ALLAH ZAL ONS LEIDEN

Fatima, Naima en Khadisja zijn bevriend met de 'broeders' van de Hofstadgroep. 'Ze hadden allemaal wel praatjes, maar Mohammed B....

Ze voelden dat hun haat weer aanwakkerde, zondag 23 januari, toen Ayaan Hirsi Ali een uur lang werd geïnterviewd in het politieke discussieprogramma Buitenhof. Ook al verpakte het VVDKamerlid haar boodschap in mildere termen, ze kondigde aan door te zullen gaan met haar strijd tegen de onderdrukking van moslimvrouwen.

'Ze zegt dat we geïndoctrineerd zijn, of erger: gehersenspoeld', reageert Naima bitter. 'Dat is onzin. Als ik dat wil, kan ik zo weer terug naar mijn korte rokjes.' Zelfs als Hirsi Ali helemaal inbindt en uit de publiciteit zal verdwijnen is het voor haar 'te laat', meent Fatima. Ze zal haar straf, de dood, niet ontlopen. Want 'wat zij ons heeft aangedaan, is te erg'.

Khadisja legt uit dat haar frontale aanval op de islam en de belediging van de Profeet 'onvergeeflijk' zijn. Alledrie betogen ze dat de islam 'het allerhoogst' is, hoger dan de democratie, de rechtsstaat, dan wat ook in de wereld. 'Vele malen belangrijker dan onze ouders.' Naima: 'Twee zusters praten erover haar te gaan vermoorden. Hirsi Ali wordt streng beveiligd. Maar de zusters hebben geduld, al duurt het tien jaar.'

Naima, Fatima en Khadisja zijn rond de twintig en nauw verweven met 'de vriendengroep', die door de AIVD wordt betiteld als het Hofstadnetwerk. Ze praten opvallend openhartig over hun wereld en het radicaalislamitische gedachtegoed. Urenlang, in verschillende sessies, stonden ze de afgelopen weken de Volkskrant te woord. Ze gebruiken schuilnamen, met name om niet door hun ouders te worden herkend. Die hebben grote moeite met hun radicalisering. 'Thuis word ik voor Taliban uitgescholden', zegt Fatima.

Maar praten met de kufarpers (kufar of kaafir is ongelovige) is toegestaan, zeggen ze. De media kunnen worden gebruikt om nieuwe zieltjes te winnen. Op de Dag des Oordeels worden zij voor dergelijke wervingsacties beloond. Dat vindt ook Mohammed B., die in hoog aanzien staat bij de meiden. Mohammed B., zeggen ze, is slim, weet waanzinnig veel van de Koran en over het bestrijden van de ongelovigen.

Zo reageerde hij vorig voorjaar met groot enthousiasme op een artikel in de Volkskrant over radicalisering. Op 1 mei 2004 opende de krant met de aangifte van gerechtstolk Hamdy Abdel Gawad, naar aanleiding van een email die hij had ontvangen waarin werd opgeroepen tot de jihad. Het betrof het document 'De ware Moslim' van de hand van Abu Zubair, de schuilnaam van Mohammed B.

'Een van de trucs van psychologische oorlogsvoering, die via de media wordt gevoerd, is het geven van een beschrijving van de kenmerken van de ”terroristen” waarmee de kufar in ”oorlog” zijn', schrijft Mohammed B. in een reactie op het Volkskrant-artikel dat op internet circuleert. Dan volgt een lang exposé, dat uitmondt in de conclusie dat door de enorme mediaaandacht voor het moslimextremisme de belangstelling voor de 'zuivere islam' alleen maar groeit.

Nieuwe aanwas

Die redenering klopt, vinden Naima, Fatima en Khadisja. Ze merken dat steeds meer vrouwen gekleed gaan als zij: hoofddoek, 'en dan geen modieus piratendoekje', en een gewaad dat de vrouwelijke vormen bedekt. Fatima: 'Na 11 september zag je een eerste golf van meiden die zich ging verdiepen in de islam. Maar ook 11 maart en de moord op Van Gogh hebben voor nieuwe aanwas gezorgd.'

Zelf zijn ze zo'n kleine twee jaar serieus met hun godsdienst bezig. Fatima kent een aantal broeders van de Hofstadgroep al van kinds af aan uit de Berberse stad al Hoceima in Noord-Marokko. Mohammed el M. woonde schuin achter, Nouredine el F. onder haar. 'We speelden altijd samen.'

Pas in Nederland, in 2001, kwamen de broeders weer in haar leven. En met hen de rest van de Hofstadgroep. Fatima zag de groep uitdijen. Eerst waren er alleen een paar broeders, maar nadat er ook dawa (prediking, oproep tot geloof) werd gedaan bij vrouwen, werden er huwelijken gesloten. Aanvankelijk vooral met Hollandse bekeerde moslima's, want dat levert 'geen gedoe op met bruidsschatten'.

Een aantal broeders nam er vervolgens ook een Marokkaanse bruid bij. Ze trouwden 'islamitisch', een huwelijksvorm die in Nederland niet officieel wordt erkend. Volgens de meiden zijn vier of vijf broeders twee maal getrouwd. Fatima vertelt dat ook Samir A., die sinds 30 juni 2004 vast zit wegens het voorbereiden van aanslagen op onder meer de Tweede Kamer, met een bekeerde Nederlandse is gehuwd. 'Hij was wanhopig op zoek naar een partner. Wilde met iedereen trouwen, ook met mij.' Maar dat wilde Fatima niet. Ze kent Samir van de middelbare school: 'Daar kwam hij geen dag zonder gel in zijn haar.'

Fatima had haar zinnen gezet op haar vroegere speelkameraadje Mohammed el M. Zij had de formulieren voor ondertrouw al in huis. Afgelopen januari zou ze zijn tweede vrouw zijn geworden, ware het niet dat Mohammed op 10 november werd opgepakt met andere broeders.

Naima, de eerste vrouw van Mohammed el M., had haar man graag met Fatima gedeeld. Zij vindt het hypocriet dat ongelovigen polygamie veroordelen. 'Hier gaan de mannen aan de lopende band vreemd. De Wallen zijn er toch niet voor niets? Je kunt beter met meerdere vrouwen trouwen dan vreemdgaan.'

Weggegeven

Naima trouwde vorig voorjaar op z'n islamitisch met Mohammed, zonder dat haar ouders het wisten. Ze werd weggegeven door de wali, een soort voogd. Meestal is dat de vader van de bruid, maar haar wali was Abu Khaled, ook wel de Syriër genoemd. Volgens de AIVD is hij de geestelijk leider van het Hofstadnetwerk (Abu Khaled was ook de wali van de bruid van Jason W., zegt Naima, maar zij scheidden een paar dagen later omdat het toch niet klikte).

Naima kon bij Abu Khaled terecht met allerlei vragen. Zo twijfelde zij over de korantekst waarin staat dat 'de vrouw en de man zijn als een akker voor elkaar'. Naima: 'Hij legde uit dat het betekent dat je het met elkaar mag doen.'

De Syriër, die voortvluchtig is, keerde 'lang voor de moord op Theo van Gogh' terug naar zijn vaderland. 'Hij was hier illegaal. Abu Khaled zei dat als de legitimatieplicht van kracht zou worden, hij hier niets meer te zoeken had.'

Een week na het huwelijk vertrok Naima's Mohammed naar Portugal met zijn vriend Nouredine en nog een broeder. Nouredine moest daar zijn om zijn visum te verlengen om te kunnen blijven reizen in Europa, zeggen de vrouwen. Aan de vooravond van het Europees Kampioenschap in Porto werden zij opgepakt. Naima: 'We hadden geen idee waarom.'

Pas na de moord op Van Gogh werd het hen duidelijk dat de broeders waren gearresteerd, omdat zij volgens de inlichtingendiensten een aanslag hadden willen plegen op Barroso, de toenmalige premier van Portugal. En nu zit haar Mohammed weer 'onterecht' vast, zegt Naima. Hij behoorde niet tot de kern van de groep, wist volgens haar ook niets van snode plannen. De vrouwen denken dat de meeste broeders die vastzitten in elk geval niet op de hoogte waren van de moord op Van Gogh.

Zoals Zine L. A. 'een Marokkaanse Spanjaard'. Hij was op de dag van de moord 'toevallig' bij Mohammed B. op bezoek, omdat hij een imam zocht voor het huwelijk met zijn tweede vrouw. 'Hij wilde Mohammed B. vragen imam te zijn. Als hij van de moord wist, was hij natuurlijk nooit naar hem toe gegaan.' Naima: 'Ze hadden allemaal wel praatjes, maar Mohammed B. was de enige die het waarmaakte.'

Maar, erkennen ze, de broeders vertellen niet alles. 'Omdat vrouwen veel praten met elkaar. Voor je het weet verklap je een geheim aan een andere zuster en vertelt die het weer door, enzovoorts. Daarom.' De broeders waren sowieso altijd op hun hoede. Ze vermoedden, al ver voor de moord op Van Gogh, dat de groep was geïnfiltreerd door een informant van de AIVD. Eigenlijk werden alleen Mohammed B. en Nouredine, degenen die het meest wisten van de islam, volledig vertrouwd.

Naima: 'De Profeet heeft gewaarschuwd voor de welbespraakte monafiq (huichelaar). Als iemand zich bij hen aansloot met mooie praatjes over tawheed (eenheid van God) en de verderfelijke taghoet (die zich naast God stelt) en zo iemand liet plotseling drie dagen niets van zich horen, dan dachten ze onmiddellijk aan een spion.'

De AIVD, zegt ze, werkt graag met illegalen die op zoek zijn naar een vrouw en zo papieren willen krijgen. Zo'n persoon wordt door de broeders al snel gewantrouwd. De meiden zijn ook geïnstrueerd om belangrijke emails nooit vanFatima, uit huis te versturen. Ze gaan dan naar een internetcafé. Naima: 'We mogen ook geen specifieke namen noemen. En moeten broeders soms aanspreken alsof het zusters zijn.' De meiden houden er rekening mee dat ook zij worden geschaduwd en afgeluisterd door de geheime dienst.

Naima: 'Sommige broeders hebben AIVD-materiaal. Zo'n apparaatje, een soort snoertje, waarmee je kunt zien of je telefoon wordt afgeluisterd. Ze hebben ook mobiele telefoons die mensen kunnen traceren.'

Van de wetenschap dat de geheime dienst meekijkt en luistert is de groep niet paranoïde geworden. Fatima: 'Uiteindelijk vertrouwden ze op Allah, in de wetenschap dat hij hen zal leiden.'

Ook zij vertrouwen op Allah. Dus als er na de golf arrestaties een 'nieuwe broeder' belt ('we zullen je inshallah helpen zuster') is er aanvankelijk wel wat wantrouwen, maar overheerst die niet. Naima, die met haar studie is gestopt en werk noch inkomen heeft, kan een beetje steun wel gebruiken. Een van 'de nieuwe broeders' heeft haar, via een koerier van elf jaar, een laptop, een nieuwe telefoon en geld voor de huur laten brengen.

Naima woont in een huis dat niet op haar naam staat. Het is in principe van alle broeders, net als de 'collectieve woning' die Mohammed B. in Amsterdam-West huurde en net als het appartement van Jason W. en Ismail A. in het Haagse Laakkwartier. Vaak staan die huizen op naam van een broeder met een Nederlandse identiteit, vertelt Fatima. 'Die gaat dan thuis bij zijn ouders wonen, zodat anderen die woning kunnen gebruiken.'

Veel 'nieuwe broeders' kennen de meiden nog niet. Ze weten dat er in Limburg, Tilburg, Rotterdam, Schiedam, Utrecht en Den Haag groepjes jongeren zijn die dezelfde denkbeelden hebben als zij. Naima: 'In alle grote steden wel.' Zelf heeft ze contact met de nieuwe broeders Abu Anan en Abu Osama Attoensie. De laatste is een jongen van 19 jaar, van Tunesische komaf. Khadisja: 'Vandaar die naam. Abu betekent vader van. Hij wil zijn zoon later naar Osama bin Laden noemen. Dat Attoensie slaat op zijn afkomst, Tunesië. Jason W. stond bekend als Abu Mujahied Amrikie. Hij had een Amerikaanse vader.'

Stille zusters

Abu Osama Attoensie was in september vorig jaar nog modern en verwesterd. Hij volgde een HBO-opleiding in Rotterdam en kwam daar in contact met Oum Khaatab, een van de zusters van de Hofstadvriendenclub die in hoog aanzien staat bij Mohammed B. en Nouredine. Volgens Naima, Fatima en Khadisja zijn er drie zusters die 'zijn als broeders'. Ze weten heel veel van de islam, zijn door Mohammed B. en Nouredine in het radicale gedachtegoed ingevoerd. Ze nemen een aparte plaats in in de groep.

Hartelijke groeten

Die stille zusters laten zich eigenlijk nooit zien. Naima: 'Als er bijeenkomsten zijn of feesten, zoals het suikerof het offerfeest, laten ze een boodschap overbrengen. Ze doen de hartelijke groeten, meer niet. Ze zijn actief op internet, doen aan dawa, verspreiden bijvoorbeeld preken en door Mohammed B. vertaalde boeken en documenten. Abu Osama Attoensie is door Oema Khaatab opgeleid.'

Hij is een snelle leerling, want bij gebrek aan gerenommeerde vertalers als Mohammed B., die vast zit, is hij nu degene die teksten van radicale islamgeleerden vanuit het Engels vertaalt, samen met een andere broeder.

Overigens doet Mohammed B. ook nog verwoede pogingen om radicale geschriften te verspreiden. De officier van justitie meldde op de pro formazitting dat Mohammed B. had geprobeerd via zijn broer De grondwet van een Fundamentalist deel 5 uit het ziekenhuis te smokkelen.

Mohammed B.'s grondwetserie wordt ook verspreid door de stille zusters, die zich evenals hun broeders met geuzennamen tooien. Oum Khataab heeft zich laten inspireren door de Tsjetsjeense rebellenleider en martelaar ibnulKhatab, die in maart 2002 door vergifting om het leven kwam. Dan is er ook nog de fanatieke Oum Osama. Vaak zeiden de Hofstadbroeders dat Oum Khataab of Oum Osama weer wijze woorden hadden gesproken. Of ze noemden hen 'droomzusters'. Naima: 'Dat zeiden ze om ons te prikkelen, zodat we ook zouden hongeren naar informatie over de islam.'

Fatima, Khadisja en Naima zijn inmiddels zelf ook aardig ingevoerd in de radicale islam. Ze hebben veel van door Mohammed B. vertaalde werken gelezen. Tijdens een van de gesprekken haalt Fatima De Grondwet van een Fundamentalist deel 1 uit haar handtas. Het is een met ringbandjes bijeengehouden bundeltje stencils op klein formaat. 'Ik heb alles van Mohammed B.', zegt ze en somt op: De erfenis van de profeten, Het belang van Imaan en Kafur, To Catch a Wolf en het laatst wat hij heeft geschreven voordat hij werd gearresteerd: Millat Ibrahim. 'Oem Khataab heeft thuis een kopieermachine en perforator, hij maakt en verspreidt die bundeltjes.'

De zusters zijn gaan denken en redeneren als de broeders. Zo is een uitkering van een kufaroverheid toegestaan als ghanima (oorlogsbuit), want Nederland is in oorlog met de islam. Ze laten geen gelegenheid onbenut om de koning van Marokko te verfoeien, omdat die zich laat aanbidden als god. En ze vinden het niet gek dat de broeders in de zomer zoveel mogelijk binnenzitten, omdat ze niet verleid willen worden door korte rokjes en blote schouders.

Praktiseren

Naima is er echter niet van overtuigd dat het zinnig is een jihad in Nederland te voeren. 'Wij moeten in het land zijn waar wij het beste ons geloof kunnen praktiseren en dát kan in Nederland. Het heeft geen nut om in een land van ongeloof voor de invoer van de sharia te strijden als slechts een kleine moslimminderheid dat wil.'

De broeders voeden hen wel met jihadistische filmpjes. Naima: 'Een keer zagen we plotseling een onthoofding van een Rus door Tsjetsjeense broeders. Je hoorde hem stikken in zijn bloed. Je hart wordt daar koud van, alsof je geen gevoel meer hebt.' Fatima: 'De eerste kreeg ik kippenvel. Maar je went eraan.'

Fatima vertelt dat ze vorig jaar april, vlak na de overval op de Edah in Rotterdam waarbij volgens justitie Samir A. betrokken was, aanwezig was bij een inval. 'Tien politiemannen vielen een huis in Schiedam binnen. Ik kreeg een videoband in mijn handen gedrukt, die ik heb verstopt op mijn buik. Tegen de politie zei ik dat ik er niet bij hoorde, dat ik misschien één keer per jaar daar over de vloer kwam. Ik heb mijn naam niet gezegd.'

Later ontdekte ze dat op de videoband een handleiding stond van Al Qa'ida met de planning van aanslagen in Saudi-Arabië. Naima: 'Er zijn ook bandjes over hoe bommen moeten worden gemaakt.'

Hoewel het zusterschap heel belangrijk wordt gevonden, is het niet altijd pais en vree in de groep vrouwen rond het Hofstadnetwerk. Tijdens een van de gesprekken krijgt Fatima een smsje van een zuster. 'Verander je gedrag naar de islam zuster', is de strenge boodschap. Ze vinden dat de vrouw van Samir A. opschept. 'Ze denkt dat ze hoog is, alleen maar omdat ze de vrouw van Samir is, terwijl die vastzit en niks gepresteerd heeft.' Naima: 'Als je de vrouw zou zijn van Mohammed B., dan kan je pas stoer doen.' Bovendien houden sommige zusters afstand sinds de arrestaties. 'Zij zijn bang van de AIVD, terwijl ze niemand hoeven te vrezen behalve Allah', zegt Naima. De drie meiden weten zeker dat zij elkaar niet in de steek laten.

Fatima heeft zich er bij neergelegd, 'insjallah', dat zij niet de tweede vrouw van Mohammed el M. zal worden. Daarom is zij nu hard op zoek naar een andere man, want ze wil zo snel mogelijk uit huis. Haar ouders willen dat zij een 'gewone hoofddoek' draagt en accepteren haar radicale denkbeelden niet. 'Zij zijn erg traditioneel, maar niet zo gelovig', verklaart Khadisja.

Kriebels

Maar Naima heeft een huwelijkskandidaat voor Fatima gevonden. Hij is uit het goede hout gesneden, want hij heeft de test doorstaan: 'Mag je stemmen? Nee, want wij verwerpen het parlement.' Fatima vindt het geen zakelijke aangelegenheid, want zij heeft 'kriebels in de buik'.

Naima kon afgelopen week voor het eerst haar man in de gevangenis bezoeken. 'Normaal is hij groot en breed', zegt ze. 'Maar hij is mager geworden, en bleek. Ik kon bijna niet naar hem kijken, er is niets van Mohammed overgebleven.'

Maandag is de eerste pro forma-zitting in het proces tegen de Hofstadgroepleden. Mohammed ziet het somber in, zegt Naima. 'Ik zei: dat komt wel goed joh, we leven in Nederland, daar krijg je nooit zo'n strenge straf.' Mohammed vreest echter dat hij tot tien jaar wordt veroordeeld en naar Marokko wordt uitgezet, want hij heeft de Marokkaanse nationaliteit.

'Daar ben ik wel van geschrokken', zegt Naima. 'Ze kijken met de nieuwe terrorismewetgeving niet naar wat je gedaan hebt, maar naar wat je intentie was. Maar hij heeft niks gedaan. Mohammed zei dat hij niemand meer vertrouwt.'

En Naima, hoe kijkt zij er tegen aan? 'Ik doe mijn smeekbedes bij Allah.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden