Alle dagen voor nerds of denkers

Scheurkalenders te over, ook in de sector wetenschap en andere kennis. Zoek wel bij elke kalender de juiste gebruiker.

National Geographic

Prachtfoto-traditie


Een 'traditional'. Elke dag van het jaar een verse prachtfoto in full colour uit het schier oneindige archief van het Amerikaanse exploratiegezelschap. Inclusief de naam van de fotograaf en het jaartal van schieten. Plus een enkele regel fotobijschrift. Nadelen zijn er ook. De foto's zijn vaak zo mooi dat ze zichtbaar eigenlijk een groter formaat verdienen.


En het grootste probleem: de onderschriften roepen talloze vragen op. Bij een reportage in het maandblad worden die vanzelf min of meer beantwoord. Nu heeft de scheurder bijna dagelijks de neiging toch even achterop het blad naar meer informatie te zoeken. Tevergeefs. Dat is namelijk leeg. 'Een medewerker van winkelketen Cabela's, gespecialiseerd in jacht, sportvisserij en campingartikelen stoft de etalage af, Nebraska, VS.' Huh?


Psychologie

Inzichten uit het vak


Voor zover na te gaan staat hij er niet in, de inmiddels als fraudeur ontmaskerde sociaal psycholoog Diederik Stapel uit Tilburg. Maar het had zomaar wel zo kunnen zijn, want een bont gezelschap aan psychologen en journalisten leverde de inhoud voor opnieuw een 366 dagen durende 'ontdekkingsreis door de menselijke geest'. Stapel grossierde in prettig in het gehoor liggende psychologische inzichten, precies van het soort waar een scheurkalender als deze ook dol op is.


Helaas lijkt een heel jaar toch ook weer niet zo gemakkelijk te vullen met interessante psychologie, ondanks incidentele Sigmundcartoons van Peter de Wit. Veel van de aangesneden onderwerpen komen wat geforceerd over en lijken meer vanuit de vakpsychologie aangeleverd dan met het oog op een nieuwsgierige lezer.


En waar de kalender, uitgevoerd in zwart-wit op slap krantenpapier, een hulpverlenende toon aanslaat, is niet iedere lezer even hulpbehoevend. 'Echtscheiding, hoe vertel ik het de kinderen?' Nou? Ga met zijn allen aan tafel zitten, maak geen ruzie, beschuldig elkaar niet, beantwoord praktische vragen, geef de kinderen ruimte om te reageren en voor vragen. Gaan we doen.


Quest

Inderdaad, hoe zit dat?


Als er één Nederlands wetenschapsblad weet hoe ze lezers bij de kladden moeten pakken, is het Quest, het blad dat net wat brutaler, directer en luidruchtiger durft te zijn dan de rest. De scheurkalender - basiskleur rood, glossy papier - is dat in alle opzichten ook. De letters zijn groter dan in de andere kennis-scheurkalenders dit jaar. Er is elke dag een opvallende foto. En bovenal: er staat dagelijks een vraag op het blaadje waarvan de lezer meteen denkt: ja, verdomd, hoe zit dat? Ook slim: op de achterkant staat niet alleen een doorgaans prettig geschreven antwoord, maar wordt ook de vraag nog even herhaald.


De dagelijkse vragen komen uit alle domeinen van het dagelijkse bestaan. De antwoorden stammen wel allemaal uit wetenschap en techniek. 'Waarom wordt een fles drank in de slijterij in een dun papiertje gewikkeld?' Een beetje tegen het stoten, maar vooral omdat het vroeger verboden was met een fles drank over straat te gaan. Nu staat er reclame op. 'Waarom draait een theezakje dat je uit de thee haalt?' Vanwege het gedraaide touwtje. 'Waarom zeggen we gezondheid als iemand niest en niet als hij hoest?' Omdat de onbedwingbare nies lang is geassocieerd met de ontsnappende ziel, die om een zegen vroeg. Hoesten is veel gecontroleerder mensenwerk. Bless you, zeggen de Engelsen nog steeds.


NWT

Af en toe een glimlach


Voor de doorbijters onder de nerds. Als het de bedoeling was om wetenschap als iets saais neer te zetten, zijn de makers van de NWT-scheurkalender 2012 daarin uitstekend geslaagd. Het papier is grauw en dun, de letters zijn te klein, en de vormgever had zo te zien een week vrij.


Het concept is weliswaar niet origineel, maar wel goed. Werp een dagelijkse vraag op, op het gebied van de wetenschappen, vooral natuurwetenschappen trouwens, en laat die op de achterkant door een Nederlandse of Vlaamse deskundige beantwoorden.


De uitvoering is het probleem. De respectievelijke geleerden zijn natuurlijk geen geoefende tekstschrijvers en geven geregeld niet eens echt antwoord op de gestelde vraag. Ongeveer tweemaal in de maand is er iets te lachen als de Amerikaanse cartoonist Sidney Harris, al decennia lang in Science goed voor een glimlach over wetenschap, een mopje mag doen.


Is er dan niks te genieten? Wel voor wie er gevoel voor heeft. 'Waar was je gisteren?' Zo'n 52 miljoen kilometer van hier, door de beweging van de aarde rond de zon, de zon in de Melkweg, en de Melkweg in het heelal. Cool!


Historisch Nieuwsblad

Eye-openers


Een dagelijkse eye-opener voor wie enige interesse in het verleden heeft. Welke exotische vogel brachten de Romeinen mee naar Nederland? De kip.Wie was Bernard IJzerdraat? Een op 13 maart 1941 door de Duitsers geëxecuteerde verzetstrijder van de toenmalige ARP. Een typisch Nederlandse uitvinding uit de 16de eeuw die hebzucht en calvinistische vroomheid met elkaar verbond? De loterij voor het goede doel.


Welke twee Romeinse keizers zijn naar een kledingstuk noemd? Caligula ('soldatenlaarsje') en Caracalla ('Gallisch manteltje'). En wat vroeg de Britse premier Tony Blair aan ons staatshoofd bij zijn eerste bezoek aan Nederland? 'En wat doet u eigenlijk, Beatrix?'


Verbazingwekkend is hooguit de neiging van de makers om slechts zelden een historische gebeurtenis op de desbetreffende datum te memoreren.


Maar ook zonder dat stramien een jaarlang onderhoudend.


Filosofie Magazine

Kleine bespiegelingen


Voor wie dagelijk behoefte heeft aan een raadselachtig citaat uit een willekeurig moment uit de geschiedenis van het denken. 'Pijn en genot zijn niet alleen noodzakelijke begeleiders van schoonheid en lelijkheid, maar ze vormen er zelfs de essentie van.' David Hume in 1739. Of Michael Foucault in 1975: 'De scheiding is een feit: het volk moet afstand doen van de trots op zijn misdaden. De grote moorden zijn voortaan het stille spel der wijzen'.


Ongeduldige lezers zullen afhaken, wie even de tijd neemt voor de kleine bespiegelingen op de achterzijde van elk blaadje, heeft dagelijks iets om echt over na te denken.


Of om dat te proberen. 'De menselijke wil is een trek- en lastdier.' Aldus Maarten Luther in 1525.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden