Algenalarm in de haven van Ooltgensplaat

Zodra het warm wordt, bedreigt de blauwalg de Zeeuwse wateren. Het is een erfenis van de Zuiderzeewerken. Het water verzilten zou helpen....

Van onze verslaggever Peter de Graaf

De zomer is woensdag echt begonnen, en daarmee doemt in het Volkerak en Zoommeer ook weer de blauwalgenplaag op. Het valt nu nog mee, al vormen zich bij de Krammersluizen al dikke groene pakketten aan het wateroppervlak. De witte boeg van een plezierjacht raakt groen besmeurd. 'Getsie. Vies hè', gebaart een gebruinde, hoogblonde dame in badkostuum vanaf de voorplecht.

Dees inspecteert de opmars van de blauwalg. Want als het erg wordt, moeten zwemverboden worden afgekondigd. Het hoogtepunt (of dieptepunt) wordt volgende maand of in september verwacht. 'Kinderen die in de blauwalg zwommen, kwamen zo groen als de Hulk uit het water', zegt Dees. Twee jaar geleden stierven vijfduizend vogels aan vergiftiging door de blauwalgen.

Blauwalgen zijn microscopisch kleine wiertjes die kunnen samenklonteren tot dikke pakketten. Dat gebeurt vooral bij warmte in stilstaand zoet water met een overdaad aan voedingsstoffen. Volkerak en Zoommeer, met elkaar verbonden door het Schelde-Rijnkanaal, zijn na de aanleg van Philipsdam en Oesterdam zoet geworden. Door de landbouw in West-Brabant komen veel fosfaten en nitraten in beide meren terecht, waardoor de algengroei kan exploderen.

'De haven leek wel een kom erwtensoep', zegt kaaibewoner Paagman in Ooltgensplaat. 'Er lag de afgelopen jaren een koek van wel tien centimeter dik. Als je er een bal op gooide, bleef die gewoon liggen op een deken van alg.'

Een smerig gezicht was het, en het stonk vreselijk. Toeristen, vooral op plezierjachten, bleven weg. Mede onder druk van bewoners en middenstand heeft de gemeente maatregelen genomen, in samenwerking met Rijkswaterstaat. Voor het haventje is een scherm in het Volkerak gelegd, dat de opmars van blauwalgen moet stuiten en er wordt zonodig water uit het Haringvliet in de haven gepompt om de algen terug te drijven. De havenmeester kan de sluisdeuren sluiten bij algenalarm. Dat gebeurde gistermorgen voor het eerst dit jaar. Wel lastig voor de jachten in het haventje, want die kunnen alleen op enkele vastgestelde tijden vertrekken.

Ook wordt er geëxperimenteerd met buizen die lucht in het water blazen. Paagman hoopt dat Ooltgensplaat zo de zomer kan doorkomen zonder algenplaag. 'Maar het zijn lapmiddelen', weet hij . 'De echte oplossing is het terugbrengen van het getij in het Volkerak.'

Dat is één van de opties die wordt onderzocht in de planstudie die Rijkswaterstaat momenteel uitvoert. Volgens coördinator waterbeheer Arnold van der Wees kan een zout of brak milieu het Volkerak-Zoommeer verlossen van het blauwalgenprobleem. Maar dit scenario heeft ook zeer ingrijpende gevolgen voor de landbouw (geen zoet water meer) en de scheepvaart naar Antwerpen (geen stabiele waterstand meer). 'Het is voor velen misschien de meest gewenste optie. Maar er liggen ook heel wat hobbels op deze weg. Denk ook eens aan de Habitat- en Vogelrichtlijn. Als je weer van zoet naar zout gaat, raakt de natuur opnieuw ontregeld.'

Een tweede optie is het doorspoelen van beide meren met water uit bijvoorbeeld het Hollands Diep. Want de explosieve algengroei is ook het gevolg van de lange stilstand van het water, dat gemiddeld 120 dagen in het jaar 'op zijn plek blijft'. Een derde mogelijkheid is 'niks doen', met enkele flankerende maatregelen zoals actief biologisch beheer om meer voedingsstoffen uit het water te halen.

Het huidige milieuprobleem is de schaduwzijde van de Deltawerken. 'We hebben de estuaria veranderd in aquaria. We hebben er allemaal kleine waterbakken van gemaakt, met alle gevolgen van dien', aldus Van der Wees.

Op het strandje van Ooltgensplaat spelen woensdagmiddag twee jongetjes met zand. Aan de waterkant drijft een groene algenlaag, ernaartoe gedreven door de wind. Verderop zijn oorspronkelijk grijze keien fel groen gekleurd . 'Nee, de jongens mogen niet zwemmen', zegt de oppas vanaf haar badlaken. 'Dat lijkt me hier niet zo gezond.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden