Alle hoop van Sint Maarten is gevestigd op de Nederlandse krijgsmacht

Op Sint Maarten is er geen sterveling die iets verwacht van de regering-Marlin. Burgers klampen zich vast aan de Nederlandse militairen, ziet correspondent Kees Broere. Orde en noodhulp, ze moeten van overzee komen.

Nederlandse militairen zijn aangekomen op Sint-Maarten om het door orkaan Irma getroffen eiland te helpen. Beeld anp

Hij is net aangekomen voor zijn wacht bij Checkpoint Five, de ­Nederlandse militair. Hij neemt zijn positie in achter twee lichte dranghekken bij een rotonde, en zet zijn verbindingsapparatuur aan. Een van zijn eerste woorden: 'Ik denk dat we hier versterking nodig hebben.' Dat geldt voor heel Sint Maarten.

Nauwelijks twee dagen nadat orkaan Irma over het Caribische eiland is getrokken, blijkt hoe belangrijk de aanwezigheid van Nederlandse militairen hier is. Denk nog lang niet aan wederopbouw (er kan zaterdag een nieuwe orkaan voorbijkomen), denk vooral aan noodhulp en aan ordehandhaving.

Wat de vluchtelingenorganisatie van de VN is voor mensen in bijvoorbeeld Afrikaanse rampgebieden die hun huizen hebben verloren, dat is momenteel op Sint Maarten de ­Nederlandse krijgsmacht: een soort parallelle regering, en feitelijk ook de enige waarin de bevolking op dit ­moment haar vertrouwen stelt.

Gale Hodge loopt langs de rotonde bij Checkpoint Five. Haar auto is bij de storm total loss geraakt. Al sinds woensdagmiddag is zij op zoek naar haar vader. Ze heeft geen idee meer waar zij hem kan vinden. Maar dat lijkt haast een minder probleem. Haar grootste zorg, haar groeiende woede richt zich tegen de regering van premier William Marlin.

'Zeg alsjeblieft tegen de mensen in Nederland dat ze al het geld naar de Nederlandse militairen hier moeten sturen en niets naar onze regering. Holland heeft geen idee wat er hier vóór de storm allemaal is gebeurd. De regering denkt alleen aan zichzelf en haar vrienden. Zij hebben de afgelopen jaren de mooiste huizen gebouwd, wij hebben allemaal onze huizen verloren.'

Ironie van de geschiedenis

In Den Haag, op het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijks­relaties van Ronald Plasterk, is men al geruime tijd van de slechte reputatie van de regering-Marlin op de hoogte. Maar daarom gaat het de Nederlanders hier op het eiland nu even niet. Ze willen de bevolking vooral laten zien dat er mensen zijn die echt om hen geven. En die daarvoor een professioneel apparaat ter beschikking stellen.

Het is de ironie van de geschiedenis. Waren het honderden jaren geleden de 'mariniers' van Michiel de Ruyter die naar eilanden als Sint Maarten kwamen als koloniale machthebbers, nu zijn het de nazaten van die mariniers, de even gedisciplineerde als barmhartige mannen en vrouwen van de krijgsmacht, die de redders in de nood zijn. En dus staat daar een man van het Korps Mariniers, vlak bij een standbeeld dat een tot slaaf gemaakte man verbeeldt, die zich van zijn ketenen bevrijdt.

Het verwoeste Casino Royale. Beeld afp

Vrijdag zouden op Sint Maarten zo'n honderd nieuwe militairen aankomen. De twee schepen die eerder naar het eiland onderweg gingen, de Zr.Ms. Zeeland en Zr.Ms. Pelikaan, zijn al aanwezig. Op de beschadigde luchthaven is een eerste militair toestel geland. Vanuit Nederland staan meer vluchten gepland, zeker ook om materieel en voedsel voor duizenden slachtoffers naar het eiland te brengen.

Het werk bij Checkpoint Five is vooral van symbolische betekenis. Een politieauto met megafoon rijdt er rond en geeft een 'laatste waarschuwing' af: 'Er is een uitgaansverbod. Voor de hele dag. Iedereen: ga naar huis.' Maar de mensen zelf hebben zo hun duizenden redenen om toch op straat te zijn. Op weg naar het ziekenhuis, op zoek naar familieleden, en op zoek naar een strohalm vastigheid in hun nu zo totaal omgewoelde wereld.

Doodvermoeide ogen

Agent Andy van Sint Maarten is al veel te lang aan het werk. Achter zijn lichtbesmeurde brillenglazen staan doodvermoeide ogen. 'We willen dat ze luisteren. Maar ze luisteren niet. Wat komen ze toch in de stad doen? Er is geen leven meer hier, alles is al geplunderd.' Dan ziet hij in een auto een goede bekende van hem aankomen. Natuurlijk mag die door. 'Je moet toch wát doen voor de mensen?'

Sergeant-majoor Ed is de commandant van de patrouille-eenheid bij de rotonde. 'We moeten ervoor zorgen dat er vrij baan blijft', zegt hij. 'Het is belangrijk dat ambulances en andere hulpdiensten erdoor kunnen. Natuurlijk creërt dat ook een stukje onrust. En dat inwoners klagen over hun regering is in dit soort situaties vaak een natuurlijke, eerste reactie. Wij menen dat ook hun regering het goed met hen voorheeft.' Enfin, zij hebben hier geen politieke taak.

Op de commandopost van de ­Nederlandse militairen wordt, in ­samenwerking ook met de lokale overheid, dag en nacht aan de versterking van de noodhulp gewerkt. Sommige militairen zijn net een kwartier terug van een klus, als zij alweer voor de volgende worden opgeroepen. Geklaagd wordt er niet. 'Sommige bewoners komen juist naar ons toe om ons te bedanken', zegt iemand van de ­Koninklijke Marechausee. 'Daar doe je het voor.'

Dat geldt ook bij Checkpoint Five, waar opvallend veel personen met tranen in de ogen, overmand door vermoeidheid en emotie, achter het stuur van hun auto zitten. Het zijn mensen die niet alleen veel van hun bezittingen hebben verloren, maar zeker ook alle vastigheid in hun ­leven. Orkaan Irma heeft hen van hun anker geslagen. Het leven staart hen rauw in het gezicht.

Deze zaterdag beleeft Sint Maarten opnieuw een spannende dag. Irma is nog maar net gepasseerd, maar orkaan José maakt zijn opwachting. Hoe sterk precies de storm zal zijn, en of het eiland opnieuw vol getroffen zal worden, valt nog moeilijk te zeggen. Maar als José behoorlijk krachtig blijkt, kan deze orkaan alsnog die dingen verwoesten die Irma nét niet op de knieën kreeg. Zo'n genadeslag is catastrofaal.

Frans chauvinisme

Dat geldt ook op het Franse deel van het eiland. De grens tussen beide gebieden loopt gewoon dwars over de straten, van douane en andere controle is uiteraard geen sprake, maar wat opvalt, is dat de Franse autoriteiten nauwelijks of niet met de Nederlanders willen samenwerken. Vele tientallen jaren na het oprichten van de Europese Unie is het Franse chauvinisme op een piepklein Caribisch ­eiland nog niet verdwenen. De Nederlandse militairen hebben hier zo hun gedachten over, maar houden die wijselijk voor zichzelf.

Op Sint Maarten zijn behalve Franse en Nederlandse inwoners naar schatting nog honderden toeristen aanwezig, onder wie een relatief klein aantal Nederlanders. De meesten hebben de afgelopen dagen onderdak gevonden in de zogeheten hurricane shelters. De verwachting is dat vanaf vrijdag de eerste evacuatievluchten op gang zullen komen.

Lees meer over Sint Maarten:

Mondjesmaat komt de noodhulp op gang. Intussen koerst Irma - nog altijd met vernietigende kracht - af op Cuba en Florida. Volg de ontwikkelingen rond het Caribische stormweer in dit liveblog.

Na de storm komen de plunderaars, ziet correspondent Kees Broere ter plaatse (+). Het zijn bange mensen, wier leven is weggeblazen en die niet weten wat de toekomst brengt.

Waarom was het eiland zo kwetsbaar voor de storm? Had Nederland niet eerder in actie moeten komen? Waarom de autonome status van Sint Maarten de noodhulp vanuit Nederland bemoeilijkt.

Premier Mark Rutte vindt niet dat Nederland meer had kunnen doen om de schade van orkaan Irma op Sint Maarten te beperken, zei hij na ministerieel beraad in het Nationaal Crisis Centrum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden