'Alleen flexwerkers, dat is niks'

Het Westlandse bedrijf Rijk Zwaan ontwikkelt groentenrassen. Complex werk. Dan is het fijn dat je kunt leunen op personeel dat het bedrijf door en door kent, vindt de directeur.

DE LIER - 'Het is een droomscenario. Begin vorig jaar raakte ik als gevolg van de bezuinigingen op cultuur mijn baan kwijt, na 23 jaar Rotterdamse Schouwburg. Ik hoorde daarna alleen doemverhalen van 50-plussers die honderden sollicitatiebrieven schrijven en niet eens een ontvangstbevestiging krijgen, laat staan dat ze op gesprek worden gevraagd. En ik heb sinds afgelopen najaar weer een baan. Gewoon, een vaste baan.'


Hans Holleman (58) is sinds september 2013 een van de twee facility managers bij groenteveredelingsbedrijf Rijk Zwaan in De Lier. Minister Lodewijk Asscher ging er deze week op bezoek, omdat dit bedrijf in het Westland voor hem een voorbeeld is van een werkgever die niet alleen winst wil maken, maar tevens zuinig is op zijn personeel.


Volgende week behandelt de Tweede Kamer de Wet Werk en Zekerheid (zie inzet). In die wet wordt geregeld dat het vaste contract minder vast wordt en dat flexibele werkers meer rechten krijgen. Een op de vijf werkenden in Nederland heeft een flexibel contract. Vast werk is nog altijd de norm. En dat wilde Asscher laten zien.


'Hier zien we dat geld verdienen en investeren in mensen samengaan', zegt de minister, staand naast een lange rij kassen in het Westland. 'Nederland wint het niet van landen als China met een race naar de bodem, met steeds lagere lonen. Wij moeten slimmer werken. Het gaat dit kabinet niet om flex versus vast.'


Het mooie bij Rijk Zwaan is dat ze daar de toegevoegde waarde van mensen zien, zegt Asscher. 'Wat ik wil bereiken is dat alle werknemers perspectief hebben, vast of flex. Flex pakt soms slecht uit. Dat willen we aanpakken. Maar een heel hoge ontslagvergoeding omdat iemand jaren op dezelfde plek zit, is ook niet eerlijk. Dat prijsverschil halen we eruit.'


Alleen flex, directeur Ben Tax van Rijk Zwaan gelooft er niet in. 'Die mensen vragen zich elke dag af of ze morgen nog werk hebben. Ze kunnen zich beter concentreren op het werk zelf.'


Rijk Zwaan heeft wereldwijd dertig dochterbedrijven en 2.350 medewerkers. Duizend van hen werken op het hoofdkantoor in De Lier en in Fijnaart. Het familiebedrijf met een omzet van ruim 300 miljoen euro staat in de top-15 van bedrijven in Nederland die het meest investeren in onderzoek en ontwikkeling.


Rijk Zwaan ontwikkelt nieuwe rassen van bloemkool, paprika of bijvoorbeeld sla. In een ruime productiehal verpakken hightechmachines zaden voor afnemers uit de hele wereld. Er worden veel nieuwe mensen aangenomen, maar een deel van het personeel is al vijftien of twintig jaar in dienst. Het verloop is minder dan 1 procent. Tax: 'Iemand die zijn 25- of 40-jarig jubileum viert, dat vinden we hier heel normaal.' Het werk bij Rijk Zwaan is complex. 'Dan is het prettig dat je niet steeds nieuwe mensen hoeft in te werken', zegt Tax. 'En een tevreden medewerker is een voorwaarde voor winstgevendheid.'


Goedkoper

Het is soms inderdaad goedkoper om mensen in vaste dienst te hebben, zegt Piet Vessies van werkgeversvereniging AWVN. Toch kan het Nederlandse bedrijfsleven volgens hem niet zonder flexibele schil. 'Sommige bedrijven zijn heel conjunctuurgevoelig. Die moeten die verschillen kunnen opvangen.'


Flexwerk kan beter georganiseerd worden, vindt ook Vessies. 'Het moet perspectief bieden. Mensen moeten zich verzekerd weten van werk, al is dat misschien niet constant bij dezelfde werkgever. En er moet in scholing worden geïnvesteerd - nu vaak alleen weggelegd voor vaste krachten.'


Naast goed werkgeverschap is ook goed werknemerschap essentieel, vindt Asscher. Daarbij zou juist flexwerk kunnen helpen, zegt Vessies. 'Want mensen die heel lang op dezelfde functie zitten, functioneren op een gegeven moment niet goed meer.'


Bij Rijk Zwaan denken ze dat laatste te voorkomen door regelmatig het gesprek aan te gaan, op zoek naar doorgroeimogelijkheden. Vessies pleit voor contracten voor langere tijd. 'Een baan voor zes weken, daar leer je niks van. Maar voor vijf jaar, of zeven of acht jaar? Dat dwingt ook om na te denken waar je naartoe wilt en wat je daarvoor moet doen, samen met de werkgever.'


Op het bureau van facility manager Holleman prijkt een bord met de tekst: 'Rijk Zwaan stelt zich primair tot doel haar medewerkers een prettige baan met goede arbeidsvoorwaarden te bieden.' Iedereen in het bedrijf kent die tekst en weet dat die klopt, zegt Holleman. 'We horen er allemaal bij. Ik stuur 25 dames aan die bij ons in de catering werken. Verspreid over twee locaties hebben we acht kantines. Bij heel wat bedrijven is de catering uitbesteed. Hier niet. Iedereen doet ertoe, want iedereen levert een bijdrage aan ons bedrijf. Dat geeft een warm gevoel. Een prettige baan met goede arbeidsvoorwaarden. Heerlijk, je wilt toch een beetje gekieteld worden.'


In het erwtensoepseizoen duurt de werkweek bij Unox zomaar 44 uur

Unox, Oss

In de winter is er nu eenmaal veel meer vraag naar rookworst en snert dan in de zomer. Dus ziet de werkweek van het Unox-personeel in Oss er tijdens het koude hoogseizoen anders uit dan in de zomer. In het erwtensoepseizoen zijn werkweken van 44 uur geen uitzondering. 's Zomers duurt de werkweek bij Unox niet langer dan 32 uur. Noem het een omgekeerd vorstverlet, zegt Hans Schraven, operations manager van Unilever.


Unox, onderdeel van de beursgenoteerde levensmiddelengigant Unilever, zet sinds vier jaar minder tijdelijk personeel in. Dat kan omdat de interne flexibiliteit van de vaste medewerkers is vergroot. Die regeling werd in overleg met de vakbonden ingevoerd toen er gereorganiseerd moest worden. Op deze manier kon het baanverlies voor de vaste medewerkers beperkt blijven.


Bij Unox werken 400 mensen. In de winter kwamen daar zo'n 150 uitzendkrachten bij. Dat zijn er nu 50 à 60. In de zomermaanden werken er gemiddeld tien uitzendkrachten.


Groot voordeel voor het bedrijf is dat er niet steeds opnieuw uitzendkrachten moeten worden ingewerkt - deze aanpak is uiteindelijk goedkoper. 'Onze vaste krachten zijn het hele jaar door goed ingewerkt', zegt Schraven. Nadeel voor de werknemers: sommigen hikken 's winters weleens aan tegen de weekeinden die ze moeten werken.


Nissan, Amsterdam

Tegen de tijd dat uitzendkrachten zijn ingewerkt, gaan ze weer weg. Daar hebben ze niets aan bij het Europese distributiecentrum van auto-onderdelen in Amsterdam Wij geloven in de 'Kaizen-methode', zegt Martien Heeremans, hoofd Personeel & Organisatie. 'We verwachten dat onze medewerkers hun werk aanpassen als zij merken dat er in de praktijk iets beter kan. Dat inzicht krijg je niet als je even invliegt en dan weer vertrekt. Op langere termijn ontwikkelen mensen zich op deze manier en voelen ze zich veel meer betrokken, omdat ze invloed hebben op wat ze doen.'


Nissan Amsterdam heeft, met 200 werknemers, een flexibele schil van maximaal 15 procent. Het bedrijf heeft een gering verloop. Meer dan de helft van het personeel is 55-plusser. 'Daarmee zitten we ver boven het landelijk gemiddelde. Met de kwaliteit die we afleveren staan we al jaren in de top-3, vergeleken met de andere merken in Europa.' Als je het naar je zin hebt blijf je, en lever je ook goed werk af. Dat stimuleren we. Dat levert gemotiveerd personeel op. Mensen willen meer dan alleen voor geld werken.


Ontslagrecht

Het ontslagrecht wordt volgend jaar goedkoper en eerlijker. Er komt één route, met een maximum transitievergoeding van 75 duizend euro, afhankelijk van de lengte van het dienstverband. De route via het UWV, waarbij iemand geen ontslagvergoeding meekrijgt, verdwijnt. De positie van flexwerkers wordt vanaf volgend jaar versterkt. Een tijdelijke kracht krijgt na twee jaarcontracten recht op een vaste aanstelling, nu is dat na drie contracten. Het gebruik van nulurencontracten wordt aan banden gelegd en in de zorg zelfs verboden. De WW gaat vanaf 2016 in stappen terug van 38 naar 24 maanden. De cao's mogen aanvullende afspraken bevatten.


Ben Tax directeur van Rijk Zwaan

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden