Column

Alle inspanning middelbaar onderwijs gericht op toptalent

IJs & Weder

Neuh... Paul Rosenmöller, voorzitter van de VO-Raad, 'herkent het beeld niet' dat scholen op grote schaal vmbo-afdelingen zouden sluiten om maar 'wit' te blijven. En neuh..., minister Jet Bussemaker heeft er 'geen signalen' over opgevangen. Ze zou het onwenselijk vinden. Wel zegt ze 'dat het soms beter is voor leerlingen om naar een aparte vmbo-school te gaan', waar ze 'beter tot hun recht komen'. Hoe nu? De minister ontkent de groeiende en onwenselijke tweedeling tussen 'witte' (havo/vwo-) en 'zwarte' (vmbo-) scholen, maar zou die eigenlijk wel goed vinden.

De commotie ontstond deze week naar aanleiding van een artikel in Trouw onder de kop 'Scholen stoten vmbo af om maar wit te blijven'. Voorbeeld is het Aloysius College in Den Haag, een school in een chique wijk, die de vmbo-t-afdeling behield. Dat was goed voor de doorstroming: 20 procent van deze veelal niet hagelwitte vmbo'ers ging naar de havo. De school werd gestraft met de gevreesde 'witte vlucht': de school werd 'zwarter' (rare term, maar 'allochtoon' mag ook niet; 'nieuwe Nederlanders', dus), de traditionele 'witte' populatie ging de school mijden en koos liever voor een gymnasium. De school moet sluiten.

De minister en de VO-baas zitten klem. Ze zijn er voor álle Nederlanders. Toch vinden ze sommigen een beetje gelijker dan anderen: tegenwoordig is al hun inspanning gericht op toptalent en excellentie en niet op achterblijvers en kansarmen. Daar is al genoeg geld aan verspild. Tegelijkertijd schreeuwt het land om goede vaklui, en mag beslist niet gezegd dat vmbo tweede keus is. Wat het voor ouders en kinderen die hoopten op een vwo- of havo-advies in de praktijk wel is - hypocriet om dat te ontkennen.

Gek, iedereen die in een grote stad in Nederland woont herkent het verschijnsel: scholengemeenschappen in de betere buurten stoten hun vmbo-t (en soms ook hun havo) af; scholen die naast vmbo en havo een atheneum en gymnasium hadden, zien die twee laatste afdelingen leeglopen; als hun kind een vwo-advies heeft, kiezen ouders liever voor een categoraal vwo. Ook de in het Trouw-stuk geciteerde onderwijssociologen Karsten, Van de Werfhorst en Dronkers zien deze tendens. Alleen de verantwoordelijke minister en het hoofd van een 'Raad' met onduidelijke bevoegdheden maar te grote macht, doen alsof hun neus bloedt.

De afgelopen jaren kwamen er in Amsterdam, bijvoorbeeld, twee gymnasia bij en twee vwo+-scholen, Hyperion en Exellius (namen die niet duiden op een gerichtheid op de massa). Overigens staan deze twee bolleboosjesscholen nu eens niet in het kakkineuze Amsterdam-Zuid maar in Noord en Zuidoost. Helaas komen de meeste leerlingen van elders.

Ik geloof eigenlijk niet dat scholen hun vmbo afstoten, omdat ze per se 'wit' willen blijven. Ik vind dat nogal een aantijging. Ik denk dat scholen niet zozeer louter 'witte' kindertjes willen, ze willen hun beste en slimste leerlingen (z/w) behouden. Voor hen houden ze hun vwo-afdelingen in stand. Liever worden ze niet overladen met leerlingen van wie ze weten dat ze veel aandacht vergen, terwijl ze hun kansrijkste leerlingen, én vaak hun beste docenten, naar de categorale vwo's zien vertrekken.

De meeste gymnasia, die toch doorgaan voor de allerelitairste witte bolwerken, verwelkomen van harte 'nieuwe Nederlanders', als ze maar slim genoeg zijn voor hun school. Sommige scholen, zoals het Erasmiaans Gymnasium in Rotterdam en het Christelijk Gymnasium Utrecht, lukt het om meer allochtone leerlingen te trekken dan de 2 procent op het gemiddelde gymnasium. Maar ja, niet zo gek veel nieuwe Nederlanders krijgen een gymnasium-advies.

Toch zijn er 'zwarte' scholen die het fantastisch doen. Zoals het Hugo de Groot in Rotterdam-Charlois, een school met vwo, havo en vmbo-t, die groeit, óók het vwo, en onder leiding van directeur Eric van 't Zelfde bovengemiddelde resultaten haalt. Waarom lukte dat het Haagse Aloysius niet? Gebrek aan beleid of pech?

Er is geen hoofdschuldige aan de witte vlucht. Je kunt de categorale vwo's niet verwijten dat ze bestaan, er is vraag naar. Scholen willen hun afdelingen behouden, ouders hebben het liefst een school in een veilige buurt, kinderen kiezen op de open dag een school met leerlingen die op hen lijken. Allemaal begrijpelijk, maar de gevolgen zijn zuur. Het is aan de overheid om ervoor te zorgen dat er overal goed aanbod is. Wegkijken lost niks op.

Aleid Truijens is schrijfster, literatuurrecensente en biografe.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.