Algerijnse harki's klagen Frankrijk aan

Tijdens de Algerijnse onafhankelijkheidsoorlog zette het Franse leger zo'n tweehonderdduizend harki's in. Na bewezen diensten werden ze aan hun droeve lot overgelaten....

Een groep harki's, Algerijnen die tijdens de Algerijnse onafhankelijkheidsoorlog aan Franse zijde hebben gevochten, heeft Frankrijk donderdag aangeklaagd wegens misdaden tegen de menselijkheid. Het Franse leger zou de harki's hebben verraden en hen willens en wetens aan het Algerijnse vrijheidsleger FLN hebben overgeleverd. Dat vermoordde in de zomer van 1962 op brute wijze naar schatting 150 duizend harki's.

Sergeant D., die in april 1962 in het Franse koloniale leger diende, herinnert het zich goed. In le Figaro verklaart hij: 'De Gaulle had net een vredesverdrag met het FLN ondertekend. De harki's moesten hun wapens inleveren en daarna braken we ons kamp op. Toen we alles hadden ingepakt en onze legervoertuigen aanstalten maakten te vertrekken, begrepen de harki's wat hen overkwam.

'Ze begonnen als gekken achter onze wagens aan te rennen en probeerden er op te springen. Op bevel van de commandant hebben we hen er met de kolven van onze geweren vanaf geslagen. Op die manier heeft het Franse leger zijn bondgenoten bedankt. Door hen als slachtvee naar de strijders van het FLN te gooien, die hen al stonden op te wachten.'

Tijdens de onafhankelijkheidsoorlog (1954 - 1962) gebruikte het Franse leger zo'n tweehonderdduizend harki's. Het waren bedoeïenen uit het woestijngebied rond het Atlasgebergte in het noorden van Algerije, die vanwege hun bekendheid met het terrein zeer nuttig waren voor de Fransen. De harki's, vernoemd naar het Arabische woord harka dat beweging betekent, werden eerst alleen ingezet om dorpen te verdedigen, maar later kwamen ze steeds meer onder de directe verantwoordelijkheid van de Franse officieren te staan. Toen het Franse leger de harki's niet meer nodig had, liet het hen aan hun lot over.

Veertig jaar later willen de harki's gerechtigheid. Verenigd in het Comité de Liaison Harkis en gesteund door harki-verenigingen, eisen negen harki's dat Parijs erkent mede verantwoordelijk te zijn geweest voor de massamoord die in 1962 plaatsvond. Om zijn aanklacht te ondersteunen, heeft het comité in Frankrijk vele getuigenissen opgenomen van harki's.

De harki's vinden dat ze al veertig jaar worden genegeerd en als derderangs burgers worden behandeld. Zestigduizend van hen die aan het FLN wisten te ontkomen en naar Frankrijk vluchtten, konden daar niet op sympathie rekenen. Ze kwamen terecht in kampen die voorheen dienst hadden gedaan als doorgangskampen voor joden op weg naar de gaskamers. Officieel was het tijdelijk, maar de meesten woonden er meer dan twintig jaar onder erbarmelijke omstandigheden. Omdat harki's huursoldaten waren geweest, konden ze geen aanspraak maken op een uitkering.

Pas sinds het einde van de jaren tachtig heeft de Franse regering maatregelen genomen om het lot van de harki's wat te verzachten . Een aantal gezinnen ontving een eenmalige uitkering van ruim dertigduizend gulden, alle harki's kregen de oudgedienden-status en de gepensioneerden ontvangen sinds twee jaar een jaarlijkse toelage. Vorig jaar beloofde de Franse president Chirac dat op 25 september 2001 een eenmalige herdenking voor de harki's zou worden gehouden. Het is niet genoeg, menen zij.

Tijdens een bezoek aan Frankrijk vorig jaar juni maakte de Algerijnse president Bouteflika hen publiekelijk uit voor verraders zonder dat de Fransen daar iets tegenin brachten. En in een boek van de gepensioneerde Franse generaal Paul Aussaresses over de rol van het Franse leger tijdens de Algerijnse vrijheidsstrijd, komen de harki's niet één keer voor.

De aanklacht van de harki's is door de Fransen met gemengde gevoelens ontvangen. De harki's herinneren hen aan iets waar ze liever niet aan denken, aan het koloniale verleden en aan de oorlog tegen Algerije. Het Franse ministerie van Defensie betreurt de aanklacht omdat zij 'het eerbetoon aan de harki's dat op 25 september zal plaatsvinden verzwakt'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden