Alle cameraploegen waren uitgerukt naar de Bijenkorf

Nieuws uit de bruine envelop: alle clichés over de journalistiek bleken weer helemaal te kloppen.

De 3 Dolle Dwazen Dagen in de Bijenkorf.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Journalisten houden van clichés, dat is bekend. Gelukkig werden ze woensdagavond weer volop bevestigd, onder meer in de dramareeks De affaire (VARA). Daarin speelde Peter Blok de klassieke tobbende, oudere en wat cynische (uiteraard ligt hij in scheiding van zijn vrouw) journalist Tom Waardenburg. Met zijn veel jongere, eigenzinnige en nog ambitieuze collega Dana Lievens (Kiki van Deursen) vormt hij een duo dat voor de tv-rubriek De affaire de zaak van het mislukte fotorolletje in de Srebrenica-affaire opnieuw onderzoekt.

Bekend patroon inmiddels in televisiedrama: de werkelijkheid van oud nieuwsmateriaal versnijden met speculatieve fictie zoals het gebeurd zou kunnen zijn. Voer voor scenarioschrijvers, zoals in dit geval Robert Kievit en Thomas Blom.

Gelukkig koesteren ook zij de zorgvuldig geëtaleerde clichés uit vele decennia waarin de journalist als prototype opduikt in drama, romans en strips.

En dus begon de onthulling van De affaire met een (goeddeels anonieme) tip, aan de jonge journaliste Lievens op straat verstrekt door een Bosnische vrouw die haar een bruine (regisseurs opgelet: altijd bruin!) envelop met belastend materiaal toestopte.

Natuurlijk deed Waardenburg de inhoud (over martelingen en andere gruwelijkheden) in eerste instantie af als 'gruwelpropaganda' die nu eenmaal bij elke oorlog hoort.

Natuurlijk is er steeds de nukkige hoofdredactrice die nog rookt ook, dubbele belangen lijkt te hebben bij het establishment en daarom pinnige opmerkingen maakt als: 'Ik zie zo gauw geen nieuwswaarde', of een wantrouwend: 'Wat wordt de insteek?'

Waar hadden we dat ook alweer het laatst gezien? Ach natuurlijk: Borgen. Van de bruine envelop (de erfenis van Deep Throat in het Watergateschandaal) tot de jonge blonde journaliste Dana, de Katrine Fønsmark van de lage landen.

In die voorgebakken mal moest het beeld ontstaan van journalisten die inbreken om aan geheim fotomateriaal te komen, met gierende banden aan een beveiliger weten te ontsnappen, waarna de foto's op hun beurt weer worden gestolen uit het huis van journaliste Dana. Gelukkig had ze die bewaard op haar telefoon en kon de uitzending doorgaan.

De suggestie: Defensie heeft toch vanaf het begin geweten wat zich in en rond Srebrenica heeft afgespeeld. 'Misschien toch nog reden tot heropening van het proces? Of op z'n minst verontschuldiging, of een royale schadevergoeding.'

De ondoenlijke taak aan de kijker is door het nogal matige acteerwerk heen te kijken, er de fictie van te geloven en tegelijk de waarheid te onderscheiden - of andersom.

Dat de clichés over de journalist in dramaseries en films ook maar clichés zijn, is bekend. Het prototype leent zich goed voor spannende jongensboeken, maar in werkelijkheid is het op de gemiddelde nieuwsredactie net zo levendig als op een belastingkantoor.

Daar hadden de ambtenaren gisteren hun handen vol gehad aan de bureau-agenda, de weerslag van hun eigen clichés. Er was woensdag geen nieuwsrubriek die geen lollig item had over de dag van Back to the future, 21 oktober 2015. Alle cameraploegen waren op de dienstfiets uitgerukt naar de Bijenkorf: de laatste Drie Dwaze Dagen, het jaarlijkse uitje voor de graairepo.

De nieuwschef had de tip vast en zeker toegestopt gekregen op een winderig parkeerdek, in een bruine envelop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden