ALGERIJE Bolkestein moet af van zijn stokpaardje

HOE gaat het tegenwoordig eigenlijk in Algerije?' In dit post-massaslachtingentijdperk informeren collega's nog slechts sporadisch naar de toestand in dit land....

FRED DE VRIES

Dan volgt er een begrijpend knikje, gevolgd door een ternauwernood onderdrukte geeuw en wordt Algerije stilletjes bijgezet in de rij Sri Lanka, Afghanistan, Kasjmir... Maar daar hoort het land met zijn olie en vertakkingen naar Europa niet thuis.

Misschien, overweeg je dan, is het tijd dat de berichtgeving over Algerije drastisch verandert. Want is de net zo schimmige als uitzichtloze strijd tussen islamistische fanatici en het regeringsleger eigenlijk nog wel waar het om draait?

Daarom maar eens wat oude kranten en telexen erbij gehaald.

Een berichtje van AFP van 24 november: 'Een zestigtal Algerijnse arbeiders heeft zelfmoord gepleegd nadat zij op straat kwamen te staan, als gevolg van inkrimpingen en fabriekssluitingen. Dit meldt Louisa Hanoune van de Arbeiderspartij.' Hanoune, gaat het bericht verder, beschuldigt de regering ervan verantwoordelijk te zijn voor deze zelfmoorden, omdat zij een 'verstikkend' beleid volgt.

Die wurgende politiek hangt samen met de privatisering die zich in Algerije de afgelopen jaren heeft voltrokken. Massaslachtingen hebben plaatsgemaakt voor massa-onstlagen, funest voor een land dat toch al te maken had met massawerkloosheid.

We maken een aantekening: mevrouw Hanoune lijkt een dappere en interessante vrouw.

We bladeren verder terug in het dossier en komen terecht bij 14 november. Vervolg, de zaterdagbijlage van de Volkskrant, opent met een groot verhaal over Algerije van de hand van politicus Frits Bolkestein.

Het VVD-kamerlid heeft tijdens zijn bezoek aan de Liberale Internationale Khalida Messaoudi ontmoet en is blijkens zijn verslag danig van haar onder de indruk geraakt.

Khalida Messaoudi is een wat excentrieke Algerijnse feministe. Drie jaar geleden verscheen er al een interview met haar in boekvorm, getiteld Het verzet van een Algerijnse vrouw (vertaling Van Gennep, 1996). In 1994 sprak zij met Le Nouvel Observateur. De kop van dat artikel luidde: 'De sluier, dat is onze jodenster.'

Tamelijk voorspelbaar begint Bolkestein zijn verhaal met deze vier jaar oude uitspraak, om vervolgens zijn stokpaardje (Islamisten zijn slecht!) subtiel verpakt tot aan de eindstreep te berijden. En Messaoudi, Bolkesteins Jeanne d'Arc, speelt het spel mee. Vier jaar zijn er verstreken sinds haar interview met Le Nouvel Observateur, maar dat blijkt nergens uit. We wanen ons in een ander tijdperk. Gestuurd door Bolkesteins vragen raast Massaouidi honderden regels lang door tegen de islamisten.

Geen moment lijkt het bij de interviewer of de geïnterviewde op te komen om eens te kijken waarom de Algerijnen in 1990 en 1991 massaal op het FIS stemden. Geen moment denken ze eraan de vraag op te werpen waarom er maar geen einde komt aan het geweld, of waarom de sociale en economische toestand in Algerije zo schrijnend is. Geen moment proberen de onverzoenlijken de discussie naar een ander niveau te tillen of opperen ze dat slechts dialoog een einde kan maken aan een gewapend conflict (zie Zuid-Afrika, Noord-Ierland, Baskenland). Als de door Bolkestein zo verfoeide revolutionairen van '68 blijven ze steken in een tijdperk dat we al lang en breed achter ons hebben. Het FIS is verboden en na zeven jaar oorlog ernstig verzwakt. Algerije is sinds vorig jaar een meerpartijendemocratie met een gekozen president. De persvrijheid is er groter dan ooit. Er wordt naar hartelust geprivatiseerd en geliberaliseerd. Bolkestein en Messaoudi zouden blij moeten zijn.

En toch gaat het met het land maar niet beter. Dat heeft niets te maken met hoofddoekjes en baarden, of met de door Messaoudi zo verguisde marginalisering van het koloniale Frans. Het heeft te maken met ruim dertig jaar corruptie en wanbeleid, waarbij een kleine elite profiteerde van de natuurlijke rijkdommen en dat systeem tot in de puntjes wist te verfijnen. Het is diezelfde elite die volgens de Franse onderzoeker Louis Martinez nu naar hartelust profiteert van de privatisering die hand in hand gaat met het door het IMF opgelegde Strukturele Aanpassingsprogramma (SAP).

Voor het gros van de bevolking is het SAP een ramp, schrijft het dagblad La Tribune dat de hand heeft weten te leggen op een evaluatierapport. 'Op macro-economisch niveau is er meer stabiliteit, maar de werkloosheid is dramatisch toegenomen', aldus de krant.

Het zijn dergelijke ontwikkelingen die de Algerijnen tot wanhoop drijven, wat zich uit in excessen: zelfmoord, criminaliteit, haat, extremisme en terrorisme. Het zijn de excessen van een verrot systeem. In haar boek gaat Messaoudi daar dankzij een kundig interviewer wel dieper op in, in het interview met Bolkestein wordt het slechts aangestipt.

Messaoudi's generatiegenoot Louisa Hanoune windt er geen doekjes om. 'De regering', zegt ze in het tijdschrift Demain l'Algérie, 'vermoordt indirect de mannen en de jongeren die weigeren tot de bedelstaf te vervallen (...) Met haar politiek wil de regering een deel van de bevolking opruimen.'

We maken een nieuwe aantekening: Bolkestein Hanoune laten interviewen!

Fred de Vries

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden