Alleen de regering heeft een bomvrije bunker

JERUZALEM - Op het moment dat 's ochtends de ultrascherpe sirene boven de stad klonk, zat de Israëlische regering al diep onder de grond, in een nieuwe, geheime en vooral atoombestendige bunker ergens in de heuvels rond Jeruzalem. De gewone Israëliër die - plichtsgetrouw als hij of zij is - na de knerpende sirene de schuilkelder in zijn straat wilde opzoeken, vond daar echter een groot slot op de deur.


Deze week wordt in Israël de grootste rampoefening sinds de oorlog in Libanon in 2006 gehouden. Legerleiding en overheid waren na afloop tevreden over de oefening, maar in de media en in de politiek was er volop kritiek. Want, klonk het, het is nog maar de vraag of het land klaar is voor een oorlog waarbij tientallen projectielen op alle steden kunnen neerkomen. En: 'Is er nog wel genoeg geld voor gasmaskers voor de burgers?', klinkt het. Slechts 40 procent van de burgers beschikt over zo'n masker. Het geld (200 miljoen euro) ontbreekt goeddeels om de rest van de bevolking van zo'n kap te voorzien.


De regering kan een nieuwe, diepgelegen en veilige bunker betrekken, maar veel schuilkelders voor de bevolking zijn er slecht aan toe. 'Ze vormen een dodelijke val', zegt Yona Yahav, de burgemeester van Haifa. 'We moeten ze afbreken en nieuwe bouwen.'


Yahav klaagt woensdag, op de voorlaatste dag van oefening Turning Point 5, dat het meeste materiaal dat Haifa bezit voor noodtoestanden is gekocht met particulier geld. 'Want de overheid laat het op dit vlak afweten.' Zijn collega Shimon Lancry, de burgemeester van Akko, vertelt dat slechts 20 procent van de burgers in zijn stad beschikt over een 'geschikte bomkelder'.


Andere lokale bestuurders herinneren fijntjes aan het falen van de landelijke overheid tijdens de recente hevige bosbranden achter Haifa, waarbij tientallen doden vielen. Israël bleek niet te beschikken over de nieuwste blusapparatuur.


Tijdens de laatste oorlog waarin Israël zelf onder vuur lag, het conflict met Hezbollah in Libanon in 2006, vielen projectielen op het noorden van Israël. Zuidelijker dan Haifa reikte de arm van Hezbollah niet. Maar vijf jaar later bezit die militante beweging, althans volgens het Israëlische leger, over lange-afstandsraketten die vanuit Zuid-Libanon zelfs Eilat kunnen bereiken.


Niet alleen is de dreiging van Hezbollah toegenomen. Ook Hamas beschikt in Gaza over projectielen die tot ver in Israël kunnen reiken. De regering-Netanyahu hamert er daarnaast bij voortduring op dat ook Iran zelf, al dan niet via Syrië, een steeds grotere dreiging vormt. Teheran zou al ver zijn met de ontwikkeling van kernwapens.


Een aanval met atoomwapens op Israël ligt voorlopig echter niet voor de hand, zegt Matan Vilna'i, de minister van Binnenlandse Defensie. 'Onze vijanden zullen het niet wagen, gezien de kracht van ons leger.'Naar verluidt beschikt Israël, de enige natie in het Midden-Oosten met nucleair wapentuig, zelf over zo'n tweehonderd kernwapens. In 1981 en 2007 bombardeerde de Israëlische luchtmacht kerncentrales in respectievelijk Irak en Syrië, centrales waar vermoedelijk aan een kernwapen werd gewerkt.


Oefening Turning Point 5 is geen oefening voor een atoomaanval. In dat voorkomende geval zit alleen het Israëlische kabinet veilig in zijn nieuwe bunker. De rampoefening deze week gaat over slachtofferhulp, over de mogelijke evacuatie van honderdduizenden burgers van het noorden naar het zuiden, over de locaties in parken, waar in noodgevallen duizenden slachtoffers snel kunnen worden begraven.


Woensdag klonken tweemaal de snerpende sirenes, om 11 uur en 19 uur. De eerste moest werknemers en scholieren aan evacuatieprocedures laten wennen. De tweede was bedoeld als rampoefening voor in de huiselijke omgeving. Veel nieuwe huizen hebben een zogenoemde veilige kamer, waar de burger zich kan terugtrekken. In oude wijken, en ook in het overwegend Arabische Oost-Jeruzalem, beschikken woningen niet over zo'n ruimte.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden