'Ali doet tenminste niet zo uit de hoogte'

Voormalige spijbelaars en ruziezoekers worden op Vlaamse scholen ingezet om geweld te voorkomen. Het werkt. 'Bij hen uiten leerlingen hun frustraties gemakkelijker.' 'Ik was vroeger zelf een spijbelaar eerste klas....

Waarom hij het liet afweten op school, kan hij een paar jaar later nog maar moeilijk achterhalen. 'Ik was een beetje agressief. Ik had problemen met de leraren en zag het niet meer zitten, nadat ik van schoolrichting was veranderd', vat hij zijn gestrande loopbaan op de technische school samen.

Als 'jojo'er' heeft hij nu op de school in Wemmel, even buiten Brussel, de taak leerlingen met problemen op te sporen en te proberen hen weer op het goede spoor te brengen. 'Jojo' staat voor het 'School voor jongeren-jongeren voor schoolproject' dat de Vlaamse overheid drie jaar geleden is begonnen om asociaal gedrag onder leerlingen te bestrijden.

Als onderdeel van het project heeft het Vlaamse ministerie van Onderwijs ruim 130 jojo'ers vaak jongeren die zelf ook een roerige schooltijd achter de rug hebben op scholen gestationeerd om spijbelen, pesterijen en geweld tegen te gaan.

'Zittenblijven en spijbelen leiden niet automatisch tot asociaal gedrag, maar het staat wel vast dat veel leerlingen die een anti-sociaal gedrag vertonen meestal een hele voorgeschiedenis van spijpelen en zittenblijven hebben', zegt woordvoerder Jo de Ro van het Vlaamse ministerie van Onderwijs.

Het idee is dat de jojo'ers met been in de de wereld van de leerlingen staan en met het andere in de docentenkamer. Daar laten Falchou (21) en collega-jojo'er Kristof Magnus (19) zich echter maar weinig zien. 'Wij zitten niet bij de leraren', zegt Falchou. 'Wij proberen zoveel mogelijk met de leerlingen te babbelen'.

Als het pauze is, mengen Falchou en Magnus zich onder de leerlingen die op het schoolplein staan te lummelen, terwijl uit de luidsprekers een nummer van Usher knalt. Toen hij net begon, kreeg Falchou, die van Marokkaanse afkomst is, nog wel eens een racistische opmerking naar zijn hoofd geslingerd op deze overwegend 'blanke' school. Nu wordt hij volledig geaccepteerd, ook als hij de politieman speelt en baseballpetten in beslag neemt of rokers aanpakt op de hele school geldt een strikt rookverbod.

'Je kunt het van hem beter hebben dan van een leraar. Ali brengt het ook anders. Hij doet niet uit de hoogte tegen je,' zegt een van de leerlingen. 'Je kunt tegen hem ook alles zeggen, zonder dat je bang hoeft te zijn dat hij je een lager cijfer geeft. Daar gaat hij niet over', vindt een ander.

Iedere dag struinen Falchou en Magnus rond in de school, die ruim zeshonderd leerlingen telt, speurend naar problemen. Als ze lawaai horen uit een klas, kloppen ze beleefd aan en vragen ze de leerkracht of ze erbij mogen komen zitten. Soms worden ze er door de leerkracht zelf bijgehaald.

'Vaak zie je dat het meteen rustiger wordt als we achterin de klas gaan zitten', zegt Magnus. Het geheim?'Ik denk dat het komt omdat wij jong zijn. We luisteren naar dezelfde muziek, we begrijpen elkaars grappen. Sommige leerlingen in de hoogste klas zijn ouder dan Ali. Daarom aanvaarden ze ons meer.'

De moord op leraar Hans van Wieren op het Haagse Terra College echode ook in Wemmel na. 'Je begint je toch af te vragen of zoiets ook hier kan gebeuren'. Zelf heeft Magnus ook ervaring met geweld op school. Enkele jaren geleden stak een leerling van zijn school in Deurne een docent neer nadat hij straf had gekregen wegens te laat komen.

Leerlingenbegeleidster Mich Herremans erkent dat de sfeer iets is veranderd na de moord op de school in Nederland. Zelf voelt ze zich niet bedreigd, maar op advies van de directie zorgt ze er sindsdien voor dat ze niet meer als van de laatsten de school verlaat.

Volgens haar valt het wel mee met de agressie jegens leraren op de school in Wemmel, die een sportopleiding, een hotel-en bakkersschool en een algemene technische afdeling omvat. Als er problemen zijn gaat het vooral om pesterijen en spanningen tussen de leerlingen onderling.

Dat komt overeen met het beeld dat oprijst uit onderzoek naar geweld op scholen in Vlaanderen. Gewelddadige incidenten blijken tamelijk zeldzaam, zeker tegen leerkrachten.

Volgens Herremans is de situatie op haar school verbeterd door de komst van jojo'er Ali Falchou. 'Vaak komt hij er eerder achter dat leerlingen ergens mee zitten doordat ze hem kennelijk meer in vertrouwen nemen', zegt zij. 'Als hij merkt dat er conflicten zijn tussen leerlingen, gaat hij bemiddelen. Dat loopt heel goed. Zijn aanwezigheid zorgt ervoor dat de sfeer iets meer ontspannen is. Leerlingen kunnen hun frustraties makkelijker uiten en hopelijk kunnen wij daardoor Hollandse toestanden voorkomen'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden