Alle 13 goed

Zo veel aanbod, zo veel voorstellingen, zo veel moois... De recensenten van V helpen u bij het uitzetten van uw eigen Holland Festivalprogramma.

v Theater


The Wild Duck


Simon Stone is 28 en een aanstormend regisseurstalent uit Australië. Het Holland Festival introduceert hem in Nederland met zijn radicale bewerking van Ibsens De wilde eend, een verhaal over idealisme en leven vol leugens. Over een vader die één voor één de pijlers waarop hij zijn bestaan heeft gebouwd ziet afbrokkelen. Met een gewelddadig familiedrama als gevolg.


Stone viel in eigen land op door Ibsens tekst volledig naar zijn eigen hand te zetten. Door de spelers op te sluiten in een glazen kooi, waarin de druk in een korte reeks explosieve scènes steeds verder wordt opgevoerd. Het noodlot is onontkoombaar. Een gelikte en indrukwekkende reboot (zoals ze in Hollywood tegenwoordig zeggen) van Ibsen. Niet geschikt voor toeschouwers die het liefst met een tekstboekje in de hand zitten.


VK


v dans


Sacre du printemps/ Overture


David Dawson en Shen Wei zijn geen onbekenden in het Muziektheater, toch blijft het bijzonder als choreografen van deze statuur in dit Amsterdamse theater een wereldpremière hebben. Beide heren houden van fijne lijnen en hun balletten zijn esthetisch doorgaans juweeltjes. De Engelsman Dawson geeft de klassieke ballettechniek een onwaarschijnlijke lichtheid en poëtische zeggingskracht mee. De van oorsprong Chinese Wei is geïnspireerd door westerse moderne dans en oosterse kalligrafie.


Bij Het Nationale Ballet gaat Dawson aan de slag met een nieuw werk van de Poolse componist Szymon Brzósk. Hij was bij het Nederlandse gezelschap tussen 2004 en 2009 al vaste gastchoreograaf. Wei, die in New York een eigen gezelschap heeft, keert terug naar Stravinsky en maakt een bewerking (een grondige, zo is beloofd) van zijn choreografie Rite of Spring uit 2003.


MvdL


v muziektheater


Quartett


Het Holland Festival besteedt zijn openingsvoorstelling aan gevaarlijke spelletjes met de liefde. Ze voltrekken zich op de operatonen van Luca Francesconi, de Italiaanse componist die het vak leerde bij Stockhausen en Berio. Voor het libretto maakte Francesconi een bewerking van het theaterstuk Quartett van Heiner Müller, die teruggreep op de 18de-eeuwse briefroman Les liaisons dangereuses.


Regisseur Àlex Ollé, bekend van de Catalaanse theatergroep La Fura dels Baus, plaatst de intriges van de graaf van Valmont en de markiezin van Merteuil in een bunkerachtig isolement. Francesconi zoomt erop in met een partituur die, zegt hij, een 'audiopeepshow' vormt van hun brein. De componist sleept twee orkesten aan, een groot en een klein, allebei gedirigeerd door de daadkrachtige Finse Susanna Mälkki.


GvO


v Theater


Der aufhaltsame Aufstieg des Arturo Ui


In Theatertreffen in Berlijn werd afgelopen maand stilgestaan bij het 50-jarig jubileum van Duitslands belangrijkste theaterfestival. Als een van de hoogtepunten in de geschiedenis daarvan kreeg Der aufhaltsame Aufstieg des Arturo Ui (1941) een speciale hommage. Deze legendarische opvoering van Brechts parabel over de machtsgreep van Hitler en zijn trawanten, is gesitueerd in het gangstermilieu in het Chicago van de jaren dertig.


De Berlijnse opvoering van het stuk, ook wel bekend als Brechts 'Hitler-operette', stamt al uit 1995, maar staat nog steeds op het repertoire van het Berliner Ensemble. Sterker nog: de voorstellingen zijn nog altijd lang van tevoren uitverkocht. Heiner Müller regisseerde het stuk destijds en stierf een half jaar na de première. Dat het Holland Festival deze productie nu naar Amsterdam haalt, is in de sector theater een hoogtepunt. Matthias Wuttke speelt de rol van Arturo Ui, de kruimelcrimineel en tevens Hitlers alter ego, angstaanjagend, demonisch en magnetiserend.


v opera


Die Meistersinger von Nürnberg


Het is Wagnerjaar en dat zullen we weten ook. Onder meer met een nieuwe enscenering van Wagners enige opera die komische trekjes kent: Die Meistersinger von Nürnberg. Het burgermeisje Eva en de ridder Walther von Stolzing mogen pas trouwen als de held een zangtoernooi op z'n naam heeft geschreven. In die meesterzanger herkennen we Wagner zelf, de visionaire kunstenaar die zijn critici te kijk zet via het zure personage Beckmesser.


Benieuwd hoe de New Yorkse regisseur David Alden aankijkt tegen een van de neteligste tekstregels uit Wagners oeuvre: 'Ehrt eure deutschen Meister.' Internationale kanjers als Thomas Johannes Meyer en Alastair Miles worden geflankeerd door een verheugend aantal Nederlanders, onder wie Mattijs van de Woerd, Thomas Oliemans en Marcel Beekman. Met de picknickmand erbij valt van de Meistersinger ook te genieten in het Oosterpark. GvO


v Theater


De Meeuw


Voor zijn tweede gastregie bij Toneelgroep Amsterdam koos de Duitse theatermaker Thomas Ostermeier (intendant bij de Schaubühne am Lehniner Platz in Berlijn) Tsjechovs De Meeuw. Een toneelstuk waarin een problematische moeder-zoonrelatie wordt afgezet tegen de ijdelheid en ambities van toneelspelers en schrijvers. De Meeuw zit vol verborgen verlangens en niet geuite frustraties en eindigt derhalve met een vernietigende knal.


Het is voor het eerst in zijn carrière dat Ostermeier zich bezighoudt met Tsjechov. Ook in Nederland is hij vooral bekend als regisseur van Ibsen; zo waren zijn Nora, een poppenhuis en Hedda Gabler baanbrekende regies. Twee jaar terug regisseerde hij in Amsterdam Ibsens Spoken en ook die voorstelling viel op door de combinatie van traditie en vernieuwing.


De hoofdrollen in zijn Meeuw worden gespeeld door Chris Nietvelt als Arkadina en Eelco Smits als haar zoon Kostja; Hans Kesting is de schrijver Trigorin.


HJ


v muziek


Licht op de langste dag


Ga luisteren nu het nog kan, want na de zomer bestaat de Radio Kamer Filharmonie niet meer. Het omroeporkest, internationaal geprezen en toch wegbezuinigd, hoopt op de langste dag van het jaar te vlammen met een programma dat in het teken staat van 'licht'. De Franse vioolster Renaud Capuçon speelt het nieuwe werk Aufgang, voor hem geschreven door zijn gelauwerde landgenoot Pascal Dusapin. Van de jonge Nederlander Mattijs de Roo (1977) gaat het orkestwerk Tutti in première. In de koffer van de Schotse dirigent-componist James MacMillan zitten verder hedendaagse werken van de Fransman Régis Campo en de Japanner Misato Mochizuki. Zijn stuk, L'heure bleue, verklankt het mysterieuze 'blauwe uur', dat voorafgaat aan een zonsopgang. GvO


v Theater


Hans was Heiri


Ze kleven aan het plafond, passen in houten kistjes en vouwen zich op in een tonnetje. De zeven artiesten uit de anderhalf uur durende circus-theatervoorstelling Hans was Heiri trekken zich weinig aan van de zwaartekracht. Ze bewonen een uit de kluiten gewassen poppenhuis, dat kwartslag na kwartslag draait, tot het doortolt. Geen kamer of meubelstuk is veilig, geen bewoner ook. Wie goed kijkt, ontdekt telkens een individu versus het collectief. De makers herkennen zich maar al te goed in de status van zonderlinge eenling.


Al vanaf hun jeugd in Zwitserland voelen Martin Zimmermann en Dimitri de Perrot zich anders dan anderen. De eerste ontwikkelde zich aan de CNAC, de beroemde circusopleiding in Frankrijk, tot een even elastische als komische circusartiest, de ander leerde zichzelf het vak van componist, muzikant en dj.


Na het succes van Gaff Aff, Öper Öpis and Chouf Ouchouf tekenen ze nu voor Hans was Heiri, dat in Zwitsers dialect zoveel betekent als lood om oud ijzer. De een jongleert met lichamen, de ander met geluid. Lood om oud ijzer, eindelijk in Carré en het Holland Festival.


AE


v muziektheater


Troparion / Suster Bertken


Robert Zuidam schreef zijn nieuwe kameropera Troparion voor de altstem van Helena Rasker. Samen met de violiste Liza Ferschtman en een klein instrumentaal ensemble reist Rasker naar het 5de-eeuwse Egypte, waar kluizenaars 'met de vloed van hun tranen' de barre woestijn vruchtbaar maken.


Festivaldirecteur Pierre Audí regisseert Troparion in een double bill met Suster Bertken, Zuidams opera uit 2010, die voor het eerst wordt geënsceneerd. Ook hier voert ascese de boventoon, via de 15de-eeuwse zuster Bertken, die zich in de Utrechtse Buurkerk liet inmetselen. Het lijkt onmogelijk om over zo'n statisch onderwerp een opera te schrijven, schreef de Volkskrant in 2010. 'Maar Robert Zuidam, de componist die gouden handjes paart aan dramatisch ontleedvermogen, heeft het hem weer gelapt.' GvO


v Theater


Exhibit B


Exhibit B is een confronterende installatie van de Zuid-Afrikaan Brett Bailey in Loods 6 op het KNSM-eiland. In deze 'menselijke dierentuin', zoals die in de 19de en begin 20ste eeuw echt bestond, worden Afrikanen als bezienswaardigheid tentoongesteld. Achter glas, ter vermaak van het westerse publiek.


De spelers staan als levende standbeelden in verschillende tableaux vivants, die pijnlijke hoofdstukken uit het koloniale verleden van Europa voorstellen. Bijvoorbeeld: een man van wie de handen zijn afgehakt, of schaars geklede slavinnen.


Bailey laat het daar niet bij. Hij slaat een brug naar het heden door ook twee opgesloten asielzoekers te tonen. Wie durft, moet proberen de tentoongestelden in de ogen te kijken. Ze zullen terugkijken. Een indringende confrontatie met een wereld van racisme. VK


v klassiek


Het evangelie volgens John Adams


Peter Sellars schreef het libretto, John Adams componeerde de noten. Samen schiepen ze The Gospel According to the Other Mary, een 'modern evangelie' rond een van de belangrijkste vrouwen uit het leven van Jezus: Maria Magdalena.


Bijbelvast gingen de Amerikanen niet te werk. Hun Mary bivakkeert aanvankelijk in de gevangenis, samen met een vrouw die afkickt van heroïne. Later droogt ze met haar haren de voeten van Jezus, de enige man van wie ze medeleven en liefde ontvangt.


In het oratorium dat vorig jaar in première ging, is Mary de verpersoonlijking van de onderdrukte, lijdende vrouw. 'Een geteisterde geest', zei John Adams in een interview, 'vol kwellende emoties, angst en zelfhaat.' Zijn muziek klinkt energiek, soms op het agressieve af, maar het slot is volgens de componist 'kalm en hoopgevend'. GvO


v muziektheater


When the mountain changed its clothing


Veertig meisjes bevolken het toneel in de voorstelling When the mountain changed its clothing, die vorig jaar in première ging tijdens de Ruhrtriennale. Heiner Goebbels, de festivaldirecteur en componist, liet ze overkomen uit Slovenië. Daar, in Maribor, vormen de meiden het 'vocaal theater' Carmenica Slovenica, dat is gespecialiseerd in pakkende koorzang. Heiner Goebbels wendt hun zingende en acterende talent aan voor een meditatie over de metamorfose van meisje tot vrouw. Volksmuziek, middeleeuwse klanken, strijdliederen: het klinkt allemaal in een voorstelling die tevens hint op andere transities, zoals die van communisme naar kapitalisme. 'In hun bizarre samenraapsel van veelkleurige kostuums', schreef een geïmponeerde recensent, 'lijken de meisjes op een tot leven gekomen bloembed.'


GvO


v Theater


Marktplaats 76


De voorstellingen van regisseur Jan Lauwers en zijn Brusselse Needcompany kunnen nogal eens complex, exorbitant en ondoorgrondelijk zijn. Maar voor de 140 minuten durende danse macabre van Marktplaats 76 is weinig verbeeldingskracht nodig. Iedereen herkent wel een drama uit de actualiteit in dit epische verhaal over een dorp dat worstelt met zijn demonen. We zijn getuige van een gemeenschap die zijn idylle is kwijtgeraakt na een dodelijke explosie een jaar geleden. De ramp - geen terreurdaad maar een ontplofte gasfles in een marktkraampje - beroofde het dorp van levens en levenslust. Maar nog is de rampspoed niet geweken. Totdat een postorderbruidje voor ware redding zorgt.


Met lef en lyriek gooit Lauwers zijn publiek een splinterbom voor de voeten, vol zelfmoord, ontvoering, perversie en klaaggezang. Een Griekse tragedie maar dan met kitsch en punk, horror en humor. Een vilein vrolijke voorstelling ergens tussen Dutroux en Dogville. AE


Het Holland Festival duurt dit jaar van 1 t/m 26 juni en speelt zich af op vele locaties in Amsterdam. Voorstellingen die in een andere taal worden gesproken, zijn allemaal boventiteld.


Er zijn op dit moment nog maar een paar voorstellingen uitverkocht. Maar zelfs áls een voorstelling is uitverkocht, raadt HF-woordvoerder Norbert Bode aan toch 's avonds naar het theater te komen: 'De kans is groot - mits je niet pas vijf minuten van tevoren komt natuurlijk - dat reserveringen niet worden opgehaald en er gewoon nog kaarten te koop zijn aan het loket.'


Wie de uitverkochte opera Sunken Garden van Michel van der Aa wil zien, kan ook naar de openbare generale repetitie op 2 juni. Voor de uitverkochte opening op 1 juni, Quartett van Heiner Müller, is de volgende dag nog een herkansing. hollandfestival.nl


Uitverkocht? Tóch gaan!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden