Alleen een opgepimpte Woutertje Pieterse redt het nog

De eerste Nederlandse roman over een kinderleven, het onvoltooide boek waarin Multatuli (1820-1887) zichzelf idealiseerde als dromerige Amsterdamse jongen in een schijnheilige omgeving, het overtuigende bewijs dat deze schrijver de enige 19de-eeuwse prozaïst was die levend Hollands bezigde, de klassiek geworden tekst die generaties vertrouwd maakte met meester Pennewip en...

Arjan Peters

Die conclusie kan worden getrokken uit de omstandigheid dat de Pandora-pocket-editie van de integrale Woutertje Pieterse niet meer leverbaar is, terwijl er maar liefst twee nieuwe Woutertjes worden aangekondigd.

In september zal er bij Hoogland & Van Klaveren een hertaling verschijnen, gemaakt door Ivo de Wijs. Volgens uitgever Arthur Hoogland vormt ‘zowel de spelling als het archaïsche taalgebruik’ voor veel lezers een barrière, die door de ingrepen van De Wijs kan worden weggenomen.

Bovendien worden ‘alleen die teksten opgenomen die direct met het verhaal van Woutertje Pieterse te maken hebben’. Zoals ouderen nog wel weten, schreef Multatuli het boek over zijn jeugd in afleveringen, verspreid over de zeven bundels Ideën (1862-1877), tot hij zelf enigszins het spoor bijster was en er zomaar mee stopte. Zijn weduwe Mimi voegde de Wouter-stukken pas in 1890 samen tot het boek (toen nog in twee delen) zoals wij dat kennen.

De vraag is hoe lang we dat boek nog zullen kennen. Voorlopig wordt de Pandora-pocket niet herdrukt, laat de uitgever weten. De laatstverschenen druk was pas ‘na vele jaren’ uitverkocht. En de editie-De Wijs blijkt bij navraag een danig afgeslankte Woutertje op te leveren. Uitgever Hoogland: ‘Het gaat om een selectie. Van de oorspronkelijke zeshonderd pagina’s houden wij er ongeveer tweehonderd over. De Wijs kiest alleen die stukken waardoor het verhaal vloeiend gaat lopen.’

Een schande, in Multatuli snijden en hem hertalen, hebben de leden van het Multatuli Genootschap al in koor gejammerd bij de aankondiging van het nieuws, aldus Jos van Waterschoot, conservator van het aan de schrijver gewijde museum in Amsterdam: ‘Gelukkig kon ik hen wijzen op nog een ándere Wouter-editie die eraan komt en die teruggrijpt naar de editie-Mimi uit 1890, ja, die zelfs het lettertype van die versie overneemt.’

Maar daar is weer iets anders mee gebeurd. Bij De Bezige Bij zal in het voorjaar van 2007 een Wouter verschijnen die uitbundig is geïllustreerd door Jan Kruis, de tekenaar van de strip Jan, Jans en de kinderen. Kruis liep al jaren rond met plannen de Wouter-geschiedenis te illustreren. ‘Mij komt de eer toe Kruis anderhalf jaar geleden het laatste duwtje te hebben gegeven’, zegt Van Waterschoot, die de tekenaar geregeld over de vloer kreeg in het museum. ‘Dat boek wordt smullen! Full-colour-prenten erbij, A3-formaat. Een prachteditie. En gewoon in de taal van de schrijver zelf. Wat wil je nog meer?’

De complete tekst misschien? Want ook Kruis heeft niet alles overgenomen. Dit is een bewerking, bevestigt redacteur Victor Schiferli van De Bezige Bij: ‘Het wordt geen integrale versie. De Woutertje Pieterse van Jan Kruis komt dus niet in de plaats daarvan. Naar schatting maakt hij twee delen van elk 120 pagina’s, en dat is dan inclusief de schitterende illustraties.’

Dus hebben we binnenkort een hertaalde Wouter van slechts 200 pagina’s en een authentiek ogende Wouter maar dan gekleurd, op reuzenformaat, en slechts 240 pagina’s dik. Beide versies dienen niet als vervanging van de oorspronkelijke. Maar als die niet meer in druk wordt gehouden, kunnen we Wouter anno 2007 alleen nog in een opgepimpte variant tegenkomen. Ongebruikelijk bij Nederlandse literatuur, erkent Rob Boers van Pandora-pockets, ‘maar Disney doet het in Amerika al tijden zo.’

Arjan Peters

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden