'Alleen ik kan Sarkozy verslaan'

Socialist zijn in Frankrijk, het is doorgaans geen bezigheid die jaloezie opwekt. Na een lange lijdensweg is de Parti Socialiste (PS) erin geslaagd de ergste interne tegenstellingen te overwinnen. Maar nu zijn er voorverkiezingen bedacht waarbij de verschillen opnieuw moeten worden benadrukt.

LA ROCHELLE - Hoe doe je dat? Hoe beklemtoon je je eigenheid als potentieel president van Frankrijk zonder de precaire eenheid binnen de partij te verstoren? Daarover ging het de afgelopen dagen in La Rochelle, waar de PS zoals elk jaar haar zomeruniversiteit hield.


Die zomeruniversiteit is een wonderlijke traditie. La Rochelle, mooiste stad aan de Franse Atlantische kust, zorgt voor een feestelijke ambiance. Het socialistische partijkader verschijnt er in zijn vrolijkste zomerkleding. De boorden staan wijd open, stropdassen en mantelpakjes blijven in de kast. Toehoorders melden zich niet zelden op sandalen en in pofbroek.


De randprogrammering, met persconferenties in parochiezaaltjes en opzwepende verkiezingsbijeenkomsten, is zeker zo belangrijk als het officiële programma. Zeker dit jaar, nu Martine Aubry, François Hollande, Ségolène Royal, Manuel Valls en Arnaud Montebourg de strijd aangaan om de socialistische kandidatuur voor de presidentsverkiezingen van 2012.


Denk niet dat de partijdiscipline als zodanig een agendapunt is. In tegendeel, de kandidaten moeten zich in publieke debatten uitspreken over degelijke thema's als de euro, arbeid, economische groei, wereldcrisis en kwetsbare samenleving. Royaal bemeten onderwerpen, die de kandidaten de ruimte geven hun inzichten te ontvouwen.


Het programma is bovendien door - demissionair - partijleidster Aubry zo ingestoken dat de kandidaten nergens de degens kunnen kruisen; ieder heeft een eigen forum. Ook de adjudanten - de PS is een delta van kleine en grotere stromingen - zijn keurig over de debatten verdeeld.


Erfvijand nummer een

Zodoende zijn de voornaamste stekeligheden gereserveerd voor erfvijand nummer een: Nicolas Sarkozy. De president die de Franse staatsschuld tot ongekende hoogten heeft doen stijgen, die de inkomensverschillen heeft opgejaagd, die te weinig en te laat reageerde op de economische crisis, moet te vuur en te zwaard worden bestreden.


Daarom zullen de socialisten ook tegen de gulden regel stemmen, zoals voorgesteld door Sarkozy en bondskanselier Merkel, die regeringen verplicht niet meer uit te geven dan er binnenkomt. Niet dat de socialisten tegen die regel zijn, maar, zoals Aubry zegt: 'Sarkozy gebruikt hem om zijn wanbeleid achter te verbergen.'


In haar toespraak relativeert Aubry de nadruk op de Franse kredietwaardigheid. 'We willen niet alleen AAA zijn op de financiële markten, maar ook op het gebied van onderwijs, van gezondheid en van milieu.'


Aubry heeft in de peilingen een flinke achterstand op Hollande. Vandaar dat ze haar toon verhardt. 'Ik trof de partij in een schijndode, meelijwekkende toestand aan', zei ze tegen de lezers van krant Le Parisien, die haar mochten interviewen. Een felle uithaal naar haar voorganger als partijleider, dezelfde Hollande.


De lezers van Le Parisien waren verbaasd over de glimlach die Aubry tijdens het gesprek herhaaldelijk tentoonspreidde. 'Minder koel dan ik verwacht had', concludeerde een van hen. Dat legt de vinger op de zwakke plek van Aubry, die als publiek figuur weinig tot de verbeelding spreekt.


Hollande staat zaterdag gebruind, afgeslankt, en naar het lijkt zelfs met een iets vollere haardos achter het spreekgestoelte. Dat maakt hem nog niet tot een prince charmant. Wat hij aan charisma tekortkomt, wordt deels door spitsvondigheid gecompenseerd. Zo maakt hij als een cabaretier korte metten met de gulheid van de rijken, die bij Sarkozy op een - tijdelijke - verhoging van de belasting voor topvermogens aandrongen. Zijn uitsmijter - 'de democratie is intelligenter dan de markten' - is niet goed genoeg om een nogal technisch betoog kleur te geven.


Eersteklas stokebrand

Zodat je bijna weer gaat geloven in de kansen van Ségolène Royal. Ze staat ver achter in de peilingen, maar kan als geen ander campagne voeren. En ze is een eersteklas stokebrand. Als eerste opent ze de vijandelijkheden door Aubry en Hollande aan te vallen op hun prestaties als lokaal bestuurder. 'Geen verwijten hoor', voegt ze er vilein aan toe. 'Ik meld alleen wat feiten.'


Terwijl Manuel Valls in het officiële programma zijn licht laat schijnen over de werkgelegenheid, trommelt Royal in een zaaltje om de hoek haar getrouwen op. Er zijn T-shirts met 'Royal, president van de oplossingen' op de rug en chique rode shawls voor haar aanhangers. 'Ségolène! Présidente!' wordt wel tien minuten lang gescandeerd terwijl ze - rood jasje, witte blouse - tussen een haag van bewonderaars naar binnen schrijdt. Toch een beetje als een bokser, klaar voor de strijd.


Haar bijdrage aan het officiële programma is die van een kruising tussen de goede fee en Jeanne d'Arc. Boeren, vissers, dorpsonderwijzers en marktvrouwen - ze belooft iedereen een betere toekomst. Dat haar economische voorstellen heel wat minder realistisch zijn, kan het enthousiasme niet afremmen. 'Ik ben de enige die Sarkozy kan verslaan', zegt ze, met een overtuiging alsof ze het al eerder heeft gedaan. Royal heeft er zin in, zoveel is zeker. Haar uitstraling is sterker dan die van de andere kandidaten. Maar in de partij is ze een buitenstaander.


Waarmee de Fransen ook na La Rochelle voor een dilemma staan. Alle peilingen geven aan dat een ruime meerderheid links wil stemmen. Maar op wie in hemelsnaam?


De spelregels

Voor het eerst stellen de Franse socialisten bij stemming vast wie hun presidentskandidaat wordt in 2012. Iedereen met linkse sympathieën mag stemmen. Het electoraat is onbekend, maximaal drie miljoen stemmers worden verwacht. Dat maakt de uitkomst ongewis.

De eerste ronde is op 9 oktober. Haalt niemand de absolute meerderheid, dan volgt 16 oktober een tweede ronde. De vijf kandidaten voeren drie debatten, die rechtstreeks op televisie worden uitgezonden. Frankrijk kiest in mei 2012 een nieuwe president.

De grote afwezige: Dominique Strauss-Kahn

Een terugkeer van Dominique Strauss-Kahn op het hoogste politieke niveau in Frankrijk is zo goed als uitgesloten. Volgens een recente peiling wil 80 procent van de Fransen niet dat hij zich kandidaat stelt voor het presidentschap. In juli, toen hem nog een veroordeling boven het hoofd hing, zag iets minder dan de helft van de Fransen in hem nog een geschikte president.

Op de zomeruniversiteit in La Rochelle wordt wel gespeculeerd over een ministerspost voor Strauss-Kahn. 'Het zou zonde zijn iemand met zijn kwaliteiten niet in te zetten', zegt parlementslid Jean-Marie Le Guen, een van zijn trouwste aanhangers. Maar volgens dezelfde peiling vindt 56 procent van de Fransen het geen goed idee DSK minister te maken.

Strauss-Kahn was voor zijn arrestatie de grote favoriet in alle peilingen. Le Guen is ervan overtuigd dat hij de Fransen opnieuw voor zich zal weten te winnen. Zelf is hij intussen overgestapt naar het kamp van François Hollande. 'Politiek gezien zit die op de lijn van Strauss-Kahn: gematigd links, bij deze verkiezingen een garantie voor winst.'

Uit feministische kringen komt harde kritiek op de Socialistische Partij. 'De hysterici, dat zijn niet de feministen, maar de seksisten: vrienden van DSK die ons uitleggen dat hij vooral een galante heer is', zegt Natacha Henry van stichting Gender Company. Anderen noemen het schandalig dat de socialistische leiders de afgelopen dagen niets anders deden dan hun opluchting uitspreken voor Strauss-Kahn en diens vrouw. 'Ze reageren alsof ze het songfestival hebben gewonnen', zegt Henry. 'Niemand gaat in op de machtsvraag die speelt bij zo'n seksuele relatie tussen een rijke man en een arme vrouw van dertig jaar jonger.'

Strauss-Kahn wordt later deze week in Frankrijk verwacht.

In vrolijke zomerkleding presenteren de socialistische kandidaten voor het presidentschap zich in La Rochelle. Maar stekeligheden over en weer blijven niet achterwege.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden