groeien. De belasting van de wegencapaciteit neemt tussen 1998 en 2015 met ongeveer 30 procent toe. Het gebruik van het openbaar vervoer en de fiets groeit in die tijd met twintig en elf procent. Tot 2020 zal de totale mobiliteit in Nederland 40 procent toenemen.

Begin jaren negentig werd een tiende van het autoverkeer tijdens de ochtend- en avondspits verwerkt. Nu vindt nog slechts vijf à zes procent van de verkeersbewegingen tijdens de spits plaats. Het is, met andere woorden, vaker druk op de wegen. De ochtendspits, vroeger tussen half acht en half negen, begint nu een uur eerder, en eindigt een uur later.

Deze ontwikkeling treft vooral het vrachtverkeer. Tot dusverre konden truckers aan de ellende ontkomen door uit te wijken naar andere uren. Die speelruimte neemt af. In 2000 brachten de transporteurs samen 4,2 miljoen uur in de file door. Bij ongewijzigd beleid zal deze schadepost in 2020 tot 22 miljoen 'verliesuren' oplopen. Voor de overige automobilisten bedragen deze cijfers respectievelijk zestig en 130 miljoen.

H

et BRU verwacht vooral problemen op de A28 ten oosten van afslag De Uithof, de A2 ten noorden van Maarssen, op de A27 (in beide richtingen) en op de Ring Utrecht, ter hoogte van Amelisweerd en op delen van de Noordelijke Randweg.

Met een structurele oplossing houdt niemand nog rekening. Verzachting van het leed - of beter: een zo eerlijk mogelijke verdeling - is het hoogste streven van het BRU. Zo zou het 'boventallige' verkeer op de snelwegen naar de secundaire ('onderliggende') wegen kunnen worden gedirigeerd. Het BRU verbindt hieraan echter zulke strenge randvoorwaarden dat deze optie in de praktijk wellicht weinig betekenis heeft.

Kansrijker zijn de 'prijsmaatregelen' die het BRU suggereert, zoals een heffing per verreden kilometer, een toegangsheffing (een aanslag bij het betreden van een zone), of een verblijfsheffing (waarvan de hoogte afhankelijk is van de verblijfsduur binnen een zone). Verder is het BRU bij de kapper te rade gegaan: wie de snelweg op wil, maakt tevoren een afspraak - net als bij de kapper dus.

Technologische vernieuwingen die kunnen worden ingezet bij het tegengaan van files zijn onder andere de intelligent speed adaptation, waarbij de snelheid van auto's extern kan worden beïnvloed, 'treinvorming' van auto's bij dreigende overbelasting van de wegen, en allerlei navigatiesystemen.

Maar natuurlijk kan de automobilist ook altijd nog de trein of de fiets nemen. Zeker in een klein gebied als de regio Utrecht. De fietser moet in alles worden bevoordeeld ten opzichte van de overige verkeersdeelnemers. Met de heersende vooroordelen weet het BRU wel raad. 'Afstand te groot? Zeventig procent van alle ritten is korter dan 7,5 kilometer. Slecht weer? Het regent in Nederland slechts zeven procent van de tijd. Ongemakkelijk? Fietsen worden technisch steeds beter.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden