Alle vrijheid, maar waardering blijft uit

Kees Driehuis (53) is eindredacteur van Zembla. Het tienjarig bestaan van de documentairerubriek wordt gevierd met De nacht van Zembla....

TEKST jean-pierre geelen . fotografie JUDITH VAN IJKEN

Na Nova wilde ik voorlopig iets veiligs. Waar ik niet weer het risico liep dat mijn kop er plotseling afgaat. Als ik ooit nog iets ga presenteren, dan alleen met mensen van wie ik zeker weet dat ik ze voor honderd procent kan vertrouwen. Die niet achter mijn rug aan mijn stoelpoten zagen, mijn bureau weghalen en mijn reputatie te grabbel gooien. Dat zal me niet meer overkomen.'

Meer woorden wil Kees Driehuis niet vuil maken aan 'het conflict' waaraan hij, Rob Trip en Margriet Vroomans als toenmalige Nova-presentatoren in juni 2002 ten prooi vielen. Enkele maanden na de coup kon hij terecht als eindredacteur van de documentairerubriek Zembla, zijn oude stek.

Het programma, waarvan hij aan de wieg stond, kan met vierhonderd uitzendingen in tien jaar bogen op zo'n honderd Kamervragen en een parlementaire enquête (over de bouwfraude).

Het hoogtepunt? Moeilijk, vindt Driehuis. 'De bouwfraude is onlosmakelijk verbonden met Zembla. Goed voor onze reputatie. Maar qua televisie was het misschien niet onze beste uitzending.'

De tien afleveringen die volgende week zaterdag worden herhaald in De nacht van Zembla, verschijnen ook op dvd. Een lastige selectie: 'Kwaliteit is geen objectieve norm. Moesten we de best bekeken afleveringen nemen? Dat berust vaak op toeval: het tijdstip en voetbal. Sommige afleveringen konden we niet herhalen vanwege beeldrechten of bezwaren van betrokkenen. Andere waren destijds heel goed, maar bij het terugzien minder.'

Ook vreemd: een aantal afleveringen zou moeiteloos als nieuw kunnen worden vertoond. 'Ouderlijke onmacht bijvoorbeeld, uit 1997. Over de vraag of labiele mensen wel of niet kinderen mogen krijgen. We waren misschien te vroeg: het is nî volop in discussie.'

Zembla staat ergens voor, zegt Driehuis. 'Voor kritisch tegen het licht houden van wat zich afspeelt in de samenleving. We schromen niet partij te kiezen.'

Dat ziet hij te weinig op televisie. Vandaar dat hij wel blij is met de 'nieuwe' opdracht van de politiek om identiteitsgebonden programma's te maken. De samenwerking op Nederland 3 tussen NPS, VPRO en VARA ging ten koste van de eigenheid, vindt hij. 'Er is een groot verschil met het vroegere Achter het nieuws en het Nova van nu. Ik zeg niet dat Nova slechter is, maar wel kleurlozer. Netwerk levert een grotere bijdrage aan kritiek op het kabinet dan Nova.'

Bij Zembla heeft hij alle vrijheid. De VARA, die het samen met de NPS uitzendt, bemoeit zich er niet mee. Te weinig, misschien wel. Want ook waardering blijft uit. Driehuis: 'Dit is niet een erg warm geleid bedrijf. Soms is de sfeer te veel dat je blij mag zijn hier te mogen werken. Ik denk dat veel redacteuren en anderen die hier werken het prettig zouden vinden wanneer hun werkgever liet merken ook blij met hen te zijn. Daar zijn ze hier niet erg goed in.'

'Een beetje zorgelijk' is dat wel: 'Jack Spijkerman, van eminent belang voor de VARA en Nederland 3, haalde enorme kijkcijfers, kreeg veel aandacht van de pers, maar voelde toch te weinig warmte van het bedrijf. Driehuis kan zich voorstellen dat je dan zwicht voor 'de commerciële jongens die al met een fruitmand klaarstaan voor je maar 'ets gedaan hebt, waar zelfs je hond welkom is'.

John de Mol heeft nooit gebeld, nee. Als een commerciële zender Zembla tien jaar lang zou willen overnemen, zou hij wel even nadenken, 'omdat hier niet zeker is hoe lang iets nog bestaat'.

Zijn contract voor de quiz Per seconde wijzer is met twee jaar verlengd, 'maar ze konden niet garanderen dat het tweede jaar wordt uitgezonden. Natuurlijk denk ik dan dat het voorbij is. Maar ik vraag me ook af: hebben jullie iets nieuws? Ik zie niks, terwijl het net als Twee voor twaalf tot de kijkcijfertoppers van Nederland 3 hoort.'

De toekomst van Zembla is al even ongewis. Driehuis: 'Als de NPS wordt opgeheven, moet de VARA het alleen bekostigen. Als ze bij de VARA zouden zeggen dat ze het per se willen behouden, zeggen ze tegelijk dat er iets anders moet verdwijnen, dus dat gebeurt niet. Maar ik zou het wel prettig vinden als de VARA openlijk zei dat ze dit een belangrijk, onmisbaar programma vinden.'

Zembla wordt per 24 oktober vernieuwd. Driehuis: 'Zembla moet meer televisie worden. De allereerste Zembla ziet er nauwelijks anders uit dan die van vorige week. We vallen ook te weinig op. Veel kijkers 'raken ons aan' en zappen weer weg. Omdat ze het niet spannend vinden, of het niet snappen. We gaan het zo veranderen dat kijkers die halverwege instappen, worden bijgepraat en lekker gemaakt voor wat volgt. Misschien mislukt het en worden we afgebrand. Maar dan nog vind ik het een goed initiatief; we moeten bij de tijd blijven.'

Nog wensen? 'Ja, dat Zembla achter een programma wordt gezet met veel kijkers, die dan niet worden weggejaagd met zes minuten reclame.' Driehuis: 'Dan maar liever reclame middenin een programma. Die gedachte is niet erg populair hier. Het is ook even slikken wanneer iets moois halverwege onderbroken moet voor Unox-worsten. Maar als je daardoor toch minder kijkers verliest, wat is er dan tegen? Voor je het weet blijven ze nu hangen bij Gordon en Joling. Leuk programma trouwens.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden