Alledaags Latijns-Amerika

De nieuwe Worldcinema Tour biedt een staalkaart van de Latijns-Amerikaanse cinema, die een nieuwe bloeitijd beleeft. Magisch-realisme maakt plaats voor maatschappijkritiek....

door Pauline Kleijer

Volgens de Argentijnse journalist Quintin, die een inleiding schreef bij de nieuwe Wereldcinema Tour van het International Film Festival Rotterdam, is het belangrijkste kenmerk van de nieuwe generatie Latijns-Amerikaanse filmmakers 'een verfrissende aandacht voor het leven van alledag'.

Van magisch realisme, ooit zo kenmerkend voor de regio, is in elk geval geen sprake meer - dat bewijzen de drie films, uit Argentinië, Brazilië en Mexico, die momenteel door Nederland reizen.

De geselecteerde producties kwamen tot stand met ondersteuning van het Hubert Bals Fonds, dat sinds 1988 financiële hulp biedt aan filmmakers uit ontwikkelingslanden. Meestal gaat het om kleine bedragen, net genoeg om een project op te starten of af te ronden. Ondersteuning van het fonds dient vaak als kwaliteitskeurmerk, waardoor ook andere financiers over de brug komen. De resultaten worden ieder jaar op het Rotterdamse filmfestival vertoond.

Ondanks de kwaliteit vinden de films zelden een distributeur, zodat ze buiten het festival niet meer te zien zijn. Een aantal titels wordt daarom geselecteerd voor de tweejaarlijkse Wereldcinema Tour, waarbij op één dag achter elkaar drie films te zien zijn, voorafgegaan door een lezing.

De najaarseditie van 2001 heeft een Latijns-Amerikaans programma. Het is voor het eerst dat de tour zijn aanbod beperkt tot één continent. Dat is een slimme beslissing. Zo verschillend als de films onderling toch altijd zijn, vertonen ze nu ook een aantal overeenkomsten, wat de kennismaking met een vreemde filmcultuur vergemakkelijkt.

Na een schrale periode als gevolg van een tijdelijke stop op de staatssubsidies, kent de Latijns-Amerikaanse cinema een nieuwe bloeitijd, waarbij veel jong talent is opgestaan. Eerder dit jaar bereikten Amores Perros (Mexico), Me You Them (Brazilië) en 25 Watts (Uruguay) de Nederlandse bioscoop, en ook de Argentijnse filmindustrie is weer springlevend, blijkens het aantal Argentijnse producties dat het afgelopen jaar het internationale filmfestivalcircuit aandeed.

De drie geselecteerde films zijn opvallend prozaïsch, eigentijds en maatschappijkritisch. Alledrie gaan ze over het leven van jonge mensen in de grote stad, en ze hebben vooral oog voor de positie van vrouwen.

Perfume de violetas van de Mexicaanse Maryse Sistach vertelt op vrij klassieke wijze het verhaal van een noodlottige vriendschap tussen twee tienermeisjes. De opstandige Yessica is de armste van de twee, en moet verdragen dat haar stiefbroer haar dwingt om tegen betaling met zijn collega naar bed te gaan. Het misbruik eist zijn tol, vooral omdat de volwassenen in de omgeving van de twee vriendinnen nauwelijks belangstelling tonen voor hun problemen. Sistach baseerde haar film op een nieuwsbericht, en slaagt erin ondanks alle tragiek een onsentimentele en realistische toon te behouden.

De meest onderhoudende film uit het programma is het Braziliaanse Domésticas van Fernando Meirelles en Nando Olival. Een film 'van en over dienstmeisjes', gebaseerd op een in Brazilië populair toneelstuk waarvoor honderden dienstmeisjes werden geïnterviewd. Uit hun verhalen werden vijf personages samengesteld, elk met hun klachten, frustraties en verlangens, maar vooral ook met een optimistische levenshouding.

Domésticas is geen kil betoog over armoede en onrechtvaardigheid, maar een vrolijk stemmend verhaal dat behendig heen en weer springt tussen drama en komedie, documentaire en soap.

Uit Argentinië komt La fé del volcán van Ana Poliak, volgens Quintin de meest radicale film van het trio. Het is een met een minimaal budget gedraaide studie naar de gevolgen van de vroegere militaire dictatuur en de hedendaagse economische malaise voor twee mensen van verschillende generaties. Het jonge meisje Annie sluit vriendschap met de oudere scharenslijper Danilo, die haar opvrolijkt met verhalen.

De film is een lange, slordig vormgegeven zwerftocht door de stad, die erg veel overlaat aan de interpretatie van de kijker. Voor een Argentijn als Quintin, die La fé del volcan prijst vanwege de 'sociale benadering en de onthulling van sociale misstanden in dit land', is dat kennelijk geen probleem. Maar voor een Nederlands publiek is enige toelichting onontbeerlijk, omdat Poliak haar boodschap verstopt in ondoorzichtige filosofische beschouwingen.

Het is zonde dat La fé del volcán binnen deze tour model moet staan voor de jonge Argentijnse cinema, want die kent veel toegankelijker en beter geslaagde exponenten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden