'Alle neuzen één kant op voor Paleis voor Volksvlijt'

Niet alleen in huize Wim T. Schippers ging er gejuich op toen bekend werd dat het Londense Crystal Palace zal worden herbouwd. Ook de kompanen met wie hij ijvert voor herbouw van het Paleis voor Volksvlijt in Amsterdam stonden meteen op scherp, vertelt muziekwetenschapper Emile Wennekes. 'We zijn geen mallotig roependen in de Amsterdamse woestijn. Ons plan is zo gek nog niet', zegt hij.


Het is een tijd geleden dat Schippers de oprichting van de Stichting tot Herbouw en Exploitatie van het Paleis voor Volksvlijt bekendmaakte. Het paleis van glas en staal was in 1929, in crisistijd, tot de grond afgebrand. Op de puinhopen spraken socialistische voorlieden het volk toe. Niemand dacht aan herbouw. Dertig jaar lag het terrein op de kop van de Utrechtsestraat braak. Toen verrees er de onaanraakbare veste van de Nederlandsche Bank, in niets lijkend op het monumentale Paleis.


In 1853 had de Amsterdamse arts Samuel Sarphati na een bezoek aan de Wereldtentoonstelling in Londen de Vereeniging voor Volksvlijt opgericht. De stad moest net zo'n paleis krijgen als het Crystal Palace in Londen, speciaal voor tentoonstellingen. Architect werd Cornelis Outshoorn, de ontwerper van het Amstelhotel. De bouw begon in 1859, koning Willem III opende het vijf jaar later.


Het Paleis strekte zich 60 meter boven straatniveau uit in boogvensters en koepels, en in een galerij naar de flanken. Er was muziek, theater en ander vermaak, er waren tentoonstellingen. In de galerij kwamen woningen en winkeltjes. Een witte suikertaart, zeiden sommigen. Maar nog altijd hunkeren velen naar het oude stadsbeeld.


Toen Wennekes in 1999 promoveerde op de rol van het Paleis voor Volksvlijt kwamen plannen voor herbouw in een stroomversnelling. Amsterdam zou zijn paleis terughebben nog voor de Noord-Zuidlijn klaar was, pochte het bestuur. De nieuwe metrolijn ligt er bijna, maar van het paleis nog geen spoor. 'We pakken de draad weer op', belooft Wennekes. Er is ten minste 60 miljoen euro nodig, maar geld is wellicht een kleiner probleem dan vergunningen. 'We moeten alle neuzen dezelfde kant op krijgen. In Londen hebben ze dat waarschijnlijk goed en professioneel gedaan. We moeten kijken wat we daarvan kunnen leren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden